IV SA/Po 717/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 24 września 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Towarzystwa Rozwoju Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2013r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 3 września 2013r. (doręczonym stronie w dniu 5.09.2013r. – k. 32 akt), referendarz sądowy odmówił Towarzystwu Rozwoju Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 12 września 2013 r. (data stempla pocztowego) Towarzystwo Rozwoju Ż. złożyło ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, iż Towarzystwo Rozwoju Ż. nie prowadzi działalności finansowej i gospodarczej, w związku z czym nie dysponuje żadnymi funduszami. We wniosku wskazano również, ze regulamin stowarzyszenia nie przewiduje opłacania składki na rzecz Towarzystwa. We wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawiono również cel stowarzyszenia oraz zarzuty dotyczące postępowania będącego przedmiotem skargi. W myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej P.p.s.a.) można przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie całkowitym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna jednak wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Należy zaznaczyć, że w okolicznościach sprawy wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym został już rozstrzygnięty postanowieniem z dnia 3 września 2013r. Skarżąca w terminie otwartym do wniesienia sprzeciwu nie wniosła środka zaskarżenia lecz złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Stąd ponownie złożony wniosek należy rozpatrzyć w kontekście normy z art. 165 p.p.s.a., a więc ustalić, czy po wydaniu przez prawomocnego już orzeczenia z dnia 3 września 2013r. nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca przyznanie stronie prawa pomocy. Stosownie bowiem do treści art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Mając na uwadze brzmienie cytowanego przepisu należy podkreślić, iż przepisy wspomnianej ustawy przewidują możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę, a rozpoznanie kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia zawartych we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 3 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest więc dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają - pogarszają sytuację materialną strony. Analiza znajdujących się w aktach sprawy dwóch formularzy PPPr pozwala z przekonaniem stwierdzić, że sytuacja majątkowa strony skarżącej nie uległa zmianie. Co więcej, skarżąca powołuje się na tożsamą argumentację, nie wykazując, iż podjęło jakiekolwiek działania mające na celu zgromadzenie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego.Za nie wystarczające uznać bowiem należy twierdzenie, iż Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku i dochodu a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków. Jak wskazano bowiem wcześniej w prawomocnym postanowieniu z dnia 3 września 2013r. jeżeli działalność Stowarzyszenia związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Towarzystwo Rozwoju Ż. powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki np. w formie składek członkowskich. Z obowiązku tego nie zwalnia fakt, iż nie zdecydowało się podjąć uchwały w przedmiocie obowiązku uiszczania składek członkowskich jak i okoliczność, że regulamin stowarzyszenia nie przewiduje obowiązku ponoszenia składek członkowskich. Ponadto wskazać należy, iż przepis art. 42 ustawy Prawo o stowarzyszeniach określa, że stowarzyszenie zwykłe wprawdzie nie może prowadzić działalności gospodarczej, ani przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej, lecz jednak może uzyskiwać środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Stąd uprawniony jest wniosek, że stowarzyszenie zwykłe nie jest pozbawione jakiegokolwiek źródła finansowania. Zatem ustalenie odpowiedniej wysokości składek członkowskich oraz ich egzekwowalność leży w dobrze pojmowanym interesie Stowarzyszenia. Zaś stwierdzenie strony, że działalność Stowarzyszenia jest realizowana społecznie przez jego członków prowadzi do wniosku, że obciążenia wynikające z kosztów sądowych na rzecz Stowarzyszenia mogą ponosić jego członkowie. W konkluzji należy stwierdzić, iż złożone przez Towarzystwo Rozwoju Ż. oświadczenie z dnia 12 września 2013r. nie wskazuje zmiany okoliczności sprawy, warunkujące możliwość zmiany postanowienia z dnia 3 września 2013 r. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 246 §2 pkt 1 w zw. z art. 165 P.p.s.a. należy orzec jak w sentencji postanowienia