IV SA/Po 715/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Bożena Popowska Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2006 r. sprawy ze skargi R.C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Repre-sjonowanych w Warszawie na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/B. Popowska /-/P. Miładowski /-/E. Makosz-Frymus MW Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] umorzył postępowanie administracyjne o przyznanie uprawnień kombatanckich z powodu złożenia wniosku przez stronę po terminie określonym w art. 22 ust. 3 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. nr 17 poz. 75 z późn. zm. - zwanej dalej ustawą o kombatantach). Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik Urzędu decyzją z [...] utrzymał decyzję własną w mocy. Rozpoznając skargę strony Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 listopada 2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z [...]. Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że rozstrzygnięcie organu administracji publicznej zapadło na podstawie przepisu (art. 22 ust. 3), który orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego został wyeliminowany z obrotu prawnego. Po uchyleniu Kierownik Urzędu decyzją z [...] wskazując jako podstawę art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach odmówił przyznania R.C. uprawnień kombatanckich. Organ argumentował, że strona nie wykazała skutecznie, aby poddana była represjom w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu, uznając w szczególności za niewiarygodne oświadczenia świadków, które załączył do akt skarżący, a którzy jakkolwiek byli osadzeni w obozach przesiedleńczych (poddani represji, o których mowa w art. 4 ustawy o kombatantach) to jednak wysiedleni zostali z innej niż R.C. miejscowości i wątpliwym jest by świadkowie mogli zapamiętać stronę. Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Generalnie Kierownik Urzędu podtrzymał argumentację uzasadnienia decyzji własnej z [...], a nadto wskazywał, że w Archiwum Państwowym w Łodzi nie odnaleziono ani nazwiska strony, ani miejscowości Zieliniec na listach osób i rodzin wysiedlonych z byłego powiatu Września, a przebywających w obozie przesiedleńczym w Łodzi. Z archiwaliów IPN wynika, że strona została wysiedlona we wrześniu 1940 roku do województwa lubelskiego. Reasumując Kierownik Urzędu utrzymywał, że z dokumentów nie wynika, aby wysiedlenie miało miejsce przez obóz przesiedleńczy w Łodzi, a zatem nie może mieć zastosowania wskazywana przez stronę podstawa przyznania uprawnień kombatanckich. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł R.C. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Generalnie skarżący zarzucał błędne ustalenia faktyczne wskazując dalszych świadków pobytu jego i jego rodziny w obozie przesiedleńczym w Łodzi przy ulicy Żeligowskiego we wrześniu 1940 r. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Procedura administracyjna pośród licznych obowiązków nakłada na organy orzekające obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie nie tylko interes społeczny, ale także i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa i wyjaśniać zasadność przesłanek, którymi kierują się w toku całego postępowania. Tymczasem Kierownik Urzędu przy rozpoznaniu tej sprawy z uchybieniem ogólnych zasad kodeksu postępowania administracyjnego zawartych w art. 6 do 8 i 11 nie zebrał i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, a co równie istotne dokonał pobieżnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego przekraczając granice swobodnej oceny dowodów w rozumieniu art. 80 kpa. Generalnie w postępowaniu administracyjnym zgodnie z art. 75 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. W szczególności dowodem mogą być także zeznania świadków. Dokumenty ujawnione w toku postępowania w tym także archiwalia nie wykluczają pobytu strony w obozie przesiedleńczym w Łodzi przy ulicy Żeligowskiego. Brak dokumentów potwierdzających ten pobyt strony bądź jego rodziców mógłby stanowić podstawę odmowy tylko wówczas, gdyby ów zbiór dokumentów był zbiorem kompletnym i nie byłoby innych dowodów w sprawie. Tymczasem archiwalia te z uwagi na działania wojenne i okupację nie są kompletne. Brak dokumentów potwierdzających pobyt strony i jego najbliższych w obozie nie wyklucza zatem by miał on miejsce. Strona na okoliczność swojego pobytu w miejscu (obóz przesiedleńczy w Łodzi przy ulicy Żeligowskiego), które ustawa i przepisy wykonawcze uznają za represję uprawniającą do przyznania uprawnień kombatanckich (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ) przedstawiła oświadczenia dwóch świadków. Oświadczenia te jakkolwiek lakonicznie, to jednak wprost potwierdzają wersję strony. Jeśli organ orzekający uznał te dowody osobowe za niewystarczające z tego powodu, że były to osoby pochodzące z innej miejscowości to winny tę kwestię w sposób niewątpliwy i nie budzący wątpliwości wyjaśnić. W szczególności winny ustalić z jakich to powodów świadkowie zapamiętali stronę bądź jego rodzinę. Ma bowiem rację organ orzekający, że w miejscu, w którym przebywała bardzo duża liczba osób z różnych miejscowości i z reguły nie znających się musi zaistnieć jakieś szczególne zdarzenie dla którego pobyt innej osoby z innej miejscowości został zauważony i odnotowany w pamięci. Kwestii tej nie można przesądzić, a priori li tylko z faktów przytoczonych przez Kierownika Urzędu. Być może istnieją powody i to usprawiedliwione, dla których świadkowie zapamiętali rodzinę skarżącego bądź jego samego. Dla prawidłowej oceny złożonych w sprawie oświadczeń niezbędne jest wyjaśnienie tego zagadnienia, choćby poprzez uzupełniające wysłuchanie świadków względnie przez złożenie uzupełniających oświadczeń. Dopiero tak zweryfikowane twierdzenia strony pozwolą na dokonanie wyczerpującej oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zgodnie ze wskazówkami art. 77 i 80 kpa ocena dowodów zgodnie ze wskazówkami art. 80 musi być bowiem zobiektywizowana, logiczna i mieć odniesienie do całego materiału dowodowego. Przesądzenie czegoś z góry na podstawie hipotetycznego założenia wymyka się bowiem z pod kontroli i wskazuje na dowolność takiej oceny. Zaprezentowany przez organ orzekający sposób procedowania jest uchybieniem istotnie wpływającym na rozstrzygnięcie sprawy, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) skutkującym konieczność wyeliminowania zaskarżonego aktu i go poprzedzającego (art. 135 ppsa) z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ orzekający uzupełnił postępowanie o wskazane wyżej elementy, a nadto o dowody przywołane także w skardze, względnie podejmie także z urzędu inne czynności celem wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, względnie zażąda od strony wskazania innych jeszcze środków dowodowych, a tak uzupełnione postępowanie zgodnie z zasadami wyżej wymienionymi oraz nadto wymogami art. 107 § 3 kpa uzasadni. /-/B. Popowska /-/P. Miładowski /-/E. Makosz-Frymus MW