IV SA/Po 714/24

WyrokWSA w Poznaniu2024-10-23

Skład orzekający: Józef Maleszewski, Tomasz Grossmann, Sebastian Michalski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który pobierał świadczenie pielęgnacyjne na opiekę nad matką, może nadal je otrzymywać na dotychczasowych zasadach po wejściu w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, mimo że jego ojciec (współmałżonek matki) nie posiadał orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności w momencie składania wniosku?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie poinformowały skarżącego o przesłankach, które mogłyby skutkować odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w świetle uchwały NSA I OPS 2/22, ani nie zawiesiły postępowania, co pozbawiło skarżącego możliwości wyboru między świadczeniem pielęgnacyjnym a wspierającym. Wiek powstania niepełnosprawności podopiecznej jest nieistotny dla merytorycznego rozstrzygnięcia.
Stan faktyczny
Skarżący K. S. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką E. S.. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanki momentu powstania niepełnosprawności matki oraz brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności u męża matki. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, powołując się na uchwałę NSA I OPS 2/22, która stwierdziła, że warunkiem przyznania świadczenia jest legitymowanie się przez współmałżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżący wniósł skargę do WSA, argumentując, że przez pięć lat pobierał świadczenie i nic się nie zmieniło w jego sytuacji opiekuńczej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Kusiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 26 czerwca 2024 roku nr [...] Prezydent Miasta K., po rozpoznaniu sprawy z wniosku K. S., decyzją z dnia 26 czerwca 2024 roku (nr [...]), odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką E. S.. Organ wyjaśnił, że do maja 2024 roku wnioskodawca pobierał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad matką. Świadczenie zostało ustalone decyzją SKO w K. z dnia 28 października 2019 roku. Podaniem z dnia 12 czerwca 2024 roku wnioskodawca ponownie wystąpił o przyznanie tego świadczenia. Prezydent ustalił, że podopieczna pozostaje w związku małżeńskim i jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 18 kwietnia 2019 roku, czyli od 64 roku życia podopiecznej. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 24 czerwca 2024 roku wynika, że mąż skarżącej nie jest w stanie opiekować się żoną z uwagi na własne problemy zdrowotne. Wnioskodawca jest jedyną osoba, która zapewnia matce opiekę niezbędną do prawidłowego funkcjonowania (profilaktyka odleżyn, pomoc w codziennej toalecie, karmienie dojelitowe poprzez PEG). W uzasadnieniu decyzji odmownej organ wyjaśnił, że nie została spełniona przesłanka momentu powstania niepełnosprawności podopiecznej, a współmałżonek podopiecznej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, decyzją z dnia 30 lipca 2024 roku (nr [...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium uznało, że organ I instancji bezzasadnie nie zastosował wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku o sygn. akt K 38/13. Pominięcie tego wyroku organ rozpoznał jako naruszenie polegające na zastosowaniu normy, której niekonstytucyjność została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Zdaniem organu odwoławczego, nie znajduje uzasadnienia stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim Trybunał Konstytucyjny orzekł o jego niezgodności z Konstytucją RP. Organ wyjaśnił jednak w uzasadnieniu decyzji, że do niedawna w orzecznictwie istniały dwa rozbieżne stanowiska. Według pierwszego stanowiska, osoby obciążone obowiązkiem alimentacyjnym względem podopiecznego w dalszej kolejności mogły uzyskać świadczenie pielęgnacyjne nie tylko w sytuacji, gdy osoby zobowiązane do alimentacji w bliższym stopniu oraz współmałżonek osoby wymagającej opieki legitymowały się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale także wówczas, gdy osoby te z przyczyn obiektywnych nie były w stanie realnie sprawować tej opieki. W ramach drugiego stanowiska uznawano, że uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje tylko wtedy, gdy osoby zobowiązane do alimentacji w bliższej kolejności oraz współmałżonek podopiecznego legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 14 listopada 2022 roku o sygn. akt I OPS 2/22 rozstrzygnął powyższe wątpliwości i jednoznacznie stwierdził, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostająca w związku małżeńskim jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium stwierdziło, że podopieczna pozostaje w związku małżeńskim z R. S., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Mąż podopiecznej posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane do dnia 31 grudnia 2024 roku. Kolegium zaznaczyło przy tym, że od dnia 1 stycznia 2024 roku weszły w życie przepisy, które wprowadziły świadczenie wspierające dla osób z niepełnosprawnością. Świadczenie wspierające jest nową formą pomocy skierowaną do osób z niepełnosprawnościami, z której może skorzystać zarówno matka, jak i ojciec odwołującego się. K. S. skorzystał z prawa skargi do sądu. Skarżący zażądał przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu zgłoszonego żądania skarżący wskazał, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką i nie może podjąć zatrudnienia. Podopieczna wymaga opieki 24h na dobę (paraliż całego ciała, który utrudnia każdą funkcję życiową, jak przełykanie, praca jelit, wydalanie, oddychanie; niedowład czterokończynowy z dożywianiem dojelitowym PEG). Wywiad środowiskowy potwierdza, że stan zdrowia ojca nie pozwala mu na sprawowanie osobistej opieki nad żoną. Skarżący dodał, że przez pięć lat otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne. Natomiast przez ostatnie sześć lat nic się nie zmieniło. Nadal opiekuje się matką, gdyż nie jest w stanie przekazać tej opieki innej osobie. Do skargi załączone zostało: zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia R. S. z dnia 2 sierpnia 2024 roku oraz wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 26 sierpnia 2024 roku w związku ze zmiana stanu zdrowia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji oraz wniosło o oddalenia skargi. W dniu 10 października 2024 roku skarżący przedłożył do akt sprawy orzeczenie z dnia 7 października 2024 roku o zaliczeniu R. S. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na rozprawie skarżący podtrzymał żądania i argumentację skargi oraz uzupełniająco podał, że z zawodu jest operatorem żurawi dźwigowych i nie miał by żadnego problemu ze znalezieniem pracy. Od maja 2024 roku nie posiada żadnego dochodu. W odpowiedzi na pytanie Sądu skarżący wyjaśnił, że w dniu 12 czerwca 2024 roku, tj. w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został poinformowany, że decyzja będzie odmowna, co potwierdza załączony do akt administracyjnych protokół zapoznania wnioskodawcy z materiałem dowodowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267). Sąd administracyjny nie ma kompetencji do tego, aby wyrokiem rozstrzygać o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), a przewidziane ustawą środki stosuje w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Skarga okazała się uzasadniona. Analiza treści art. 63 ust. 1-16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 roku o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.) nakazuje przyjmować, że także po wejściu w życie ustawy o świadczeniu wspierającym możliwe jest ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczas obowiązujących zasadach. Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 roku, stosuje się przepisy dotychczasowe. Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane (art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym). Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności (art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym). Skarżący jest podmiotem, któremu na mocy decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , z dnia 28 października 2019 roku ([...]), przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 roku o świadczeniu wspierającym (1 stycznia 2024 roku), przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne na okres od dnia 1 sierpnia 2019 roku do 21 maja 2024 roku w związku z opieką nad niepełnosprawną matką E. S.. Organy prawidłowo uznały, że materialnoprawną podstawę oceny zasadności wniosku skarżącego z dnia 12 czerwca 2024 roku powinny stanowić przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 roku oraz przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 roku o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.). Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w świetle treści art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 roku, przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Natomiast zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zgodnie z prawem pominęło nieprawidłowe stanowisko Prezydenta Miasta K. i uwzględniło przy rozstrzyganiu sprawy zarówno wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku o sygnaturze K - 38/13, jak i stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, co do skutków tego wyroku dla rozstrzygania spraw o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium trafnie przeprowadziło ocenę zasadności żądania wniosku z pominięciem niekonstytucyjnego kryterium w postaci momentu powstania niepełnosprawności podopiecznej, czyli przez pryzmat przesłanek wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zaskarżona decyzja została jednak wydana z ewidentnym naruszeniem art. 9 oraz art. 79a § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) w związku z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, co niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stanowisko prezentowane przez skarżącego i treść dokumentów włączonych do akt administracyjnych, nakazują przyjmować, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia 28 października 2019 roku o przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 sierpnia 2019 roku do dnia 21 maja 2024 roku została wydana pomimo tego, że mąż podopiecznej nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z tego względu, że wiek i stan zdrowia R. S., oceniane przez pryzmat niezbędnych dla żony czynności opiekuńczych, jednoznacznie wskazywały na niemożność należytego sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. W aktach administracyjnych