IV SA/Po 715/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2015r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P.S. od postanowienia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu z dnia 20 października 2015r. sygn. akt IV SA/Po 715/15 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie P.S. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, z którego wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego jedyny majątek stanowi działka nr [...] o pow. [...] ha wraz z budynkiem gospodarczym a źródłem jego utrzymania jest działalność gospodarcza przynosząca roczny dochód wynoszący [...] zł. W załączeniu wnioskodawca przedłożył kopię pierwszej strony zeznania PIT 36 za 2014r. wraz z dowodem nadania, rozlicznie wpłat dokonanych na rzecz skarżącego i jego żony w latach 2007-2010 za zakup działki. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący przesłał fakturę za prąd, telefon, wodę, wyrok Sądu z dnia [...] lutego 2015r. o zapłatę kwoty [...] zł. na rzecz [...] S.A. Skarżący wyjaśnił również, iż nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych oraz lokat, kart kredowych i kont bankowych. Wnioskodawca oświadczył również, iż posiada zaległości w opłatach za telefon, wodę, prąd w wysokości odpowiadającej ostatnim fakturom. Skarżący poinformował również, iż zajmuje się sprzedażą karmy dla zwierząt, jednak nie posiada żądnych rozliczeń do celów podatkowych. Powyższe skarżący uzasadnił rocznym okresem rozliczeniowym w PIT. Skarżący wskazał również na okoliczność podziału majątku z B.S. na podstawie postanowienia orzeczenia Sądu Rejonowego P. - [...] w P[...][...] Wydział Cywilny z dnia [...] kwietnia 2015r. sygn. akt [...]. Postanowieniem z dnia 20 października 2015r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie wniosku o ustanowienie adwokata i umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy wskazał na treść art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej P.p.s.a.), zgodnie z którym obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. Mając na uwadze fakt, iż przedmiotowa skarga dotyczy odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, referendarz sądowy uznał, że wydanie orzeczenia w tym zakresie zwolnienia od kosztów sadowych jest zbędne i na podstawie art. 249 a P.p.s.a. umorzył postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie wniosku o ustanowienie adwokata, odnosząc się do twierdzeń skarżącego, iż jego jedyny dochód stanowi działalność gospodarcza, której przedmiotem jest sprzedaż karmy dla zwierząt, przynosząca roczny dochód wynoszący [...] zł., referendarz wskazał, iż powyższy dochód wynika z rozliczenia podatkowego za 2014r. Zdaniem referendarza Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił dochodu (lub jego braku) w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie uznano również za wiarygodne oświadczenie o miesięcznym dochodzie wynoszącym [...] zł. jeżeli deklarowane wydatki związane tylko z opłatami za prąd, telefon i wodę przekraczają deklarowany dochód. Za niewystarczające uznano również oświadczenie o zaległościach w opłatach za prąd, telefon i wodę oraz gaz (wyrok o zapłatę) i zaległości w ZUS na kwotę [...] zł., której skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił. Przedłożony do akt wyrok Sądu w sprawie o zapłatę na rzecz [...] S.A. kwoty [...] zł. dotyczy zaś zobowiązań z okresu 03.2013 - 03.2014r. W ustawowo przewidzianym terminie skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, iż zaskarżone postanowienie winno być uchylone w całości. