IV SA/Po 736/16
WyrokWSA w Poznaniu2016-11-23
Skład orzekający: Jerzy Stankowski, Izabela Bąk-Marciniak, Józef Maleszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o aktualizację informacji w ewidencji gruntów i budynków, dotyczący zmiany wpisu z "trwałego zarządu" na "władający" lub wykreślenia wpisu "władający", może zostać uwzględniony bez przedstawienia dokumentów potwierdzających tytuł prawny do nieruchomości?Ratio decidendi
Ewidencja gruntów i budynków ma charakter deklaratoryjny i odzwierciedla stan prawny ustalony w innym trybie. Wpisy do rejestru są ściśle reglamentowane i wymagają przedstawienia dokumentów potwierdzających tytuł prawny, takich jak wpisy do ksiąg wieczystych, prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, decyzje administracyjne czy akty normatywne. Brak takich dokumentów uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zmianę wpisu w ewidencji, a organy ewidencyjne nie posiadają kompetencji do kształtowania stanu prawnego nieruchomości.Stan faktyczny
Spółka A złożyła wniosek o aktualizację informacji w ewidencji gruntów i budynków dotyczących nieruchomości, domagając się wykreślenia zapisu o trwałym zarządzie i zastąpienia go wpisem "władający" lub wykreślenia wpisu "władający". Organy administracji obu instancji odmówiły uwzględnienia wniosku, uznając, że brak jest dokumentów potwierdzających tytuł prawny spółki do nieruchomości. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów rozporządzenia i k.p.a. oraz błędy w ustaleniach faktycznych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Józef Maleszewski Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę
Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta K. na podstawie art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2b pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2015 r. poz. 520, ze zm.; zwanej dalej jako "p.g.k.") ,w związku z § 44 i § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów
i budynków (Dz.U. z 2015 r. poz. 542, ze zm.; zwanego dalej również jako "rozporządzenie") oraz art. 104 oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23; zwanej dalej jako "k.p.a") orzekł o:
"1. aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących nieruchomości położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków - obręb (J. - numerami działek [...] o powierzchni [...] ha i [...]
o powierzchni [...] ha, poprzez wykreślenie z operatu ewidencyjnego błędnego zapisu o przysługiwaniu [...] z siedzibą w K. prawa "trwałego zarządu" do ww. nieruchomości i zastąpienie go wpisem "władający";
2. odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących nieruchomości położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów
i budynków - obręb G. - numerem działki [...] o powierzchni [...] ha, poprzez wykreślenie [...] z siedzibą w K. jako władającego powyższą nieruchomością;
3. umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w zakresie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących nieruchomości położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków - obręb G. - numerem działki [...] o powierzchni [...] ha.
W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta wyjaśnił, że w dniu [...] września
2015 r. na wniosek Przedsiębiorstwa A (zwanej dalej jako "skarżąca Spółka" lub "PWiK") wszczęte zostało postępowanie w sprawie aktualizacji operatu ewidencyjnego m. K. w zakresie wyeliminowania z niego błędnych danych poprzez wykreślenie wpisów
o ustanowieniu na rzecz PWiK trwałego zarządu w stosunku do nieruchomości położonych w K., oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków – obręb G. - numerami działek [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha oraz wpisu "władający" w stosunku
do nieruchomości położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków - obręb G. - numerem działki [...] o powierzchni 0.0529 ha.
Prezydent Miasta ustalił, że od założenia ewidencji gruntów dla m. K.
w 1966 r., działki oznaczone numerami [...], [...] oraz [...] stanowiły własność Skarbu Państwa. Decyzją Prezydenta Miasta K. nr [...]
z [...] września 1993 r. działka o numerze [...] podzielona została na przeznaczoną pod ujęcie wody działkę [...] o powierzchni [...] ha oraz działkę [...] o powierzchni [...] ha. W z związku z wprowadzeniem w 1990 r. reformy samorządowej, sporządzony został i wyłożony do publicznego wglądu przez okres
od [...] października 1991 r. do [...] listopada 1991 r. spis inwentaryzacyjny mienia państwowego obejmujący między innymi działki: [...], [...] i [...]. W spisie tym przedmiotowe nieruchomości oznaczone były jako pozostające we władaniu [...]. Do spisu tego nie zgłoszono żadnych uwag ani zastrzeżeń. Prezydent wyjaśnił ponadto,
że skarżąca Spółka powstała z podziału [...] na podstawie zarządzenia Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] września 1991 r. W oparciu o decyzje Wojewody K. nr [...] z [...] kwietnia 1993 r.
