IV SA/Po 723/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 3 października 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprawy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z wniosku P. P. w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] maja 2017r. nr [...] w przedmiocie nadania Statutu Sołectwa D. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2017r. odrzucił skargę P. P. na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] maja 2017r. nr [...] w przedmiocie nadania Statutu Sołectwa D. . Skarżący w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej od w/w orzeczenia złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z B. M., jego majątek stanowi dom o pow. [...] m2 (wartość [...] zł.) a źródłem utrzymania jest dochód z umowy zlecenia ([...] zł.) oraz emerytura B. M. ([...] zł.). Z powyższej kwoty skarżący opłaca opłaty i podatki wynoszące od [...] do [...] zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, że jego działania w przedmiotowej sprawie nie wiążą z żadnymi korzyściami (skarga wniesiona również w imieniu mieszkańców D. ) a opłacenie pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 19 września 2017r. (odebranym w dniu 25 września 2017r. – k. 101), wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącego i osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia kopii zeznania podatkowego za 2016r. wnioskodawcy i osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym, przedłożenia kopii dowodów rejestracyjnych pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji (z wyszczególnieniem marki, roku produkcji i pojemności silnika) posiadanych przez osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe, zaświadczenia od pracodawcy potwierdzającego źródło oraz miesięczną wysokość netto osiąganego dochodu z tytułu umowy zlecenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca pismem z dnia 26 września 2017r. wskazał, iż poniósł już pewne koszty związane z niniejsza sprawą (przygotowanie pism, ksero dokumentów). Dalej wnioskodawca wyjaśnił, że od lipca 2016r. – do maja 2017r. był osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Dalej wskazał, że konto bankowe posiada od czerwca 2017r., nie ma pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji a wynagrodzenia nie otrzymuje w stałej wysokości, gdyż zależne jest od ilości przepracowanych godzin. Skarżący wskazał także, iż zebranie i dostarczenie w wyznaczonym terminie wymaganych dokumentów wiąże się koniecznością poniesienia dodatkowych kosztów. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 – dalej p.p.s.a.) - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 §1 pkt. 1 i 2 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej. Okolicznością nie kwestionowaną przez skarżącego jest bowiem, iż nie uzyskuje on dochodu w stałej wysokości. Jego wysokość zależy bowiem od ilości przepracowanych faktycznie godzin. Dla ustalenia wysokości tego dochodu koniecznym było zatem sięgnięcie do dokumentów źródłowych (wyciągów z konta bankowego i zaświadczenia z miejsca pracy), których to dokumentów wnioskodawca nie przedłożył pomimo stosownego wezwania. Powyższe uniemożliwia ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Uzyskanie zaświadczenia od pracodawcy potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu z wykonywanych umów zlecenia jak i przedłożenie aktualnych wyciągów bankowych, nie wiąże się bowiem z takimi kosztami, którymi wnioskodawca nie mógłby ponieść celem wykazania swej sytuacji majątkowej. Mając zatem na uwadze fakt, iż wnioskodawca nie wykonał wezwania w sposób pozwalający na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, stwierdzić należy, że brak rzeczywistej współpracy wnioskodawcy skutkować musiało odmową przyznania prawa pomocy, gdyż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.