IV SA/Po 702/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 22 września 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2015r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko postanawia odmówić przyznania prawa pomocy M.N. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2015r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Skarżący wraz ze skargą złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, z którego wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką, a źródłem ich utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego wynoszący [...] zł. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy z uzyskiwanego dochodu opłaca wodę ([...] zł./3 mies.), energię ([...] zł./2 mies.) oraz kredyt ([...] zł.). Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że wnioskodawca posiada dom o pow. 200 m2 (o szacunkowej wartości [...] zł.), nieruchomość rolną o pow. [...] ha (o szacunkowej wartości [...] mln. zł.) oraz 3 budynki inwentarskie. Opisując swój stan majątkowy skarżący ujawnił fakt posiadania bydła ([...] szt.), trzody chlewnej ([...] szt.), oraz [...] ciągników i [...] przyczep. W uzasadnieniu wniosku skarżący poinformował, iż nie dysponuje żadnymi środkami aby pokryć koszty sądowe. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego posiadane środki pozwalają na prowadzenie działalności gospodarczej i opłacenie bieżących wydatków. Skarżący poinformował, ze nie posiada żadnych oszczędności a należące do niego gospodarstwo rolne jest zadłużone na [...] zł. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie pozwala na uznanie, iż znajduje się on w takiej sytuacji, aby zasadnym było przyznanie mu prawa pomocy zakresie całkowitym lub częściowym. Jak wynika bowiem z wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący posiada znaczny majątek nieruchomy, w skład którego wchodzi dom wraz z zabudowaniami gospodarskimi oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Powyższe wskazuje, iż wnioskodawcza prowadzi gospodarstwo rolne znacznych rozmiarów. O skali prowadzonej działalności może świadczyć powierzchnia gruntów rolnych, posiadany sprzęt rolniczy oraz pogłowie bydła i trzody chlewnej wynoszące łącznie [...] szt. W tym miejscu należy wskazać, iż skarżący nie określił również w wiarygodny sposób wysokości uzyskiwanego dochodu. Deklarowany dochód w wysokości [...] zł. jest bowiem znacznie niższy od deklarowanych wydatków (bez opłat związanych z bieżącym utrzymaniem) wynoszących [...] zł. miesięcznie. Odnosząc się do ponoszonej we wniosku kwestii zadłużenia gospodarstwa rolnego na kwotę [...] zł. i związanej z tym konieczności opłacania miesięcznej raty kredytu wynoszącej [...] zł. zauważyć należy, iż okoliczność posiadania tego rodzaju obciążeń finansowych i ponoszenia z tego tytułu znacznych kosztów, nie może automatycznie uzasadniać przyznania prawa pomocy. Wysokość i częstotliwość rat została ustalona w oparciu o możliwości finansowe kredytobiorcy. Możliwości te zostały także zweryfikowane przez profesjonalne instytucje finansowe, które wydały pozytywne decyzje o udzieleniu kredytu. Oznacza to, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest na tyle dobra, iż gwarantuje terminową spłatę zaciągniętych zobowiązań wraz z pozostałymi kosztami bieżącego utrzymania rodziny. Dodatkowo podkreślić należy, iż ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Jak wskazano wyżej sytuacja ta świadczy o tym, że wnioskodawca posiada środki, które pozwalają mu na zaciągnięcie tego rodzaju i wysokości zobowiązań oraz ich spłatę. Dlatego też niezrozumiałe jest, aby wnioskodawca spłacał zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a jednocześnie żądał, aby koszty sądowe jak i koszty związane z pełnomocnikiem, w kwocie zdecydowanie niższej niż spłacana wysokość rat kredytowych pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.