IV SA/Po 739/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 16 października 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. W., U. W. i M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W. W., U. W. i M. W. wnieśli skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. U. W. złożyła również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wnioskodawczyni podał, że prowadzi ona gospodarstwo domowe wraz z matką i bratem, a źródłem ich utrzymania jest renta rodzinna matki ([...] zł.), emerytura wnioskodawczyni ([...] zł.). Brat nie uzyskuje żadnego dochodu w związku z opieką nad matką i siostrą. Opisując stan majątkowy osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe pełnomocnik wnioskodawczyni ujawnił posiadanie przez matkę udziału w działce użytkowanej na cele mieszkaniowe oraz poinformował o własnym udziale [...] w nieruchomości (działka z domem mieszkalnym) do kapitalnego remontu – dom nie zamieszkały (brak wody i kanalizacji). We wniosku ujawniono również niespłacony (nie obsługiwany) kredyt w Banku [...] (ok. [...] zł.) i miesięczne wydatki na czynsz za mieszkanie ([...] zł.), prąd ([...] zł.) – zadłużenie ponad [...] zł., gaz w tym ogrzewanie (ok. [...] zł.), woda i kanalizacja ([...] zł.), lekarstwa ([...] zł.). Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni pismem z dnia 14 września 2018r. (odebranym w dniu 20 września 2018r. – k. 9), wezwano ją do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do wnioskodawczyni i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz udokumentowania zadłużenia, o którym mowa w rubryce nr 11 formularza PPF (należało wskazać sumę zadłużenia i nadesłać kopie umów pożyczek). Wnioskodawczyni nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 - dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 §1 pkt. 1 i 2 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż wnioskodawczyni nie wyjaśniła w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyła dokumentacji pozwalającej na ustalenie sytuacji finansowej, w tym nie przedłożyła wyciągów bankowych i nie udokumentowała faktycznych dochodów osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe oraz nie uprawdopodobniła okoliczności, na które powoływała się we wniosku, w tym zadłużenia z tytułu nie spłacanego kredytu i opłat za prąd. Brak rzeczywistej współpracy wnioskodawczyni skutkować musiało zatem odmową przyznania prawa pomocy, gdyż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.