IV SA/Po 731/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia 12 października 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 24 października 2022 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania W. W. z dnia 14 października 2022 roku od decyzji Wójta Gminy M. z dnia 12 października 2022 roku nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 roku o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 ze zm., dalej również: u.d.w.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu SKO wskazało, że wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2022 r. W. W. zwrócił się do Wójta Gminy M. o przyznanie dodatku węglowego. We wniosku wskazano, że głównym źródłem ogrzewania jednoosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawcy jest kuchnia węglowa i piec kaflowy na paliwo stałe. Wnioskodawca podniósł ponadto, że przez ostatnich kilka zim dom, w którym mieszka, ogrzewał węglem kamiennym. Decyzją z dnia 12 października 2022 roku nr [...], Wójt Gminy M. odmówił W. W. przyznania wnioskowanego dodatku. W jej uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dokonał weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego w oparciu o zgłoszenie lub wpisanie głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków. Deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw na adres [...], w której zgłoszono kuchnię węglową i piec kaflowy, została złożona w dniu 16 sierpnia 2022 roku, dodatek węglowy przysługuje natomiast osobie, która wykazuje we wniosku o wypłatę tego dodatku główne źródło ciepła zgłoszone w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw do dnia 11 sierpnia 2022 roku. Od opisanej wyżej decyzji odwołanie z zachowaniem ustawowego terminu wniósł W. W.. W treści odwołania wskazał, że nie będąc właścicielem domu, w którym mieszka, nie złożył deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw do dnia 11 sierpnia 2022 roku, dokonania tej czynności najwyraźniej zaniechał również jego właściciel. Odwołujący się stwierdził, że oczekuje na przyznanie mu kwoty [...]złotych tytułem dodatku węglowego. Zdaniem Kolegium odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zasady i tryb przyznawania, wypłacania oraz wysokość dodatku węglowego oraz właściwość organów w tych sprawach reguluje ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 roku o dodatku węglowym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576). do dnia 11 sierpnia 2022 roku, albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania w pisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Jak stanowi art. 2 ust. 15 u.d.w., wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków. Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta - stosownie do treści art. 2 ust. 15a u.d.w. - bierze pod uwagę w szczególności: 1. informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2. informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 roku o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1. 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowy ch (Dz.U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3. dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (Dz.U. z 2022 r. poz. 1191). W sprawach nieuregulowanych ustawą o dodatku węglowym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 ust. 3 u.d.w.). Kolegium wskazało, że wyrażoną w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym wolą ustawodawcy dodatek węglowy co do zasady - jak trafnie zważył organ I instancji - przysługuje osobie, której głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stale, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 roku. Dodatek ten wyjątkowo przysługuje również osobom, które zgłoszenia takiego dokonały po dniu 11 sierpnia 2022 roku - w przypadku jednak wyłącznie głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Zgodnie z dyspozycją tego ostatniego przepisu właściciel lub zarządca budynku lub lokalu składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw. Oznacza to, że dodatek węglowy mógłby przysługiwać osobie, która przedmiotową deklarację złożyła po dniu 11 sierpnia 2022 roku, ale wtedy i tylko wtedy, gdyby deklarowane źródło ciepła dopiero po tym dniu zostało uruchomione po raz pierwszy. Jako że deklaracja w sprawie wpisania głównego źródła ogrzewania do centralnej ewidencji emisyjności budynków dla budynku położonego pod adresem [...] została złożona w dniu 16 sierpnia 2022 roku, tj. już po dniu 11 sierpnia 2022 roku, SKO stwierdziło, że wnioskowany dodatek mógłby zostać przyznany odwołującemu wyłącznie w przypadku, gdyby zgłaszane źródło ciepła uruchomione zostało po raz pierwszy po dniu 11 sierpnia 2022 roku. Okoliczność taka nie ma jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie, gdyż jak sam odwołujący oświadczył - tak w treści załączonego do wniosku z dnia 18 sierpnia 2022 roku pisma, jak i w odwołaniu - ostatnich kilka zim ogrzewał dom węglem kamiennym przy pomocy znajdujących się w nim kuchni węglowej i pieca kaflowego. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. W.. Podkreślił, że przed dniem 11 sierpnia 2022 r. nie otrzymał "żadnej kurendy w sprawie potrzeby złożenia deklaracji o źródłach ciepła i emisyjności". Dowiedział się o potrzebie złożenia deklaracji dnia 12 sierpnia i niezwłocznie - 16 sierpnia 2022 r. - to uczynił. Skarżący podkreślił też swoja trudna sytuację życiową i materialną. W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w., w brzmieniu obecnym, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Z dniem 3 listopada 2022 r. w art. 2 ud.w. dodany został ustęp 15g stanowiący, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji. Zmiana ta wprowadzona została w art. 26 ustawy z dnia z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2236). Art. 31. tej ustawy stanowi, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 26, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. SKO w odpowiedzi na skargę słusznie zauważyło, że w stosunku do wniosku skarżącego przepisy w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 listopada 2022 r. nie mogły znaleźć zastosowania, skoro ostateczna decyzja w sprawie zapadła dnia 24 października 2022 r. Organy obu instancji, stwierdzając brak podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego dodatku, przeoczyły jednak treść deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 16 sierpnia 2022 r. Znajduje się w niej adnotacja , że została ona złożona zgodnie z art. 27g ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, a więc dla źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Taka deklaracja - zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. – umożliwiałaby skarżącemu skuteczne ubieganie się o dodatek węglowy także w wypadku złożenia jej po dniu 11 sierpnia 2022 r. Organ II instancji przyjął, że sytuacja taka nie zaistniała, opierając się na treści pisma załączonego przez skarżącego do wniosku oraz odwołania. Oświadczenia skarżącego stoją bowiem – prima facie – w sprzeczności z treścią złożonej przez niego deklaracji. W ocenie Sądu okoliczność ta jednak wymagała wyjaśnienia w toku postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 79a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek. Organy obu instancji zaniechały wyjaśnienia tej kwestii, czym naruszyły przepisy procedury, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy M.. Ponownie rozpoznając sprawę, rzeczą organu będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a. oraz rozstrzygnięcie wniosku skarżącego przy uwzględnieniu obowiązującego stanu prawnego.