oraz [...] z [...] stycznia 1994 r., prawo własności działek [...] oraz [...] i [...] z mocy prawa nieodpłatnie nabyła Gmina Miejska K.. Decyzje
te, w których figuruje zapis o pozostawaniu wymienionych w nich działek
we władaniu odpowiednio [...] oraz PWiK, przekazane były do wiadomości skarżącej Spółki, jak również stanowiły podstawę do ujawnienia faktu władania w ewidencji gruntów.
W trakcie prac związanych z modernizacją tej ewidencji dla obrębu G. , zakończonych w 1994 r., zmianie uległa numeracja działek oraz ich powierzchnia. Działka [...] o powierzchni [...] ha otrzymała numer [...], działka [...]
o powierzchni [...] ha numer [...], działka [...] o powierzchni [...] ha numer [...], a działka [...] o powierzchni [...] ha - numer [...]. Jednocześnie, w ocenie organu, dla działek [...], [...] oraz [...] zamiast dotychczasowego wpisu "władający" błędnie wpisano PWiK jako ich użytkownika.
Ponadto na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] Nr [...]
z [...] kwietnia1995 r. Prezydent Miasta ustalił, że w trakcie modernizacji ewidencji gruntów w 1994 r. działka [...] o powierzchni [...] ha, wydzielona wcześniej pod ujęcie wody, podzielona została dodatkowo na działki [...] o powierzchni [...] ha oraz [...] o powierzchni [...] ha, które otrzymały następnie odpowiednio numery: [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha. Przedmiotowym aktem działka [...] oddana została osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste,
a następnie sprzedana na własność aktem notarialnym Rep. [...] Nr [...]
z [...] grudnia 1995 r.
Jak stwierdził Prezydent Miasta w związku z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami z dniem 1 stycznia 1998 r. zarząd nieruchomościami stanowiącymi między innymi własność gmin przekształcony został w trwały zarząd tych nieruchomości. W stosunku do działek: [...], [...] i [...], wpisanych wówczas w operacie ewidencyjnym jako pozostające w użytkowaniu PWiK, zmiana taka wprowadzona została pod numerem [...]/ [...].
Prezydent Miasta uznał, że skoro w ewidencji gruntów i budynków brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających oddanie działek [...] oraz [...]
w użytkowanie PWiK, to uznać należy że ujawnione obecnie dane ewidencyjne dotyczące tych nieruchomości są błędne i jako takie winny zostać wyeliminowane
z operatu ewidencyjnego m. K. poprzez przywrócenie w stosunku do nich pierwotnego wpisu – "władający". Z tych samych względów - w ocenie organu -
z uwagi na brak dokumentów uzasadniających ustanie władania przez PWiK działką [...], nie ma podstaw do wykreślenia zapisu "władający" w stosunku do tej nieruchomości.
Odnosząc się do działki [...] Prezydent Miasta stwierdził, że w dacie złożenia wniosku przez PWiK, tj. [...] września 2015 r. nieruchomość ta stanowiła już własność osób fizycznych, na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] Nr [...]
z [...] czerwca 2015 r. Co więcej, nieprawidłowy zapis o jej pozostawaniu w trwałym zarządzie PWiK został wykreślony z operatu ewidencyjnego m. K. zmianą [...] J. [...] z dnia [...] maja 2015 r. Wobec tego w ocenie Prezydenta [...] w tym zakresie należało umorzyć postępowanie.
Prezydent Miasta dodał, że na mocy aktu założycielskiego z dnia [...] grudnia 1992 r. (akt notarialny), w wyniku przekształcenia [...], przedsiębiorstwa komunalnego w spółkę prawa handlowego, powstała skarżąca Spółka. Zgodnie z § 10 ust. 3 tego aktu udziały Spółki stanowią wkład niepieniężny, którym jest mienie komunalne [...]. Pomimo że z wykazu stanowiącego załącznik nr 1
do powołanego powyżej aktu notarialnego nie wynika wprost, aby wkładem były również nieruchomości będące we władaniu przedsiębiorstwa komunalnego -
w ocenie organu - nie byłoby zasadnym przywracanie w ewidencji gruntów
i budynków zapisów o pozostawaniu działek: [...], [...] oraz [...] we władaniu nieistniejącego już podmiotu, którego sukcesja prawna nie budzi wątpliwości.
Z uwagi natomiast na wieloletnie nie kwestionowanie przez PWiK faktycznego "władztwa" nad rzeczą, chociażby w postaci regulowania zobowiązań podatkowych, uzasadnionym jest wpis o pozostawaniu tych nieruchomości we władaniu skarżącej Spółki.
W odwołaniu od ww. decyzji Prezydenta [...] PWiK zarzuciła tej decyzji:
- naruszenie § 45 rozporządzenia polegające na niewykreśleniu z ewidencji gruntów
i budynków wpisu "władający" co do nieruchomości położonej w K. oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerem [...] oraz zastąpienie wpisów ,,trwały zarząd" wpisem " władający " co do działek numer [...] i [...];
- błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że wpisane do spisu inwentaryzacyjnego mienia państwowego działki o numerach: [...], [...], [...] (obecnie odpowiednio [...], [...], [...]) jako pozostających we władaniu [...] stanowi zdarzenie prawne z którego wynikają prawa PWiK do tych działek;
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,
tj. art. 6 k.p.a., poprzez dokonanie wpisów do operatu ewidencyjnego dotyczących odwołującego bez istnienia podstawy prawnej.
PWiK wniosła o uchylenie decyzji Prezydenta [...] w zakresie punktów 1 i 2 rozstrzygnięcia i orzeczenie o wykreśleniu wobec PWiK:
- odnośnie działki nr [...] i [...] zapisu dotyczącego trwałego zarządu,
- odnośnie działki nr [...] zapisu dotyczącego władającego.
Po rozpoznaniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, decyzją z dnia [...] lipca 2016 r.
nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7b ust. 2
pkt 2 p.g.k. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podzielił ustalenia w zakresie stanu faktycznego dokonane przez Prezydenta Miasta. Wyjaśnił, że wpisy dotyczące "władania" nieruchomościami przez przedsiębiorstwo komunalne - [...], dokonane na podstawie decyzji komunalizacyjnych
nr [...] i nr [...], przeniesione zostały z pozycji rejestrowej poprzednika prawnego tej jednostki komunalnej, tj. [...]. Ujawnienia nowego podmiotu ewidencyjnego w operacie ewidencyjnym dokonano w trybie przepisów zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. Nr 11, poz. 98, z późn. zm.). Zgodnie z zapisami § 2 ust. 3
i 4 tego zarządzenia, w ewidencji gruntów podaje się osobę właściciela oraz tego, który gruntem faktycznie włada, zwanego dalej władającym, a gdy osoba właściciela nie jest znana - tylko władającego gruntem. Za władanie gruntem uważa się:
- posiadanie samoistne, to jest faktyczne władanie gruntem jak właściciel,
- w odniesieniu do gruntów państwowych i gruntów stanowiących własność jednostek gospodarki uspołecznionej lub innych organizacji społecznych - również użytkowanie gruntu,
- w odniesieniu tylko do gruntów państwowych - ponadto: wieczyste użytkowanie i sprawowanie zarządu nieruchomości.
Organ odwoławczy zaznaczył, że w § 24 ust. 3 sprecyzowano, iż: do gruntów państwowych podaje się:
- jako właściciela " Skarb Państwa" na podstawie zaświadczenia lub decyzji odpowiedniego organu administracji państwowej, postanowienia sądu bądź aktu notarialnego,
- jako władającego:
a) wieczystego użytkownika,
b) państwowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne, którym przekazano grunty w użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, po okazaniu pisemnej w tym przedmiocie decyzji,
c) jednostki państwowe, organizacje społeczne, osoby prawne i fizyczne faktycznie władające gruntami (lub zarządzające obiektami) również wtedy gdy nie zachodzi wypadek określony pod lii a) i b); jeżeli grunt (nieruchomość) jest dzierżawiony,
to jako władającego należy podać instytucję, której płaci się czynsz dzierżawny(...).
Jak stwierdził organ odwoławczy, w terminie wprowadzania przedmiotowych zmian, art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn zm.) stanowił, że: grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, pozostają nadal w użytkowaniu tych osób i jednostek. Z kolei z zapisów art. 4
ww. ustawy wynika, że: grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), będące w dniu wejścia w życie ustawy
w zarządzie państwowych lub komunalnych jednostek organizacyjnych
nie posiadających osobowości prawnej, pozostają nadal w zarządzie tych jednostek. Tak więc formy władania nieruchomościami przez komunalne jednostki organizacyjne, czy też państwowe jednostki organizacyjne, określone zostały
w przepisach o gospodarowaniu nieruchomościami. Przepisy te normowały także zasady regulowania tytułów władania tych jednostek i sporządzania dokumentów poświadczających tytuły do tych nieruchomości (decyzje administracyjne, umowy cywilne, inne).
Organ odwoławczy stwierdził, że nie jest uprawniony do dokonywania żądanych zmian danych podmiotowych, a takimi są prawa do nieruchomości,
bez przedłożenia stosownych dokumentów. Z uwagi na fakt, iż PWiK nie przedłożyła dokumentów pozwalających na dokonanie żądanych zmian danych, Prezydent Miasta K. odmówił ich wprowadzenia w zakresie działek nr [...], nr [...]
i nr [...], zaś w odniesieniu do działki nr [...] umorzył postępowanie. Jednakże
w ramach przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że funkcjonujące zapisy dotyczące działek nr [...] i nr [...] nie znajdują uzasadnienia, z uwagi
na brak wymaganych dokumentów ustanawiających trwały zarząd na tych działkach. Przywrócone więc zostały pierwotne zapisy dotyczące "władania" działkami.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego PWiK zarzuciła decyzji organu odwoławczego:
- naruszenie §45 rozporządzenia polegające na niewykreśleniu z ewidencji gruntów i budynków wpisu "władający" co do nieruchomości położonych w K., oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków - obręb G. - numerami działek [...], [...] i [...];
- naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności organ administracyjny nie dokonał jakichkolwiek ustaleń w zakresie, czy faktycznie jak wskazywał wnioskodawca doszło do uregulowania praw do przedmiotowych działek;
- błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że decyzja Wojewody K. z [...] kwietnia 1993 r. nr [...] jest dokumentem przyznającym PWiK prawo władania działką nr [...] (obecnie [...])
oraz, że decyzja Wojewody K. z [...] stycznia 1994 r. nr [...] jest dokumentem przyznającym PWiK prawo władania działkami nr [...] i nr [...] (obecnie [...] i [...]) podczas gdy z żadnych zgromadzonych w sprawie dokumentów nie wynika, że skarżący jest aktualnie "władającym" przedmiotowymi działkami;
-naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 k.p.a., poprzez przyjęcie błędne podstawy prawnej.
Skarżąca Spółka wniosła o uchylenie decyzji w części oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu PWiK wyjaśniła, że nie kwestionuje korzystania
z przedmiotowych nieruchomości dla celów zaopatrzenia w wodę przez swojego poprzednika prawnego, tj. [...]. W obowiązującym wówczas stanie prawnym system ewidencyjny utworzony został na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów
i budynków, dla którego aktem wykonawczym było zarządzenie Ministrów Rolnictwa
i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów. Działki [...], [...] i [...] (obecnie - odpowiednio - [...], [...] i [...]) należały
do Skarbu Państwa, natomiast [...] wpisano do ewidencji jako władającego na podstawie
§ 24 ust. 3 ww. zarządzenia, które stanowi, że dla gruntów państwowych podaje się jako władającego jednostki państwowe, organizacje społeczne, osoby prawne
i fizyczne faktycznie władające gruntami.
[...] grudnia 1992 r. [...] uległo przekształceniu w PWiK, a więc spółka przekształcona uzyskała wszystkie prawa i obowiązki swojego poprzednika. W dalszej kolejności własność przedmiotowych nieruchomości przeszła, zgodnie z decyzjami Wojewody K. wydanymi w 1993 r. i w 1994 r. na podstawie ustawy z dnia [...] maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę
o pracownikach samorządowych, ze Skarbu Państwa na Gminę Miejską K., przy czym w operacie ewidencyjnym pozostał wpis dotyczący władania przez [...] działkami [...], [...], [...], których numery w 1994 r. zostały zmienione na - odpowiednio - [...], [...] i [...]. Następnie weszła w życie ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, która uchyliła dekret z dnia 2 lutego 1955 r.,
a tym samym wydane na jej podstawie zarządzenie z dnia [...] lutego 1969 r. Wobec tego cytowany w decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego § 24 ust. 3 zarządzenia z dnia [...] lutego 1969 r., na podstawie którego Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji
w K. było wpisane do ewidencji jako "władający", utracił moc obowiązującą. Obecnie nie istnieje analogiczny do § 24 ust. 3 przepis uzasadniający pozostawienie takiego zapisu w rejestrze ewidencyjnym. Co więcej, zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia, prawo [...] do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych; prawomocnych orzeczeń sądowych; umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali; ostatecznych decyzji administracyjnych; dyspozycji zawartych w aktach normatywnych; umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2. W ocenie skarżącej Spółki aktualnie nie istnieje żaden dokument, który przyznawałby PWiK prawo do przedmiotowych nieruchomości. Decyzja Wojewody K. nr [...]
nie przyznawała prawa do działek nr [...] i [...], a stwierdzała jedynie fakt znajdowania się we władaniu [...]. Natomiast władającym było ono nie na podstawie tej decyzji, a ww. zarządzenia z [...] lutego 1969 r., obecnie już nieobowiązującego. Ponadto organ nie wskazał podstawy prawnej dla działki nr [...]. Według § 10 ust. 2 rozporządzenia w przypadku gruntów o nieustalonym właścicielu w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi gruntami władają na zasadach samoistnego posiadania. Z dyspozycji tego przepisu wynika,
że w pierwszej kolejności do ewidencji wpisuje się właściciela gruntu, dopiero w jego braku - władającego. Bezspornym jest fakt, że właściciel przedmiotowych nieruchomości jest ustalony i jest nim Gmina Miejska K., co w ocenie skarżącej Spółki uzasadnia usunięcie z ewidencji gruntów wpisu dotyczącego władania przez PWiK. Od wielu lat PWiK nie wykorzystuje przedmiotowych nieruchomości w żadnym celu oraz nie prowadzi ani nie prowadziła na nich żadnych inwestycji. Nie uważa się za władającego przedmiotowymi działkami, a Prezes Zarządu PWiK z ostrożności zrzekł się jakichkolwiek praw wobec ww. nieruchomości. Fakt, że skarżąca Spółka nie kwestionowała "władztwa" nad działkami podczas postępowania administracyjnego dotyczącego podziału działki [...] nie wyłącza możliwości zakwestionowania go obecnie. W ocenie skarżącej Spółki podnoszony przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego argument, że PWiK ponosi opłaty za korzystanie z działek, nie świadczy o uznaniu przez PWiK władztwa, a jedynie o ostrożności zachowywanej wobec istnienia takiego wpisu w rejestrze ewidencyjnym.
W ocenie skarżącej Spółki w decyzji organ błędnie ocenił, że PWiK żądał dokonania zmian danych podmiotowych w ewidencji gruntów i budynków, podczas gdy PWiK wniósł o jej aktualizację poprzez uzgodnienie operatu z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, nie mając na celu ustalania żadnych uprawnień, a kwestionując jedynie niezgodność wpisu z istniejącą sytuacją prawną.
W stosunku do PWiK nie zostały wydane żadne dokumenty, przyznające spółce władztwo nad działkami o numerach [...], [...] i [...]. Władztwo nad nieruchomościami sprawowane było przez PWiK na podstawie nieobowiązującego obecnie zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów, natomiast obecnie nie to ma ani podstawy prawnej, ani odzwierciedlenia w stanie faktycznym. PWiK nie uznaje się władającym, od wielu lat nie podejmuje na przedmiotowych działkach żadnej działalności ani nie rości sobie do nich jakichkolwiek praw. Ponosi jedynie, z daleko posuniętej ostrożności, opłaty z tytułu korzystania z nich. W związku z tym zasadne jest dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działek [...], [...] i [...] poprzez wykreślenie z operatu ewidencyjnego zapisów "władający".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego
i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], utrzymująca
w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 2016 r.
nr [...] orzekającą o:
1. aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących nieruchomości położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków - obręb (J. - numerami działek [...] o powierzchni [...] ha i [...]
o powierzchni [...] ha, poprzez wykreślenie z operatu ewidencyjnego błędnego zapisu o przysługiwaniu PWiK [...] prawa "trwałego zarządu" do ww. nieruchomości i zastąpienie go wpisem "władający".
2. odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących nieruchomości położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów
i budynków - obręb G. - numerem działki [...] o powierzchni [...] ha, poprzez wykreślenie PWiK [...] K. jako władającego powyższą nieruchomością
3. o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w zakresie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących nieruchomości położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków - obręb G. - numerem działki [...] o powierzchni [...] ha.
Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 8 p.g.k. ewidencja gruntów i budynków
stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych
lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Ewidencja gruntów
i budynków obejmuje m.in informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej (art. 20 ust. 1 p.g.k.). Zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a p.g.k.w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także właścicieli nieruchomości, a w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa
lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości.
Ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełniąc funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Ewidencja spełnia jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością.
Jak wynika z art. 24 ust. 2a p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Sposób prowadzenia ewidencji oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów
i budynków. Zgodnie z § 44 pkt 2 ww. rozporządzenia do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. W myśl § 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi. Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie :
1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych;
2) prawomocnych orzeczeń sądowych;
3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali;
4) ostatecznych decyzji administracyjnych;
5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych;
6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.
Z powyższego wynika, że ewidencja gruntów i budynków, jak każda ewidencja ma charakter deklaratoryjny, pochodny - odzwierciedlający pewien stan, którego nie tworzy. Toteż wpisy do rejestrów są ściśle reglamentowane pod względem dokumentów czy innych dowodów, jakie mogą być podstawą odpowiednich adnotacji.
Skarżąca Spółka w niniejszej sprawie domagała się dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla działek o nr, [...], [...], [...] i [...] położonych w K., obręb G. w zakresie wpisu określającego PWiK jako "trwałego zarządcę" oraz "władającego".
Jak prawidłowo ustaliły organy prowadzące niniejszej postępowanie w ewidencji gruntów obrębu G. od jej założenia ujawnione były działki nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiące własność Skarbu Państwa.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 1993 r. Nr [...] Wojewoda K. stwierdził na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowy nabycie przez Gminę Miejską K. nieruchomości zabudowanej, położonej w obrębie G. nr [...] o powierzchni [...] ha, będącej we władaniu [...]. Natomiast decyzją z dnia [...] stycznia 1994 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ww. ustawy, Wojewoda k. stwierdził nabycie przez Gminę Miejską K. z mocy prawa, własność nieruchomości zabudowanej, oznaczonej nr [...] i nr [...] będącej we władaniu [...]
Aktem notarialnym z dnia Rep. [...] Nr [...] przedsiębiorstwo komunalne "[...]" przekształcone zostało w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. 100% udziałów w spółce posiadała Gmina Miejska K.. Wkład niepieniężny Gminy stanowił mienie komunalne [...] Zgodnie z § 10 ust. 3 ww. aktu notarialnego udziały Spółki stanowił wkład niepieniężny, którym jest mienie komunalne Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w K.. Czego nie kwestionuje skarżąca Spółka na mocy ww. aktu notarialnego uzyskała ona wszystkie prawa i obowiązki swojego poprzednika.
Ponadto wyjaśnienia wymaga, że w 1993 r. decyzją Prezydenta Miasta K. Nr [...], działka nr [...] podzielona została na działki: nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha. Natomiast w związku z przeprowadzoną w 1994 r. odnową ewidencji gruntów obrębu G. , dotychczasowej działce nr [...] zmieniono numer na [...] oraz powierzchnię na [...] ha, działce nr [...]/ 2 zmieniono numer na [...] i powierzchnię na [...] ha, działce nr [...] zmieniono numer na [...] i powierzchnię na [...] ha, działce nr [...] nadano numer [...] i zmieniono powierzchnię na [...] ha. Wykonawca odnowy ewidencji gruntów dokonał także w 1994 r. podziału działki nr [...] na działki nr [...] o powierzchni [...] ha i działkę nr [...] o powierzchni 0.0101 ha oraz podziału działki nr [...] o powierzchni [...] ha na działki nr [...] o powierzchni [...] i nr [...] o powierzchni [...] ha.
