IV SA/Po 707/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi U. P. na decyzję Wojewody z dnia 17 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku oddala skargę w całości. U. P. na mocy decyzji Starosty K. z dnia 25 września 2023 roku (nr [...]) uzyskała status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku dla osób bezrobotnych z dniem rejestracji. Korespondencją z dnia 30 kwietnia 2024 roku do Powiatowego Urzędu Pracy w K. doręczona została decyzja Burmistrza R. z dnia 23 kwietna 2024 roku (znak: [...]), na mocy której U. P. przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne od 1 stycznia 2024 roku do 28 lutego 2026 roku z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Starosta K., pismem z dnia 9 maja 2024 roku, zawiadomił U. P. o wszczęciu postępowania w sprawie utraty przez nią statusu osoby bezrobotnej. W piśmie zawarto pouczenie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, z czego strona skorzystała składając wyjaśnienia. Starosta K., działając na podstawie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, decyzją z dnia 23 maja 2024 roku (nr [...]), orzekł o utracie przez U. P. statusu osoby bezrobotnej z dniem nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. z dniem 1 stycznia 2024 roku i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. U. P., pismem z dnia 10 czerwca 2024 roku, odwołała się od wyżej wymienionej decyzji, wnosząc o jej uchylenie, zniesienie rygoru natychmiastowej wykonalności i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda, po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, decyzją z dnia 17 lipca 2024 roku (znak: [...]), utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygniecie odpowiada prawu, gdyż jak stanowi art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy za bezrobotnego może być uznana osoba, która nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Wobec przyznania U. P. świadczenia pielęgnacyjnego Starota K. prawidłowo orzekł, że z dniem 1 stycznia 2024 roku straciła ona status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku. Organ odwoławczy nie stwierdził ponadto uchybień proceduralnych. U. P. skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego i zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty K. . W ocenie skarżącej kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem: 1) art. 10 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, 2) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, dowolnej jego ocenie, a w szczególności pominiecie momentu ostateczności decyzji o uznaniu syna skarżącej za osobę niepełnosprawną, co nastąpiło później niż wydanie decyzji przez organ I instancji, 3) art. 107 § 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w tym brak odniesienia się do zarzutów strony, 4) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu zgłoszonych zarzutów podniesiono, że decyzja orzekająca o niepełnosprawności syna stała się ostateczna dopiero w maju 2024 roku, w związku z czym nieuprawnionym było odebranie statusu osoby bezrobotnej i zasiłku od 1 stycznia 2024 roku. Skarżąca stwierdziła, że kwestionowana decyzja narusza zasadę lex retro non agit. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego aktualnego na dzień wydania zaskarżonego aktu. Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza nieważność decyzji, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Skarga okazała się nieuzasadniona. Materialnoprawny wzorzec kontroli legalności zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r., poz. 475). Zgodnie z 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Z kolei we wskazanym art. 2 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy sformułowana została legalna definicja bezrobotnego, określająca wymogi jakie musi spełniać osoba, aby mogła zostać uznana za bezrobotnego. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotnym – jest osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, l oraz osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Brak jest podstaw do formułowania stanowiska, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, czy art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572). Okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy są pomiędzy stronami są bezsporne. Skarżąca została uznana za osobę bezrobotną z dniem rejestracji – tj. z dniem 18 września 2023 roku i od tego dnia przyznano jej również prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Strony nie kwestionują także przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 stycznia 2024 roku na mocy decyzji Burmistrza R. z dnia 23 kwietnia 2024 roku. Kwestia sporna sprowadza się natomiast do tego, czy organy obu instancji prawidłowo uznały, że skarżąca przestała spełniać warunki do posiadania statusu osoby bezrobotnej i w konsekwencji – pobierania zasiłku, od chwili pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, czyli od dnia 1 stycznia 2024 roku. Skarżąca uznaje, że status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku powinna utracić z dniem uostatecznienia się decyzji w przedmiocie orzeczenia o niepełnosprawności syna, czyli "gdzieś w maju 2024 roku", bo dokładnej daty