zalega orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 9 grudnia 2019 roku (nr [...]), na mocy którego R. S. został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres do dnia 31 grudnia 2024 roku. Ustalony stopień niepełnosprawności datowany jest od dnia 8 listopada 2019 roku, tj. od daty złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Dostrzegać zatem należy, że skarżący do maja 2024 roku pobierał świadczenie pielęgnacyjne, które zostało ustalone w oparciu o tę linię orzeczniczą sądów administracyjnych, która na mocy uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 roku o sygn. akt I OPS 2/22 została odrzucona z mocą określoną w przepisach art. 269 § 1-3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przypomnieć należy, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (art. 8 § 2 K.p.a.). Z uwagi na powołaną uchwałę przyjąć należy, że organ odwoławczy z poszanowaniem art. 8 § 2 K.p.a. rozpoznał, iż w kontrolowanej sprawie zaistniały uzasadnione przyczyny do odstąpienia od modelu/sposobu oceny zasadności wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, który został przyjęty przy wydawaniu decyzji z dnia 28 października 2019 roku. Przypomnieć jednak należy, że w myśl art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zgodnie z treścią art. 79 § 1 i § 2 K.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1. Analiza akt administracyjnych ujawnia natomiast, że skarżący na żadnym etapie postępowania administracyjnego przed organem I instancji, a także w toku postępowania odwoławczego, nie został poinformowany o tym, iż w związku z powołaną powyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego niemożliwe będzie przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego bez przedłożenia orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności męża podopiecznej. W akt administracyjnych, przy wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zalega opatrzone datą 12 czerwca 2024 roku (dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego) pisemne potwierdzenie zapoznania skarżącego z materiałem dowodowym. Z treści tego dokumentu wynika jedynie, że wnioskodawca na podstawie art. 10 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego został poinformowany, iż otrzyma decyzję odmowną. Wyjaśnienie sytuacji prawnej skarżącego w kontekście uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 roku o sygn. akt I OPS 2/22 zostało zawarte dopiero w uzasadnieniu ostatecznej decyzji organu odwoławczego. W toku postępowania sądowego skarżący przedłożył zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia R. S. z dnia 2 sierpnia 2024 roku, wniosek z dnia 26 sierpnia 2024 roku o zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ojca oraz orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 7 października 2024 roku (nr [...]), na mocy którego R. S. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Ustalony stopień niepełnosprawności datowany jest od dnia 26 sierpnia 2024 roku, tj. od daty złożenia wniosku o zmianę stopnia niepełnosprawności. Odnotować należy również, że przy rozstrzyganiu kontrolowanej sprawy organy całkowicie pominęły możności procesowe określone w art. 98 § 1 K.p.a., czyli zawieszenie postępowania administracyjnego, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte. Z treści art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym wynika natomiast, iż warunkiem zachowania przez skarżącego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 roku było złożenie wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności podopiecznej (7 czerwca 2024 roku). Termin ten upłynął z dniem 7 września 2024 roku. Z uwagi na powyższe uznać należało, że organy prowadziły postępowanie administracyjne z naruszeniem przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż ostatecznie, na dzień wyrokowania, skarżący został pozbawiony możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach. Dowodu legalności zaskarżonej decyzji nie stanowi argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż od 1 stycznia 2024 roku weszły w życie przepisy, które wprowadziły świadczenie wspierające dla osób z niepełnosprawnością, z którego może skorzystać zarówno matka, jak i ojciec skarżącego. Świadczenie pielęgnacyjne, a także pomoc w formie świadczenia wspierającego, przyznawane są na wniosek zainteresowanych podmiotów. Zatem to wola podopiecznego i opiekuna rozstrzyga o tym, czy i o które świadczenie będą się ubiegać. Niedopuszczalna prawnie jest zatem sytuacja, że organy administracji publicznej, wskutek naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, będą pozbawiać zainteresowane podmioty, zagwarantowanej przez ustawodawcę, możności wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a wspierającym. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K.. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobowiązane są przyjmować, że wiek, w którym powstała znaczna niepełnosprawność podopiecznej E. S. jest okolicznością nieistotną dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czyli treść art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, uznana za niezgodną z Konstytucją RP, nie może przesądzać o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło