IV SA/Po 704/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Komisji Lekarskiej z dnia 23 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Komisji Lekarskiej na rzecz skarżącego B. S. kwotę [...]zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowa Komisja Lekarska Nr [...] w [...] orzeczeniem nr [...] z dnia 31 marca 2025 r. uznała, że B. S. jest zdolny do służby wojskowej i został zaliczony do kategorii zdolności: [...]. Orzeczenie zostało odebrane przez skarżącego w tym samym dniu, tj. 31 marca 2025 r. Od powyższego orzeczenia odwołanie złożył B. S. (dalej jako: skarżący). Komisja Lekarska postanowieniem Nr [...] z dnia 23 maja 2025 r. stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 14 kwietnia 2025 r. Zdaniem organu odwołanie, mimo daty pisma 12 kwietnia 2025 r., zostało faktycznie wniesione 22 kwietnia 2025 r., czyli po upływie terminu. Warunkiem skuteczności odwołania jest zaś zachowanie 14 dniowego terminu do jego wniesienia od dnia otrzymania orzeczenia. Skargę na powyższe postanowienie wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że odwołanie z dnia 12 kwietnia 2025 r. zostało wniesione przez skarżącego w dniu 22 kwietnia 2025 r., podczas gdy skarżący nadał odwołanie w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego (Poczty Polskiej) w dniu 13.04.2025 r., co było równoznaczne z zachowaniem terminu na wniesienie odwołania, który upływał w dniu 14 kwietnia 2025 r., 2) art. 134 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy skarżący wniósł odwołanie w terminie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów dołączonych do skargi: a) zwrotnego potwierdzenia odbioru odwołania, b) wydruku śledzenia przesyłki nr [...] ze strony internetowej https://emonitoring.poczta-połska.pl - na fakt wniesienia przez skarżącego odwołania od orzeczenia Nr [...] Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w [...] z dnia 31.03.2025 r. w terminie. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że pismem z dnia 12 kwietnia 2025 r., nadanym w dniu 13 kwietnia 2025 r. w placówce Poczty Polskiej, złożył za pośrednictwem organu I instancji odwołanie od decyzji do Komisja Lekarska. Odwołanie zostało doręczone organowi I instancji w dniu 22 kwietnia 2025 r., czego dowód stanowi dołączone do skargi zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki. W ocenie skarżącego organ odwoławczy dopuścił się rażącego i oczywistego naruszenia przepisów postępowania. Jak wynika bowiem ze zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji oraz wydruku ze śledzenia przesyłki ze strony internetowej Poczty Polskiej, odwołanie z dnia 12 kwietnia 2025 r. zostało nadane do Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w [...] listem poleconym w dniu 13 kwietnia 2025 r., a zatem termin na wniesienie odwołania, który upływał w dniu 14.04.2025 r., został zachowany. Skarżący podkreślił, że wynika to z jednoznacznej regulacji art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którą termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało (...) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto pismem z dnia 05 września 2025 r., w odpowiedzi na wezwanie Sądu, organ II instancji wyjaśnił, że odwołanie skarżącego zostało przesłane pocztą i odebrane w dniu 22 kwietnia 2025 r., zaś organ I instancji nie posiada koperty opatrzonej datą wysyłki ww. odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a"). W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega, więc wątpliwości, że Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości postanowienia Nr [...] Komisja Lekarska z dnia 23 maja 2025 r. stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia odwołania od orzeczenia nr [...] Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w [...] z dnia 31 marca 2025 r. w przedmiocie uznania, że B. S. jest zdolny do służby wojskowej i zaliczenia go do kategorii zdolności: [...]. Zaskarżone postanowienie ma charakter wyłącznie formalny, a zatem należało dokonać oceny jego prawidłowości z przepisem art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a."), stanowiącego podstawę prawną jego wydania. Stosownie do tego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie z art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 248 z późn. zm., dalej jako: "u.o.o.") od orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej przysługuje osobie stawiającej się do kwalifikacji wojskowej i szefowi wojskowego centrum rekrutacji odwołanie do wojewódzkiej komisji lekarskiej w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Orzeczenie to może być zmienione przez wojewódzką komisję lekarską również z urzędu, jeżeli zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a., co wynika wprost z treści przepisu. W związku z tym, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, czy też wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Przekroczenie terminu ustawowego nawet o jeden dzień obliguje do uznania, że dokonana przez stronę czynność jest bezskuteczna, a organ ma obowiązek - stosownie do art. 134 k.p.a., wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ odwoławczy, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96, LEX nr 29004). Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, wskazać należy, że w orzeczeniu organu I instancji z 31 marca 2025 r. zamieszczono pouczenie, że zgodnie z art. 64 ust. 2 u.o.o. stronie służy prawo do złożenia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Skarżący został więc prawidłowo pouczony o terminie złożenia środka odwoławczego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący osobiście odebrał orzeczenie organu I instancji w dniu 31 marca 2025 r. Czternastodniowy termin na złożenie odwołania upływał więc z dniem 14 kwietnia 2025 r. Według twierdzeń organu odwoławczego przedmiotowe odwołanie zostało wniesione do organu w dniu 22 kwietnia 2025 r., zatem po terminie. Skarżący zaś podnosi, że odwołanie nadał w placówce Poczty Polskiej w dniu 13 kwietnia 2025 r., czyli w terminie. Wskazać należy, że zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Sąd uwzględnił dokumenty dołączone do skargi na podstawie art. 133 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, przez które rozumieć należy akta administracyjne, ale i sądowe sprawy. Właśnie na gruncie kontrolowanej przez tutejszy Sąd sprawy dołączone do skargi dokumenty okazały się istotne do wyjaśnienia okoliczności sprawy. Oceniając przedłożone przez skarżącego potwierdzenie odbioru zawierające numer nadawczy przesyłki, Sąd doszedł do przekonania, że skarżący uprawdopodobnił w dostateczny sposób, że odwołanie od orzeczenia z dnia 31 marca 2025 r. wniósł w dniu 13 kwietnia 2025 r., za pośrednictwem operatora pocztowego, a więc z zachowaniem czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 u.o.o. Okoliczność tę potwierdza dodatkowo wydruk ze śledzenia przesyłek rejestrowanych dostępny na stronie internetowej Poczty Polskiej (vide karta: 13-15 akt sądowych sprawy). Okoliczności tych w żaden sposób organ nie zakwestionował. Nadto, po wezwaniu Sądu, organ przyznał, że odwołanie zostało przesłane pocztą i w związku z tym odebrane w dniu 22 kwietnia 2025 r. (k. 38 akt sąd.). Nadto, nie uszło uwadze Sądu, że na samym dokumencie odwołania (kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem) znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy, brak jest potwierdzenia (prezentaty) wpływu odwołania do organu (k. 37 akt adm.). Stwierdzić wobec tego należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy należy przyjąć, że wniesienie przez skarżącego odwołania nastąpiło w dniu 13 kwietnia 2025 r., a tym samym skarżący zachował 14-dniowy termin do złożenia tego środka zaskarżenia. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w pkt 1. sentencji - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy uwzględni przedstawione stanowisko tut. Sądu i uzna, że odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie. Orzeczenie o kosztach postępowania, zawarte w pkt 2. sentencji wyroku, znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzone koszty postępowania obejmują wpis od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, które stosownie do § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) wynosi 480 złotych oraz koszt uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 597 zł.