organy nie ustaliły. Brak jest podstaw prawnych do formułowania oceny, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie. W ocenie Sądu skarżony organy z poszanowaniem art. 11 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przedstawiły w uzasadnieniu decyzji okoliczności wskazujące na zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy. Natomiast wadliwości uzasadnienia decyzji organu I instancji nie stanowią naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewoda wyjaśnił skarżącej, że pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego wyklucza możliwość uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Natomiast osoba, która złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i oczekuje na decyzję o jego przyznaniu może dokonać rejestracji i pozostawać w rejestrze osób bezrobotnych. Jednak fakt przyznania i pobrania świadczenia pielęgnacyjnego powoduje, że osoba bezrobotna przestaje spełniać ustawowe warunki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, co skutkuje w myśl art. 33 ust. 4 tej ustawy, utratą statusu osoby bezrobotnej. Świadczenie publiczno-prawne jakim jest zasiłek dla osoby bezrobotnej przysługuje i jest wypłacany wyłącznie osobom bezrobotnym pozostającym w rejestrze osób bezrobotnych po spełnieniu warunków określonych w art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W ocenie Sądu brak jest podstaw do formułowania zarzutu, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasady lex retro non agit. Dostrzegać należy, że treść przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie uległa zamianie a skarżąca została pouczona o warunkach nabycia oraz utraty statusu osoby bezrobotnej. Skoro w okolicznościach kontrolowanej sprawy, pomiędzy datą uzyskania statusu osoby bezrobotnej przez skarżącą (25 września 2023 roku) a datą wydania zaskarżonej decyzji, nie doszło do zamiany podstaw prawnych dla rozstrzygnięcia w przedmiocie nabycia oraz utraty statusu osoby bezrobotnej w związku z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego, to brak jest podstaw do formułowania zarzutu o naruszeniu zasady lex retro non agit, tj. zasady, w myśl której do zdarzeń prawnych stosuje się te przepisy prawa, które obowiązują w chwili ich zaistnienia, a ewentualne następcze zmiany normatywne nie powinny wpływać na ocenę prawną tych zdarzeń. Wojewoda trafnie odwołał się do wykładni art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zaprezentowanej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2022 roku o sygn. akt I OSK 222/22, gdzie wyrażono pogląd, że jeżeli w decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne przyznano świadczenie pielęgnacyjne wstecz, to od tej daty również osoba zarejestrowana w urzędzie pracy nie spełnia warunków uznania jej za osobę bezrobotną. Sąd orzekający w niniejszym sprawie podziela i przyjmuje jako własne stanowisko zaprezentowane w powołanym powyżej wyroku, że ustawodawca w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy rozróżnia pojęcia "pobierania" (lit. j) oraz "nabycia prawa" (lit. c) do świadczenia. Użycie w tej samej jednostce redakcyjnej dwóch różnych pojęć, a mianowicie pojęcia "pobierania" i "nabycia prawa" wskazuje, że pojęciom tym w sposób oczywisty winno być nadane różne znaczenie i nie są one jednoznaczne. Literalne brzmienie definicji bezrobotnego zawartej w art. 2 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy uniemożliwiłoby przyznanie statusu osoby bezrobotnej, jeżeli osoba rejestrująca się w urzędzie pracy, jednocześnie złożyłaby wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Rejestrując się w urzędzie pracy bezrobotny składa jednocześnie oświadczenie, że jest osobą "zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej". Z kolei jedną z przesłanek od których zależne jest przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest wykazanie, że osoba opiekująca się osobą niepełnosprawną z tego powodu nie może podjąć pracy, co oznacza, że nie jest osobą gotową do jej podjęcia. Niewątpliwie są to oświadczenia sprzeczne ze sobą i ich złożenie w jednym z organów uniemożliwiłoby przyznanie jednego z tych świadczeń. Rozwiązanie jakie przyjął ustawodawca zapobiega możliwości pozbawienia środków utrzymania osoby bezrobotnej w okresie oczekiwania na rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Organy prawidłowo przyjęły, że możliwość pozbawienia statusu osoby bezrobotnej w przypadku kolizji ze świadczeniem pielęgnacyjnym została uzależniona nie tylko od uzyskania uprawnienia, lecz również jego pobrania. Celem rozwiązania ustawowego przyjętego w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest uniemożliwienie jednoczesnego pobrania za ten sam okres dwóch świadczeń zasiłku dla bezrobotnych i świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest na bliżej nieokreślony okres i ma zrekompensować brak możliwości uzyskiwania dochodów z pracy z powodu opieki nad inną osobą. Z uwagi na powyższe okolicznością indyferentną dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy było uzyskanie ostateczności, czy też prawomocności, przez decyzję w przedmiocie niepełnosprawności syna skarżącej. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.