IV SA/Po 724/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Asesor sąd. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu [...] listopada 2018 r. sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przedłożenia ekspertyzy technicznej 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego E. W. kwotę [...]zł ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. sygn. [...] uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków i orzekł wykonanie nałożonych obowiązków w terminie do dnia [...] września 2018 r., pozostałą część postanowienia utrzymał w mocy. Powyższe postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postępowanie dotyczy nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. na dz. nr [...]. Dnia [...] stycznia 2015 r. przeprowadzono kontrolę obiektu posadowionego nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. na dz. nr [...]. Ustalono, że sporny budynek jest w bardzo złym stanie (k.42), w związku z czym decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. współwłaścicielom w osobach B. S. i E. W. nakazano jego rozbiórkę. Na skutek odwołania E. W., deklarującego prowadzenie negocjacji w celu zbycia spornej nieruchomości, Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (k.113). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] zażądał od W. S., T. S. i E. W. przedłożenia ekspertyzy technicznej stanu technicznego budynku zlokalizowanego na dz. Nr [...] przy ul. [...] w K.. W złożonym zażaleniu E. W. wskazał, że żadna z osób wymienionych w postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nie jest współwłaścicielem, ani zarządcą obiektu budowlanego zlokalizowanego na dz. nr [...] przy ul. [...] w K.. W odwołaniu powołano się na treść orzeczenia Przewodniczącego Komitetu D. W. z dnia [...] maja 1960 r. stwierdzającego przejście jednej z parcel [...] na własność Państwa. Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. sygn. [...] uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków i orzekł wykonanie nałożonych obowiązków w terminie do dnia [...] września 2018 r., pozostałą część postanowienia utrzymał w mocy. Skargę na to postanowienie wniósł E. W. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego oraz zasądzenia kosztów postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarzonego rozstrzygnięcia stanowił art. 62 ust. 3 w zw. z art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2017, poz. 1332 – dalej jako: P.b.), zgodnie z którym organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Krąg adresatów obowiązku nakładanego przez organy nadzoru budowlanego na podstawie art. 81c ust. 2 P.b. pozostaje kwestią bezsporną. Istota sporu sprowadza się do tego czy osoby wskazane w postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z dnia [...] kwietnia 2018 r. prawidłowo zostały uznane za adresatów tego obowiązku. Aby udzielić odpowiedzi na budzącą spór w niniejszej sprawie kwestię należy wskazać, że postępowanie w sprawie wszczęto w 2014 r. W toku tego postępowania do akt sprawy złożono pismo Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z [...] czerwca 2017 r. (k.37) w której wskazano, że działka nr [...] – której dotyczy decyzja – przed założeniem ewidencji gruntów dla obrębu K., odpowiadała części parceli katastralnej nr [...]. Od założenia ewidencji gruntów w 1968 r. działka ta oraz działka [...] stanowiły część działki nr [...]. W wyniku odnowienia ewidencji gruntów w 1989 r. działka nr [...] została przenumerowana na dz. [...], przy czym wpisano [...], [...] i [...]. W 1997 r. na poziomie dokumentacji geodezyjnej powstały działki o nr [...], [...]