IV SA/Po 737/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus As.sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant Sekr. sąd. Marta Kmieciak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 lutego 2008 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji /-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus Wyrokiem z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 1000/05 wydanym w sprawie ze skargi K. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 18 kwietnia 2005 r. K. K. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakup wykładziny dywanowej na podłogę (45 m2), impregnatu do drewna (2 I za kwotę 32 zł), farby olejowej (2 I za kwotę 30 zł), zaprawy klejowej (2 worki za kwotę 50 zł), 5,5 siatki za kwotę 18 zł, 10 sztuk desek (koszt: 40 zł), 4 sztuk kantówek (łączny koszt 12,80 zł), 2 kół do wózka (koszt 60 zł), dętki rowerowej (za kwotę 10 zł), drewnianych palików do rozdzielenia grządek (za kwotę 54 zł), oprawisko do młota (koszt 15 zł), skrzynki na listy, namiotu ogrodowego (koszt 20 zł), obuwia domowego (za kwotę 15 zł), gwoździ (koszt 4 zł), a także pokrycie kosztów naprawy posadzki pod altaną i czyszczenia szamba. Organy obu instancji odmówiły przyznania K. K. zasiłku celowego na powyższe cele. Sąd wskazał w uzasadnieniu, że chociaż art. 39 ustawy o pomocy społecznej pozostawia organom właściwym możliwość wyboru spośród równowartościowych rozwiązań to nie oznacza to pełnej dowolności w stosowaniu prawa. Organy administracji publicznej zobowiązane są bowiem do pieczołowitego przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, wyrażonych w art. 6-16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako kpa). W szczególności, wydanie decyzji w sferze uznania administracyjnego nie zwalnia organu administracji publicznej od podjęcia wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz od szczegółowego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ załatwiając sprawę. W przedmiotowej sprawie organy uznały, że potrzeby zgłoszone przez skarżącego nie należą do kategorii niezbędnych potrzeb życiowych, jednakże konkluzja została przedstawiona bez indywidualnego rozważenia każdej z potrzeb z osobna. Sąd podkreślił, że skarżący zwracał się o przyznanie pomocy finansowej na bardzo od siebie różne cele. W ocenie Sądu organy rozstrzygające wniosek skarżącego naruszyły art. 7, 11, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, a naruszenia te z pewnością mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy zwłaszcza poprzez wskazane ogólnikowe uznanie, że zgłoszone potrzeby nie stanowią niezbędnych potrzeb życiowych. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] Kierownik [...] , na podstawie art. 3 ust. 1 i art. 3 ust. 3-4, art. 8 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 14, art. 39 ust. 1-2, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm., dalej jako ustawa o pomocy społecznej) ponownie rozpoznając wniosek z dnia [...] r. odmówił przyznania K. K. zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup wykładziny dywanowej na podłogę (45 m2), impregnatu do drewna (21 za kwotę 32 zł.), farby olejowej (za kwotę 30 zł.), zaprawy klejowej (2 worki za kwotę 50 zł.), 5,5 metra siatki (za kwotę 18 zł.), 10 sztuk desek (za kwotę 40 zł.), 4 sztuk kantówek (łączny koszt 12,80 zł.), 2 kółek do wózka gospodarczego (koszt 60 zł), dętki rowerowej (za kwotę 10 zł.), drewnianych palików do ogrodu (za kwotę 54 zł.), skrzynki na listy (za kwotę 30 zł.) namiotu ogrodowego (koszt 20 zł.), gwoździ (koszt 4 zł.) łatek do lepienia dętki rowerowej (za kwotę 5,00 zł.) oraz zwrotu kosztów naprawy posadzki betonowej przed altaną. W uzasadnieniu przywołano ustalenia pracownika socjalnego, zgodnie z którymi K. K. nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w PUP bez uprawnień do pobierania zasiłku dla bezrobotnych, zamieszkuje w domku letniskowym na działce, nie posiada żadnych dochodów. Strona spełnia ustawowe kryterium dochodowe oraz otrzymuje regularną pomoc w formie zasiłku okresowego. Pracownik socjalny próbował ustalić, które z wnioskowanych potrzeb oraz drobnych remontów strona w międzyczasie zrealizowała na własną rękę, ale K. K. nie chciał na ten temat rozmawiać. Organ I instancji wskazał, że jakkolwiek drobne remonty mieszczą się w katalogu niezbędnych potrzeb wymienionych w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, nie zwalnia to jednak organu pomocy społecznej od precyzyjnego ustalenia zakresu niezbędnej pomocy. Tymczasem organ pomocowy nie mógł ustalić, czy zakup materiałów remontowych jest niezbędną potrzebą bytową wnioskodawcy. Odnośnie pomocy na skrzynkę na listy strona otrzymała na ten cel pomoc w miesiącu [...] r. i zakupiła artykuł. W przedmiocie wniosku o pomoc na