IV SA/Po 732/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus (spr). As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant Sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 września 2008 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/ I. Kucznerowicz /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus Wnioskiem z 31 lipca 2006r. J. G. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz o dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, na dzieci A. G. i T. G. Decyzją nr [...] z 31 sierpnia 2006r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał skarżącej zasiłki rodzinne na A. G. i T. G. na okres od 1 września 2006r. do 31 sierpnia 2007r. oraz jednorazowe dodatki do zasiłków rodzinnych z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Decyzją nr [...] z 29 czerwca 2007r., na podstawie art. 3 pkt 24 lit. "c", art. 5 i art. 30 ust. 1 i art. 32 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm., dalej: u.ś.r.), uchylono z dniem 1 października 2006r. decyzję nr [...] z 31 sierpnia 2006r. oraz zażądano zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 października 2006r. do 30 czerwca 2007r. w kwocie 1152 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 52, 33 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżąca w dniu 8 czerwca 2007r. poinformowała organ I instancji o zmianie sytuacji finansowej w związku z podjęciem przez jej męża A. G. od dnia 12 sierpnia 2006r. zatrudnienia w [...]. Powyższa okoliczność spowodowała przekroczenie kryterium dochodowego wskazanego w art. 5 ust. 1 i ust. 3 u.ś.r., wobec czego zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005r., nr 105, poz. 881 ze zm., dalej: Rozporządzenie) świadczenia nie przysługiwały od miesiąca następującego po pełnym miesiącu od uzyskania dochodu przez A. G. Organ I instancji ustalił że wysokość nienależnie pobranego świadczenia w okresie od 1 października 2006r. do 30 czerwca 2007r. wyniosła 1152 zł, żądanie zwrotu odsetek ustawowych oparto na art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 8 u.ś.r. Odwołując się od wskazanej decyzji z 29 czerwca 2007r., skarżąca podniosła, że jest ona dla niej krzywdząca, a przyznane środki zostały przez nią w całości spożytkowane na potrzeby dzieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja nr [...] z 17 sierpnia 2007r. utrzymało zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. Organ II instancji wskazał, że skarżąca składając wniosek o przyznanie jej prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków od tego zasiłku została pouczona o obowiązku informowania o zmianach mogących mieć wpływ na ustalenie prawa do tych świadczeń i zapoznała się z tym pouczeniem składając pod nim swój podpis. Skarżąca z obowiązku niezwłocznego poinformowania organu o zmianach w dochodzie rodziny nie wywiązała się, albowiem informację o zatrudnieniu męża w [...] przesłała do organu I instancji dopiero 8 czerwca 2007r. Organ odwoławczy przychylił się do argumentacji organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżąca wyraziła swoje niezadowolenie z decyzji drugoinstancyjnej, podnosząc równocześnie że była błędnie poinformowana o konieczności zgłaszania zmian w dochodzie rodziny. Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych względów niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 § 1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Organ I instancji w decyzji nr [...] z 29 czerwca 2007r. zawarł dwa rozstrzygnięcia – uchylił decyzje przyznająca zasiłek rodzinny i zażądał zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 października 2006r. do 30 czerwca 2007r. w kwocie 1152 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, podzielany także przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. Uznanie świadczenia za nienależne i nałożenie obowiązku jego zwrotu, bez uprzedniego skutecznego wzruszenia decyzji przyznającej to świadczenie, prowadzi do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostają dwa sprzeczne ze sobą rozstrzygnięcia, jedno przyznające świadczenie oraz drugie nakładające obowiązek jego zwrotu. Istotnym zagadnieniem na gruncie przedmiotowej sprawy jest równoczesne uchylenie decyzji przyznającej zasiłek i zobowiązanie strony do jego zwrotu. Biorąc pod uwagę treść art. 130 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) stwierdzić należy, że decyzja uchylająca poprzednią decyzję nie ulega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania. Dlatego też działanie organu I instancji w niniejszej sprawie spowodowało, że w tym samym czasie w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja przyznająca świadczenia, jak i decyzja zawierająca rozstrzygnięcia uchylające i zobowiązujące do zwrotu nienależnego świadczenia. Przyjęcie takiego rozwiązania, może powodować istotne komplikacje w sytuacji, gdy decyzja zostanie zaskarżona jedynie w części rozstrzygającej o zobowiązaniu do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a co do części uchylającej stanie się ostateczna. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, powyższe rozważania jednak, uwzględniając treści art. 130 § 1 k.p.a., prowadzą do wniosku, że rozstrzygnięcie przyjęte przez organ I instancji jest nieprawidłowe. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną powielił, błędne założenia uznając prawidłowość jednoczesnego orzeczenia o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne i zobowiązującej skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Rozpoznając sprawę ponownie organy winny uwzględnić wytyczne ujęte w treści niniejszego uzasadnienia. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono jak w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 152 p.p.s.a. /-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus AT