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący w obszerny sposób odniósł się do ustaleń Sądu zawartych w wyroku Sądu Okręgowego w P. [...] Wydział Cywilny sygn. akt [...] określającym alimenty (ksero 3 kart uzasadnienia w załączeniu), w tym szczegółowo odnosząc się do sprzedaży w 2010r. nieruchomości położonej w W. za kwotę [...] zł., wyliczeń stanowiących podstawę do ustalenia aliantów i wysokości dochodu B.S. W części sprzeciwu odnoszącego się do swojej sytuacji majątkowej skarżący podtrzymał stanowisko, iż jedynym potwierdzeniem dochodu jest rozliczenie roczne, gdyż Urząd Skarbowy nie wystawia zaświadczeń o wysokości dochodu za miesiąc lub dwa. Dalej skarżący wskazał, iż żyje bardzo skromnie kupując paczki po [...] zł i odzież w lumpeksie. Dalej skarżący podniósł, iż utrzymuje się zbierając złom oraz pracując, nie tak jak jego była żona. Dalej skarżący podniósł, iż wykazał swe zadłużenie wskazując przy tym, iż wyrok z zapłatę zapadł w 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) mającym zastosowanie w niniejszej sprawie zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, m. in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia sąd zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2 w/w przepisu). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3 w/w przepisu). Mając powyższe na uwadze, uwzględniając zaskarżenie w całości wydanego przez referendarza sądowego w pierwszej kolejności należy wskazać, iż skarżący na mocy art. 239 pkt 1 lit. P.p.s.a., korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy za bezprzedmiotowy, co oznacza, iż wydanie orzeczenia w tym zakresie było zbędne. Oznacza to, iż zasadnym było umorzenie przez referendarza postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Dalej odnosząc się do sprzeciwu w części dotyczącej negatywnego dla wnioskodawcy orzeczenia w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie wniosku o ustanowienie adwokata, wskazać należy, iż przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy ma jednak charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić najmniejszych nawet należności związanych z postępowaniem sądowym (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Warunkiem przyznania prawa pomocy jest jednak wiarygodne przedstawienie sytuacji majątkowej i rodzinnej. Zdaniem Sądu w ramach niniejszego postępowania wnioskodawca nie przedstawił rzetelnie – za pomocą stosownych dokumentów – swojej sytuacji majątkowej. Z przedłożonego oświadczenia wnioskodawcy o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że nie została przez niego należycie wyjaśniona jego aktualna sytuacja materialna. Powyższe dotyczy w szczególności dochodu uzyskiwanego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący podał, iż źródłem jego utrzymania jest dochód z działalności gospodarczej, jednak w jakikolwiek sposób nie uprawdopodobnił i nie wykazał bieżącego dochodu. Z oczywistych względów za bieżący dochód nie może być bowiem uznany dochód wykazany w zeznaniu podatkowym za 2014r. Przy braku informacji co do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej (czego dowodem może być decyzja o wykreśleniu bądź zawieszeniu działalności gospodarczej) brak jest zatem wiarygodnych informacji o bieżącej sytuacji firmy prowadzonej przez wnioskodawcę. Odnosząc się do wniosku skarżącego ponownie należy przypomnieć, że przyznanie przez Sąd prawa pomocy jest uzasadnione sytuacją majątkową strony żyjącej w ubóstwie. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący, czego skarżący jak wskazano wyżej, poza lapidarnym wskazaniem na fakt utrzymywania się również ze zbierania złomu, nie uczynił. Odnosząc się do obszernej argumentacji dotyczącej orzeczenia w sprawie ustalenia alimentów, wskazać należy, iż w ramach niniejszego postępowania dotyczącego prawa pomocy brak jest podstaw do komentowania ustaleń Sądu zawartych w wyroku Sądu Okręgowego w P. [...] Wydział Cywilny sygn. akt [...] określającym alimenty w części dotyczącej wyliczeń stanowiących podstawę do ustalenia aliantów i wysokości dochodu B.S. Sięgając do przedstawionego przez skarżącego fragmentu uzasadnienia, można jednak stwierdzić, iż skarżący wraz z byłą żoną sprzedał nieruchomość wspólną położoną w W. stanowiącą działkę nr [...] za kwotę [...] zł. z czego skarżący otrzymał łącznie [...] zł. wypłacanej w transzach. Ostatnia transza wypłacona została w 2010r. w wysokości [...] i część z niej przelana została na zaległości w ZUS i Urzędzie Skarbowym. Skarżący odwołując się do powyższych ustaleń zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu, w żaden sposób nie rozliczył kwot o jakich mowa wyżej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia