IV SA/Po 703/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Izabela Bąk – Marciniak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. sprawy ze skargi T. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...]Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działając z upoważnienia Burmistrza O. zmienił decyzję własną z [...].10.2012 r., w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej – T. T. od dnia [...].12.2012 r. z kwoty 529 zł na kwotę 389 zł. W odwołaniu z dnia 08 stycznia 2013 r. T.T. podniosła, że powyższą decyzję, która jest dla Niej bardzo krzywdząca otrzymała 03.01.2013 r. Odwołująca wskazała, iż dnia 10.10.2012 r. otrzymała decyzję o przyznaniu zasiłku stałego w kwocie 529 zł na okres 2 lat. Po dwóch miesiącach otrzymała "nową decyzję". Na dodatek Odwołująca była zmuszona wystąpić z wnioskiem dnia 20 grudnia 2012 r. o "wydanie tej decyzji wraz z uzasadnieniem". Odwołująca wskazała, iż o zmianie decyzji z 10.10.2012 r. dowiedziała się od pracownika socjalnego A. M., która w dniu 11 grudnia 2012 r. przeprowadzała z Nią wywiad środowiskowy. Pracownica wówczas poinformowała Odwołującą, by na drugi dzień przyszła do Ośrodka po odbiór decyzji. Następnego dnia w ustnym uzasadnieniu poinformowano Odwołującą, iż kwota zasiłku stałego została pomniejszona o 153 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...], na podstawie art. 125, 126, 127 § 2, 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W lakonicznym uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż T. T. decyzję z dnia 11.12.2013 r. odebrała tego samego dnia. Zgodnie z pouczeniem zawartym w zaskarżonej decyzji termin do wniesienia odwołania upływał 14-ego dnia po doręczeniu decyzji. Odwołanie datowane na 03.01.2013 r., przesłano do Kolegium. Jednocześnie organ wskazał, iż odwołująca wraz z odwołaniem nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. T. wyraziła swoje niezadowolenie z czynności podejmowanych w sprawie przez pracowników OPS w O. Skarżąca podniosła, że zaskarżona przez Nią decyzja była wydana "miesiąc wstecz w grudniu, a dostarczona Jej po Nowym Roku". Wskazała, iż przedmiotową decyzję otrzymała dnia 03.01.2013 r. i jeszcze tego samego dnia sporządziła odwołanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, ze zm.), zwana. dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie kontroli sądowej poddane zostało postanowienie SKO stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako kpa), zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powyższe oznacza, że w myśl art. 134 kpa organ odwoławczy przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania odwołania zobowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Dokonując ustaleń w tym zakresie organ winien wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia konieczności dokonania takiej oceny. Postanowienie o niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do jego wniesienia skutkuje bowiem zamknięciem stronie drogi do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej rozstrzygnięciem organu I instancji. Stosownie do treści art. 129 § 1 i 2 kpa odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Odnosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że zasadnicze znaczenie ma ustalenie, czy odwołanie T. T. zostało złożone z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że odwołanie skarżącej zostało złożone po terminie, a skarżącą nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu. Organ swojego stwierdzenia nie poparł jednak żadnymi dowodami. Jak bowiem wynika z akt sprawy oraz prezentaty organu znajdującej się odwołaniu skarżącej, brak jest na niej adnotacji mówiącej o tym w jaki sposób odwołanie skarżącej trafiło do organu. Ponadto nie wiadomo, do którego organu zostało ono złożone, gdyż odwołanie posiada dwie prezentaty organu I i II instancji. Na tej podstawie, nie można zatem jednoznacznie stwierdzić, do jakiego organu pismo skarżącej zostało złożone i czy złożone zostało bezpośrednio przez skarżącą w biurze podawczym organu, czy też doręczone zostało ono za pośrednictwem urzędu pocztowego, a jeśli tak to kiedy Skarżąca je nadała. Wątpliwości Sądu budzi także sam fakt doręczenia Skarżącej przedmiotowej decyzji. W aktach sprawy znajduje się co prawda adnotacja na przedmiotowej decyzji o potwierdzeniu odbioru decyzji przez Skarżącą. Jednakowoż już data i podpis T. T. pod tą decyzją budzi zastrzeżenia. Z akt sprawy wynika bezspornie, iż w dniu 11.12.2012 r. – czyli w dniu wydania decyzji przez OPS był dopiero przeprowadzony wywiad środowiskowy przez pracownika Ośrodka. Trudno zatem wyobrazić sobie, żeby jeszcze tego samego dnia Skarżąca tą decyzję osobiście odebrała. Jak podnosiła z kolei skarżąca, odpis decyzji z uzasadnieniem otrzymała dnia 03.01.2013 r., a 20.12.2012 r. złożyła w Ośrodku wniosek o doręczenie jej przedmiotowej decyzji (k.11 akt adm.). Organ do tej okoliczności w ogóle się nie ustosunkował. W ogóle nie zadał sobie trudu by przeanalizować akta sprawy. Wobec powyższych okoliczności, Organ nie miał podstaw do arbitralnego stwierdzenia, że doszło do uchybienia terminu, co uzasadniało wydanie orzeczenia w trybie art. 134 kpa. W ocenie Sądu nie mieści się w standardach procedury administracyjnej działanie organu, który - bez odniesienia się do okoliczności rozpoznawanej sprawy i bez przeprowadzenia wnikliwych ustaleń co do skuteczności doręczenia decyzji - ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem, Sąd uznał, że organ administracyjny nie dokonał szczegółowej analizy stanu faktycznego, przez co naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7 i art. 77 Kpa. Podkreślić należy, że obowiązek udowodnienia ponad wszelką wątpliwość uchybienia terminowi do wniesienia odwołania ciąży na organie administracyjnym, skoro organ ten wyciąga z tego faktu negatywne dla skarżącej konsekwencje. Powinien zatem zebrać i rozpatrzyć w wyczerpujący sposób cały materiał dowodowy oraz dokonać jego właściwej oceny. Zaskarżone postanowienie zostało podjęte również z naruszeniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., wedle którego uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa. Na marginesie należy wskazać również, że w przypadku powzięcia przez organ odwoławczy wątpliwości, co do sposobu złożenia odwołania, Kolegium mogło wystąpić do skarżącej o wykazanie w jaki sposób zostało ono przez nią złożone. W aktach administracyjnych brak jest tymczasem jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego fakt przeprowadzenia przez organ stosownego postępowania mającego na celu jednoznaczne ustalenie sposobu i daty wniesienia odwołania przez skarżącą. Postępowania takiego nie przeprowadzono mimo, iż odwołanie rozpoznawano niemal pól roku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe obejmujące czynności zmierzające do ustalenia w jaki sposób skarżąca złożyła odwołanie, przy uwzględnieniu zaleceń zawartych w niniejszym uzasadnieniu wyroku. Uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.