IV SA/Po 738/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 27 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. S. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi Pismem z (...) r. L. S. (dalej jako: "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Wojewody (...) wskazaną w rubrum nin. postanowienia. Postanowieniem z 13 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 738/15, tut. Sąd odrzucił skargę z powodu nieuiszczenia wpisu oraz nieuzupełnienia braków formalnych skargi przez Skarżącego. Pismem z (...) r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi. Wskazał, że jest zameldowany w R., przy ul. J. (...), natomiast adres, pod który doręczane są pisma urzędowe czy sądowe, to adres jego rodziców, osób starszych i schorowanych, tzw. adres do korespondencji. Jest to doręczenie zastępcze. Skarżący podniósł, że z niewiadomych i niezawinionych przezeń okoliczności zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 16 września 2015 r. dotyczące uzupełnienia braków formalnych skargi nie dotarło do niego fizycznie, pomimo pocztowego doręczenia. Skarżący dowiedział się o tym piśmie dopiero z ww. postanowienia WSA o odrzuceniu skargi. Natomiast drugie zarządzenie z 16 września 2015 r., dotyczące wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, Skarżący otrzymał od rodziców fizycznie kilka dni od doręczenia i nieprawidłowo, bez własnej winy, obliczył siedmiodniowy termin do jego uiszczenia. Stąd opłatę sądową Skarżący uiścił (...) r., zamiast (...) r., będąc przekonanym o dochowaniu terminu do uiszczenia tej opłaty. Do wniosku Skarżący załączył dwa odpisy skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), jednakże wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu (§ 3). Ponadto na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z kolei spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu (art. 88 p.p.s.a.). Tylko kumulatywne zaistnienie przesłanek określonych w art. 86 w związku z art. 87 p.p.s.a. będzie stanowiło podstawę do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, art. 87, Nb 1). Wyjaśnić również należy, że przesłanka braku winy, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zarówno w orzecznictwie, jak i nauce prawa panuje zgodność, że sąd oceniając tę przesłankę powinien przyjąć obiektywne mierniki staranności, których można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 5 do art. 87). W postanowieniu z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 246/08 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA") Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminu, i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu, jak np. nagła choroba. Stąd też stwierdzić należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności, skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności, prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o danej okoliczności jest wiarygodne, ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminu stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu (zob. wyrok NSA z 25.01.2011 r., I FSK 2000/09, CBOSA). Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Skarżący nie uprawdopodobnił w dostatecznym stopniu braku winy w niedochowaniu zakreślonych terminów. Niedochowanie terminu miało nastąpić, według Skarżącego, z przyczyn przez niego niezawinionych, ponieważ, w pierwszym przypadku (nieuzupełnienia braków formalnych skargi), pomimo pocztowego doręczenia zarządzenia z 16 września 2015 r. na adres do korespondencji, pod którym mieszkają jego starsi i schorowani rodzice, nie otrzymał tego wezwania, natomiast w drugim przypadku (nieuiszczenia wpisu od skargi), pomimo przekazania przez rodziców drugiego z zarządzeń wydanych 16 września 2015 r., dot. wezwania do uiszczenia tego wpisu, bez własnej winy nieprawidłowo obliczył siedmiodniowy termin. Przystępując do analizy wyjaśnień Skarżącego dotyczących okoliczności i przyczyn niedochowania terminu do uiszczenia wpisu oraz do usunięcia braków formalnych skargi, należy od razu zauważyć, że oba zarządzenia z 16 września 2015 r. wzywające Skarżącego do, odpowiednio, uiszczenia wpisu od skargi oraz do uzupełnienia jej braków formalnych, zostały wysłane Skarżącemu jedną przesyłką pocztową (k. 37 akt sądowych) – co już podważa wiarygodność tych wyjaśnień, opartych wszak na twierdzeniu, że tylko jedno z tych zarządzeń (dot. uiszczenia wpisu) Skarżący otrzymał, a drugiego już nie. Niezależnie od tego, w ocenie Sądu, samo stwierdzenie, że w odpowiednim terminie dorosły domownik, który zamieszkuje pod adresem podanym przez skarżącego jako adres do doręczeń, nie przekazał do rąk adresata, korespondencji do niego kierowanej, nie stanowi wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu, gdyż nie wskazuje na brak winy skarżącego w powstaniu uchybienia procesowego. Zgodnie z art. 46 § 2 p.p.s.a., gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń. W przedmiotowej sprawie Skarżący wnosząc skargę do tut. Sądu podał swój adres zameldowania, a także adres rodziców, określając wyraźnie ten ostatni adres jako przeznaczony "do korespondencji" (ul. C. (...), (...) L.; k. 4). Skoro zatem Skarżący podał adres do doręczeń, to odebranie przesyłki przez dorosłego domownika zamieszkującego pod tym adresem musi być uważane za skuteczne jej doręczenie samemu adresatowi, zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a. Natomiast okoliczność, że rodzice Skarżącego, którzy zamieszkują pod podanym przezeń adresem, są osobami starszymi i schorowanymi, i z tego powodu, jak twierdzi Skarżący, nie przekazali Jemu korespondencji, nie może być uznane za okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu. Strona ponosi bowiem konsekwencje dokonanego przez siebie wskazania adresu do doręczeń oraz, wynikającego stąd, wyboru osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. Skarżący mając świadomość tego, że rodzice ze względu na wiek i zły stan zdrowia mogą mieć problem z właściwym przekazywaniem Jemu korespondencji, powinien dochować szczególnej staranności w zapewnieniu takiego sposobu odbioru przesyłek, aby być w stanie dochować wyznaczonych terminów do dokonania określonych czynności (por. postanowienie NSA z 11.01.2012 r., II GZ 546/2012, CBOSA). Zdaniem Sądu, również wskazana przez Skarżącego okoliczność błędnego obliczenia przezeń siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu nie może stanowić o braku winy Skarżącego w niedochowaniu tego terminu. Przeciwnie, uzasadnia twierdzenie, że Skarżący nie wykazał należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, a więc ponosi wyłączną odpowiedzialność za uchybienie ww. terminu. Konkludując, w ocenie Sądu przywołane przez Skarżącego okoliczności, mające usprawiedliwiać niedochowanie przezeń terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz do usunięcia jej braków formalnych, wcale nie świadczą o braku winy Skarżącego w uchybieniu tych terminów. Wobec tego, w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a., brak było podstaw do przywrócenia Skarżącemu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. MZ