zakup 45 m2 wykładziny dywanowej wnioskodawca nie udzielił żadnych wyjaśnień oraz nie złożył pisemnego oświadczenia, co uniemożliwiło ocenę, czy w/w zakup jest niezbędna potrzebą bytową. Strona nie wyjaśniła również na czym miałaby polegać naprawa posadzki betonowej przed altaną i jaki były to koszt. Odnośnie pomocy na zakup 5,5 m. siatki, dwóch kółek do wózka gospodarczego, dętki rowerowej, drewnianych palików do ogrodu, namiotu ogrodowego oraz łatek do lepienia dętki rowerowej organ I instancji stwierdził, że nie są to niezbędne potrzeby bytowe, do zaspokojenia których przeznaczone są zasiłki celowe. Strona otrzymuje wsparcie w formie świadczeń pomocy społecznej odpowiednie do sytuacji oraz możliwości finansowych pomocy społecznej a niezbędne potrzeby bytowe strony są zabezpieczone. Decyzja została doręczona stronie dnia [...] r. Od opisanej wyżej decyzji w dniu [...] r. odwołanie złożył K. K. Odwołanie dotyczyło czterech decyzji organu I instancji i nie zawierało uzasadnienia. Do pisma odwołujący się załączył kserokopię paragonu fiskalnego stacji benzynowej na kwotę 16,13 zł, kserokopię dowodu sprzedaży gwoździ na kwotę 11,90 zł., wykaz uszkodzeń roweru, kserokopie pisma do spółdzielni pracy [...] oraz kserokopie dwóch artykułów z prasy. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji powtórzył ustalenia poczynione w aktualizacji wywiadu środowiskowego, a przytoczone przez organ I instancji. Dodatkowo przywołano argumentację wyroku NSA z dnia 24 września 1996 r. sygn. SA/Gd 3281/95 LEX 44077, zgodnie z którą udzielona pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w takiej wysokości, aby w pełni mogła zaspokoić zaistniałe potrzeby, gdyż nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. Z akt administracyjnych wynika, że organ I instancji dość szczegółowo zajmuje się bytem strony, a pomoc w formie zasiłków celowych nie ma charakteru obligatoryjnego i jej przyznanie zależy każdorazowo od uznania administracyjnego . W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. K. wskazał, że nie zgadza się z decyzją organu II instancji. Do pozbawionej uzasadnienia skargi została załączona część Preambuły do Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie może się ostać. Rolą Sądu jest kontrola zaskarżonego orzeczenia z prawem. Sąd sprawując kontrolę sprawdza, czy organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego a także, czy postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami proceduralnymi. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się rażącego naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako kpa). Zaskarżoną decyzję wydano w wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez skarżącego z uchybieniem terminu. Decyzję z dnia [...] r. nr [...] doręczono skarżącemu dnia [...] r., a jak wynika z podpisu na kserokopii zwrotki korespondencję K. K. odebrał osobiście (k. 22 akt administracyjnych-oryginał zwrotki znajduje się k. 15 akt administracyjnych załączonych do sprawy IV SA/Po 738/07). Decyzja opatrzona była prawidłowym pouczeniem o możliwości, terminie i sposobie złożenia odwołania (k. 19 akt administracyjnych). Powyższe oznacza, że ostatnim dniem do złożenia odwołania w terminie był dzień [...] r. Tymczasem odwołanie nosi datę [...] r., przy czym jest to zarówno data sporządzenia pisma jak i data wpływu pisma (data prezentaty) do organu I instancji (k. 35 akt administracyjnych). Zarazem odwołujący się nie wystąpił o przywrócenie terminu w trybie art. 58 kpa. Warunkiem skuteczności czynności procesowej jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zgodnie z art. 127 §1 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. W myśl art. 129 §2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność tej czynności, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Z uwagi na powyższe obowiązkiem organu rozpatrującego odwołanie jest w pierwszej kolejności zbadanie w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 kpa). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji są określone enumeratywnie w art. 156 §1 kpa, choć z uwagi na treść art. 156 §1 pkt 7 kpa katalog ten nie ma charakteru zamkniętego. Przesłanki nie są oparte na uznaniu, stąd ich ustalenie musi pociągać za sobą stwierdzenie nieważności, chyba że zachodzi sytuacja z art. 156 §2 omawianej ustawy (M. Jaśkowska "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", wyd. Zakamycze 2005, str. 942). Podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych i może ono mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób bezsporny dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wyliczonych w art. 156 § 1 kpa. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. /-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus JH