Prawidłowo ustalony przez organy administracji stan faktyczny sprawy nie pozwalał na uwzględnienie wniosku skarżącej Spółki i dokonanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków zgodnie z jej żądaniem. Przypomnieć należy,
że w § 12 rozporządzenia wyraźnie wymieniono dokumenty mogące stanowić podstawę dokonania wpisu w ewidencji gruntów i budynków. Rolą organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków jest rejestrowanie danych ewidencyjnych w oparciu o dokumenty wytworzone przez właściwe organy. Skarżąca Spółka wnosząc o dokonanie wpisu w ewidencji do wniosku nie dołączyła żadnego dokumentu potwierdzającego jej stanowisko. Z kolei materiał dowodowy zebrany przez organy administracji potwierdza prawidłowość danych zawartych w ewidencji dotyczących działki o nr [...] oraz konieczność dokonania zmian w ewidencji
w zakresie działek o nr [...] i [...]. Skarżąca Spółka chcąc zakwestionować dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków musiałaby przedstawić dokumenty,
z których wynikał by okoliczności uzasadniające dokonane aktualizacji. Tego skarżąca Spółka nie uczyniła. Argumentacja PKiW opiera się na próbie zakwestionowania "władztwa" nad przedmiotowymi działkami w dniu złożenia wniosku o dokonanie aktualizacji danych zawartych w ewidencji. Stanowisko PKiW nie znajduje jednak uzasadnienia w materiale dowodowym zebranym przez organy administracji.
Tym samym w pełni podzielić należy stanowisko organu wyrażone
w zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu materiał dowodowy utrwalony w aktach sprawy jednoznacznie wskazuje na brak podstaw do aktualizacji ewidencji w zakresie działki oznaczonej numerem [...]. Ponadto materiał dowodowy zebrany przez organy prowadzące niniejsze postepowanie wskazuje, iż dla działek o nr [...] oraz [...]
w ewidencji błędnie określono prawo skarżącej Spółki jako "trwały zarząd",
co wymagało dokonania aktualizacji poprzez dokonanie wpisu "władający". Organ ewidencyjny nie posiada jakichkolwiek kompetencji do kształtowania stanu prawnego nieruchomości, a do tego osiągnięcia takiego efektu prowadzi stanowisko zajęte przez skarżącą Spółkę.
Podstawy do uwzględnienia żądania PWiK nie mógł stanowić przepis
§ 10 ust. 2 rozporządzenia, który przewiduje, że w przypadku gruntów
o nieustalonym właścicielu w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi gruntami władają na zasadach samoistnego posiadania. Powołany przepis dotyczy bowiem sytuacji, których nie jest ustalony właściciel gruntu. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem bezspornym jest, że właścicielem przedmiotowych nieruchomości jest Miasto K..
Jako prawidłowe należy również ocenić stanowisko organu dotyczące umorzenia postępowania w zakresie aktualizacji informacji w ewidencji gruntów
i budynków dla działki o nr [...]. Skoro bowiem działka ta w dniu złożenia wniosku inicjującego niniejsze postępowanie, na mocy aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 2015 r. Rep [...] nr [...] stała się własnością osób trzecich, to po stronie skarżącej Spółki brak było interesu prawnego do kwestionowania zapisów dotyczących tej nieruchomości. Z tego też powodu prawidłowo uznały organy administracji, że powstępowanie w tym zakresie należało umorzyć.
Jako niezasadne należy również uznać pozostałe zarzuty podniesione
w skardze.
Wbrew twierdzeniem skarżącej Spółki istnieje przepis prawa uzasadniający pozostawienie obecnego zapisu w ewidencji gruntów i budynków i jest nim cytowany powyżej art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a p.k.g.
Ponadto organ nie naruszył § 45 rozporządzenia, bowiem skarżąca Spółka nie przedstawiła żadnego dokumentu, z którego wynikała by możliwość zakwestionowania wpisu w ewidencji gruntów i budynków.
Organ nie naruszył również wskazanych w skardze przepisów postępowania. Istotą postępowania ewidencyjnego jest rejestrowanie stanu odzwierciedlającego dane zawarte w dokumentach wytworzonych przez upoważnione do tego organy,
a nie ustalanie, czy dane zawarte w tych dokumentach są prawidłowe.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 718) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło