IV SA/Po 708/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost–Durchowska (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Maciej Dybowski Protokolant St. sekr. sąd Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, 1. oddala skargę, 2. zasądza na rzecz adwokata M. K. od Skarbu Państwa ( Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ) wynagrodzenie w kwocie 240 ( dwieście czterdzieści )zł podwyższone o kwotę 52,80 ( pięćdziesiąt dwa i 80/100 ) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie 292,80 ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100 ) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu odwołania A. W. od decyzji Burmistrza J.z dnia [...] lutego 2009r. nr [...] w przedmiocie pomocy społecznej, na podstawie art. 1, 17 ust. 1 i art. 18 ust.1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001r., nr 79, poz. 856 ), art.17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej Kpa) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż po ponownym rozpoznaniu wniosku A. W. z dnia [...] września 2008r. organ I instancji odmówił przyznania wnioskodawcy pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup opału i leków z powodu braku współdziałania z Miejsko-Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w J.. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano przepisy art. 104 Kpa oraz przepisy art. 11 ust.2 art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. nr 64, poz.593 ze zm. - dalej ustawa o pomocy społecznej ). Zgodnie z przepisami art.39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Świadczenie to przyznaje się w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art.39 ust.2 ustawy). Uprawnienie do zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej 477zł. Decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego o (art. 106 ust.4 ustawy) Ma on na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i ich rodzin (art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Organ uznał, iż uniemożliwienie przeprowadzenia aktualizacji wywiadu świadczy o braku współdziałania A. W. z pracownikiem socjalnym, które w świetle art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej było podstawą do odmowy przyznania świadczenia. Tymczasem zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w toku postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej organy obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kpa), a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Bierna postawa wnioskodawcy nie zwalnia organu od obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie może stanowić podstawy do instrumentalnego zastosowania art. 11 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy. Oznacza to, iż organ powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy w szczególności, w miarę możliwości dokonać oględzin miejsca zamieszkania i zebrać dane posiadane z urzędu. Tymczasem organ I instancji w ogóle nie podjął czynności dowodowych co powoduje, że zastosowanie przez niego w sprawie art. 11 ust.2 o pomocy społecznej jest przedwczesne. Ponadto Kolegium wskazało także, że A. W. w piśmie - skardze skierowanej do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...] października 2008 r. przede wszystkim podnosi kwestię przyznania pomocy finansowej za rok 2005, natomiast pismo z dnia [...] września 2009 r. zostało źle zakwalifikowane z uwagi na fakt, że to nie jest wniosek o przyznanie bieżącej pomocy finansowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu w Poznaniu A. W. wskazał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. jest dla niego stronnicza i krzywdząca. W uzasadnieniu skargi wskazał m. in., że od końca 2005 r. nie otrzymuje od "opieki społecznej" i jej pracowników żadnej pomocy. Wręcz urzędnicy działają na jego szkodę. W jego domu były przeprowadzane wywiady środowiskowe. Jednak nigdy po wywiadzie nie dostał żadnych pieniędzy. Kłamstwem są twierdzenia, że nie chciał wpuścić pracowników opieki do domu i że nie chciał z nimi rozmawiać. Skarżący wskazał na swoją ciężką sytuację majątkową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wynika natomiast, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa, przy czym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., kontroli legalności Sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami skargi. W zakresie uznaniowych decyzji administracyjnych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący. Fakultatywność i uznanie administracyjne nie oznacza pełnej dowolności i nie może prowadzić do urzędniczej samowoli. Także rozstrzygnięcie uznaniowe musi odpowiadać ogólnym kryteriom procedury administracyjnej i opierać się na sprawdzalnych, a więc zobiektywizowanych przesłankach ( porównaj wyroki NSA z 24.09.1996 r. SA/Gd 3281/95, z 5.03.1998 r. I SA 984/97). Decyzja organu I instancji nie spełnia wskazanych jej wyżej wymagań. Należy wskazać, że rozstrzygnięcie organu I instancji wskazując powody odmowy przyznania A. W. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego powołuje się na brak współpracy skarżącego z Miejsko-Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w J. i nieudane próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego u skarżącego. Wskazać należy zdaniem Sądu, że skarżącemu nie można jednoznacznie zarzucić owego braku współpracy. Za powyższym przemawia fakt, że wezwanie do umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu [...] lutego 2009 r. skarżący otrzymał [...] lutego 2009 r. Zaś o wywiadzie w dniu [...] lutego 2009 r. skarżący w ogóle wcześniej nie był informowany. Organ I instancji podejmując decyzję o przeprowadzeniu aktualizacji wywiadu środowiskowego zobowiązany był do wskazania skarżącemu, dlaczego zamierza dokonać aktualizacji wywiadu. Zgodnie, bowiem z art. 8 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. W myśl powyższego przepisu organ I instancji zobowiązany był wskazać skarżącemu powody podjęcia decyzji o przeprowadzeniu wywiadu. Zawarta w art. 8 Kpa zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa nakłada przede wszystkim na organy administracji publicznej obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Nie wskazanie przez organ I instancji powodów do przeprowadzenia wywiadu stanowi uchybienie art. 8 Kpa mające istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, zgodnie z art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Natomiast organ I instancji nie umożliwił skarżącemu, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego w sprawie. Fakt nie wezwania strony skarżącej do zapoznania się z aktami sprawy po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, a jeszcze przed wydaniem decyzji, miał istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ istnieje prawdopodobieństwo, że skarżący po zapoznaniu się z aktami mógłby powziąć przekonanie, że uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu doprowadzi do odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń w konsekwencji czego przed wydaniem decyzji mogło dojść do przeprowadzenia wywiadu. Obowiązkiem organu I instancji było pouczenie skarżącego o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia skarżącego oraz dowodu, że organ I instancji pouczył skarżącego o przysługującym mu prawie uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 kpa. Organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanych świadczeń z powodu, iż uznał, że skarżący uniemożliwił organowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i tym samym skarżący potwierdził brak współpracy z organem prowadzącym postępowanie. Wskazać również należy, iż organ w wezwaniu mylnie pouczył skarżącego, że brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Ponadto w pouczeniu tym organ nie wskazał wyraźnie, w jakiej konkretnie sprawie konieczne jest przeprowadzenie wywiadu. W związku z tym skarżący nawet, jeżeli otrzymałby wezwanie to mógł działać w świadomości, iż w konkretnej sprawie nawet wobec braku jego współpracy zostanie wydana decyzja pozytywna. W powyższej sytuacji skarżącemu nie można zarzucić uporczywego uniemożliwiania przeprowadzenia aktualizacji wywiadu, a tylko celowe bądź uporczywe zachowanie skarżącego miałoby cechy braku współpracy strony, z organem prowadzącym postępowanie, w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie z treścią art. 138 § 1 kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję -umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Jednak zgromadzony w aktach materiał dowodowy nie dał podstaw do wydania przez organ odwoławczy decyzji merytorycznej, brak bowiem w aktach sprawy ustaleń niezbędnych do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Mianowicie dotyczących sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego. Także organowi nie jest znana sytuacja finansowa Ośrodka w dniu podejmowania decyzji oraz jakie zadania miał do spełnienia wobec innych podopiecznych. Słusznie zatem organ odwoławczy na postawie art. 138 § 2 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia i to także z uwagi na konieczność wezwania skarżącego do jednoznacznego sprecyzowania treści złożonego wniosku. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił. mb