. Jednocześnie Burmistrz K. w piśmie z dnia [...] lutego 2018r. poinformował Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego, że w dziale II KW stanowiącej działkę nr [...] jako właściciel wpisany pozostaje S. H., a wpis nastąpił z datą [...] czerwca 1939r. (k.58). taka informacja widnieje również na zaświadczeniu Burmistrza Gminy K. z dnia [...] sierpnia 2015 r. (k.130). Ustalono również, że widniejącym w księdze wieczystej właścicielem nieruchomości, której dotyczy zaskarżone postanowienie jest nadal S. H.. Jednak w toku postępowania ustalono, że postanowieniem z [...] grudnia 1969 r. (k.41) spadek po S. H. nabyli: żona T., córka B. S. i córka H. W.. Następnie postanowieniem z dnia [...] maja 1989 r. (k.40) spadek po T. H. nabyły jej córki: B. S. i H. W.. W dalszej kolejności postanowieniem z dnia [...] listopada 2002 r. spadek po H. W. (k.60) nabył jej mąż E. W. – adresat zaskarżonego postanowienia. Natomiast na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] października 2015 r. (k.34) spadek po B. S. nabyli synowie: W. J. S. i T. C. S. – adresaci zaskarżonego postanowienia. Reasumując, adresatami zaskarżonego zostali E. W. oraz W. J. S. i T. C. S., którzy kwestionują aby przysługiwał im tytuł prawny do wskazanej w zaskarżonym postanowieniu nieruchomości. Nie umknęło uwadze Sądu, że choć postępowanie w sprawie toczy się od 2014 r., to E. W. oraz W. J. S. i T. C. S. swój tytuł prawny do nieruchomości kwestionują dopiero od 2017 r. Jednak, kwestią istotną dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia pozostaje fakt, że E. W. oraz W. J. S. i T. C. S. swoje stanowisko w tym zakresie wywodzą z orzeczenia Przewodniczącego Komitetu D. Wytwórczości z dnia [...] maja 1960 r. wskazując, że S. H. - z mocy prawa - utracił tytuł prawny do spornej nieruchomości w 1960 r. Jak, bowiem wynika z orzeczenia Przewodniczącego Komitetu D. Wytwórczości z dnia [...] maja 1960 r. aktem tym stwierdzono przejęcie na własność Państwa przedsiębiorstwa: K. Wytwórnia M. i P. S.. H. i, przy ul. [...] i S-ka w K. Wlkp. Ul. [...]. Jak wynika z tego orzeczenia, całe Przedsiębiorstwo K. Wytwórnia M. i P. S.. H., przy ul. [...] – od dnia [...] marca 1958 r. pozostawało pod przymusowym zarządem państwowym na podstawie zarządzenia Ministra P. D. z [...] marca 1953 r., które powierzyło zarząd nad Przedsiębiorstwem - K. Wytwórnia M. i P. S.. H. Średzkiemu Przedsiębiorstwu P. Terenowego w Środzie. Podstawę prawną orzeczenia Przewodniczącego Komitetu D. Wytwórczości z dnia [...] maja 1960 r. "w sprawie przejścia na własność Państwa - Przedsiębiorstwa – (a nie tylko jednej jego parceli – uw. Sądu) stanowiła ustawa z dnia [...] lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. z 1958 r. nr 11, poz. 37), która weszła w życie [...] marca 1958 r. Stosownie do art. 2 tej ustawy Przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie tej ustawy pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu, o którym mowa w art. 1, przechodziły - z mocy prawa - na własność Państwa, chyba że nastąpi ich zwrot w trybie określonym w tej ustawie. Nie ulega wątpliwości zatem, że weszła w życie [...] marca 1958 r., a jak wynika z treści orzeczenia z [...] maja 1960 r. Przedsiębiorstwo K. Wytwórnia M. i P. S.. H., przy ul. [...] pozostawało pod przymusowym zarządem państwowym. Co więcej, z treści załączonego do akt orzeczenia z [...] maja 1960 r. wskazano, że Przedsiębiorstwo K. Wytwórnia M. i P. S.. H., przy ul. [...] pozostawało pod przymusowym zarządem państwowym na podstawie przepisów dekretu z dnia [...] grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz.U.P.P nr 21, poz. 61), o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia [...] lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym. Jednocześnie podkreślić trzeba, że orzeczenie Przewodniczącego Komitetu D. Wytwórczości z dnia [...] maja 1960 r. wydano na podstawie art. 9 ust 2 tej ustawy, który stanowił podstawę prawną do wydania decyzji - deklaratoryjnej - potwierdzającej, to co już nastąpiło (postanowienie NSA z 21 listopada 1990 r. sygn. IV SA 583/90, orzeczenia.nsa.gov.pl). Do tej kwestii nie odniesiono się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W dalszej kolejności należy zauważyć, że w orzeczeniu z [...] maja 1960 r. wskazano, że na własność Państwa przeszła - "w szczególności" - jako składnik majątkowy przedsiębiorstwa jedna parcela nr [...] (k.32). W tym zakresie należy wskazać, że jak wynika z historii zmian numeracji, parcela ta odpowiada aktualnej działce nr [...]. (k.37). Jakkolwiek zgodzić należy się z organami orzekającymi w niniejszej sprawie, że w orzeczeniu z [...] maja 1960 r. literalnie wymieniono tylko jedną parcelę - nr [...], która odpowiada dzisiejszej działce nr [...], to należy również zauważyć, że z orzeczenia z dnia [...] maja 1960 r. wynika również, że dotyczyło ono przejścia na własność Państwa - całego (uw. Sądu) - Przedsiębiorstwa K. Wytwórnia M. i P. S.. H., przy ul. [...]