IV SA/Po 74/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2016r na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody W. z dnia [...] grudnia 2015r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości gruntowej w celu wykonania robót budowlanych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy M.S. złożył skargę na decyzję Wojewody W. z dnia [...] grudnia 2015r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości gruntowej w celu wykonania robót budowlanych. Wraz ze skargą skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z którego wynika, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, a źródłem ich utrzymania stanowią emerytury w łącznej kwocie [...] zł. Opisując swój stan majątkowy skarżący ujawnił posiadanie domu o pow. [...] m2 (wartość ok. [...] zł.) i działki budowlanej o pow. [...] m2 (wartość ok. [...] zł.). We wniosku przedstawiono również zestawienie wydatków na utrzymanie w tym opłat za prąd, wodę, gaz, śmieci, opał, telewizor, podatek od nieruchomości ([...] zł.), lekarstwa ([...] zł.), utrzymanie samochodu, paliwo, dojazdy do lekarza i dzieci ([...] zł.), bieżące remonty domu, konserwacje, naprawy ([....] zł.), środki czystości i higieny ([...] zł.), opłaty za telefon i Internet ([...] zł.) wyżywienie i inne ([...] zł.). Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 9 lutego 2016r. (odebranym w dniu 11 lutego 2016r.) wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, przedłożenia kopii zeznania podatkowego za 2014r. i 2015r, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego i przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca w piśmie z dnia 16 lutego 2016r. wyjaśnił, że wraz z żoną posiada trzy konta bankowe, na które wpływają ich emerytury i pomoc społeczna w kwocie [...] zł. Skarżący nie przedstawił jednak wyciągów z tych kont powołując się na koszty związane z uzyskaniem tych wyciągów. Odnosząc się do kwestii rachunków skarżący wyjaśnił, że ich nie gromadzi. Z uwagi na inwalidztwo nie może ich również załatwić z bezpośrednio z firm świadczących usługi. Dalej skarżący podał, że posiada dwa samochody o łącznej wartości [...] zł. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył żądanych dokumentów, w tym w szczególności dotyczących swojej sytuacji finansowej w tym dokumentów stałych wydatków oraz posiadanych kont bankowych. Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego okoliczności, w tym własnego inwalidztwa oraz braku gromadzenia dokumentów związanych z ponoszeniem stałych kosztów utrzymania, stwierdzić należy, że okoliczności te nie zwalniają skarżącego z obowiązku udokumentowania stanu posiadanych rachunków bankowych oraz ponoszonych kosztów. Skarżący jako inwalida prowadzący gospodarstwo domowe wraz z żoną może bowiem skorzystać z pomocy żony w uzyskaniu stosownych informacji. Podnoszona przez skarżącego konieczność opłacenia wyciągów z banków prowadzących rachunki, na które wpływają uzyskiwane świadczenia, przy braku wiarygodnego wykazania złej sytuacji finansowej nie może być również uznana za okoliczność zwalniającą z obowiązku odpowiedzi na wezwanie Sądu. Tym samym brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej, oznacza że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.