. W tym tez kontekście elementem, który wymagał rozważenia jest fakt, że w orzeczeniu tym wskazano, że jako składnik majątkowy tego Przedsiębiorstwa przeszła na własność Państwa nieruchomość składająca się - "w szczególności" - z jednej parceli nr [...]. To wskazanie zawarte w orzeczeniu wskazuje, że wymieniona parcela, była jednym z wielu składników majątkowych Przedsiębiorstwa - K. Wytwórnia M. i P. S.. H., przy ul. [...], który – z mocy prawa - przeszedł na własność Państwa. Tymczasem, w aktach sprawy nie udokumentowano, aby badano w ogóle czy dzisiejsza działka nr [...] stanowiła w ogóle składnik majątkowy Przedsiębiorstwa - K. Wytwórnia M. i P. S.. H.. Tymczasem, wskazywać na to może fakt, że w Ewidencji gruntów (k.146) to Gmina K., a nie S. H. albo jego spadkobiercy, jest wpisana jako właściciel działki nr [...]. Tymczasem, okoliczność ta nie została w żaden sposób oceniona przez organ wydający zaskarżone postanowienie. Zauważyć trzeba, że ustalenie, czy sporna działka wchodziła w skład Przedsiębiorstwa ma kluczowe znaczenie dla sprawy, ponieważ przejście Przedsiębiorstwa na własność Państwa następowało z mocy prawa z dniem [...] marca 1958 r. (tj. z dniem wejścia w życie ustawy z 25 lutego 1958 r.). Kwestia ta w okolicznościach badanej sprawy nie może budzić wątpliwości, ponieważ literalnie fakt ten potwierdza decyzja deklaratoryjna z [...] maja 1960 r. Jednocześnie, należy zauważyć, że wpis w księdze wieczystej ma wyłącznie charakter deklaratoryjny. Nie przesądza on natomiast o powstaniu prawa własności (por. wyrok NSA z dnia [...] listopada 2011 r. sygn. I OSK 195/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwestie te nie zostały jednak poddane ocenie przez organ wydający zaskarżone postanowienie. Odnosząc się natomiast do stanowiska adresatów postanowienia, którzy twierdzą, że wpis w księdze wieczystej jest błędny, ale nie wystąpili o uzgodnienie księgi wieczystej wskazując, że nie mają interesu prawnego, należy wskazać, że osoba błędnie wpisana do księgi wieczystej jako właściciel nieruchomości, która twierdzi, że właścicielem nie jest, ma legitymację czynną do wytoczenia powództwa o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przez wykreślenie wpisu jej prawa własności i wpisanie rzeczywistego właściciela (por. wyrok SN z 24 września 2003 r., sygn. IIICK 512/03). W tej sytuacji należało stwierdzić, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne nie zostały wyjaśnione w sposób wyczerpujący, pozwalający stwierdzić, czy wskazani w postanowieniu adresaci obowiązku nałożonego na podstawie art. 81c ust. 2 P.b. zostali w niniejszej sprawie prawidłowo wskazani. Podkreślenia wymaga, że zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny – zgodnie z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017, poz. 1257 – dalej jako: kpa) znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ administracji publicznej stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Norma ta jest uzupełnieniem postanowień zawartych w art. 11 kpa zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy. Uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Oznacza to, że w sprawie naruszono art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, poz. 1302 – dalej jako: ppsa) Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej, zawarte w pkt 2 sentencji wyroku, uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 ppsa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rzeczą organu będzie ustalenie czy działka nr [...] wchodziła w skład Przedsiębiorstwa K. Wytwórnia M. i P. S.. H., przy ul. [...].Ustalenia te należy poczynić z uwzględnieniem, że w orzeczeniu z [...] maja 1960 r. powołano zarządzenie Ministra P. D. z [...] marca 1953 r., które powierzyło zarząd nad Przedsiębiorstwem - K. Wytwórnia M. i P. S.. H. Średzkiemu Przedsiębiorstwu P. Terenowego w Środzie. Jeżeli organ stwierdzi, że działka nr [...] nie stanowiła części Przedsiębiorstwa to również powinien wskazać na czym opiera to ustalenie i udokumentować je w aktach sprawy.