IV SA/Po 753/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący WSA Maciej Dybowski Sędziowie NSA Paweł Miładowski (spr.) As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] r. nr [...] /-/I. Kucznerowicz /-/M. Dybowski /-/P. Miładowski MZ Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną z upoważnienia Starosty P., przyznano A.P. prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r. do dnia [...] r., w kwocie [...] zł miesięcznie. Dnia [...] r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w M.G. wpłynął wniosek A.P. o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka na syna, T.P.. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w M.G. przyznał Zainteresowanej wnioskowane świadczenia. Dnia [...] r. z upoważnienia Starosty P. wydana została decyzja nr [...], stwierdzająca, iż od dnia [...] r. Zainteresowana utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych, z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Decyzja doręczona została dnia [...] r. Tego samego dnia Zainteresowana złożyła oświadczenie, że została poinformowana o możliwości ubiegania się o dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Na podpisanym przez Zainteresowaną oświadczeniu zawarta była informacja, że w Urzędzie Miasta lub Gminy należy zgłosić się w ciągu 30 dni od daty wyczerpania ustawowego okresu zasiłku dla bezrobotnych. Dnia [...] r. Zainteresowana złożyła wniosek o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Decyzją nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w M.G. odmówił przyznania Zainteresowanej wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu wskazano, że Zainteresowana utraciła zasiłek dla bezrobotnych od dnia [...] r. Wniosek o przyznanie przedmiotowego dodatku złożyła dnia [...] r., a więc po upływie ustawowego terminu. Od decyzji odwołała się Zainteresowana. Podniosła, że o utracie prawa do zasiłku dowiedziała się dopiero dnia [...] r. Nie miała więc możliwości zgłoszenia się w ciągu 30 dni. Decyzją z dnia [...] r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że Zainteresowana utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r. Z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego dodatku wystąpiła w dniu [...] r., a więc z pewnością po upływie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Okoliczność, iż decyzja Starosty z dnia [...] r. doręczona została dnia [...] r. miałaby znaczenie tylko wówczas, gdyby wyłącznie z niej wynikał termin utraty zasiłku dla bezrobotnych. Zainteresowana już wcześniej była świadoma, że prawo do zasiłku dla bezrobotnych ma przyznane do dnia [...] r. Pismem z dnia [...] r. A.P. wniosła skargę do sądu administracyjnego. Wskazała na ociężałość biurokracji w Powiatowym Urzędzie Pracy. Wyjaśniła, że decyzję z dnia [...] r. otrzymała już po czasie, w którym miała możliwość ubiegania się o dodatkowy zasiłek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Kolegium wskazało, że Skarżąca była świadoma tego, kiedy upływa okres zasiłku dla bezrobotnych i że winna sama poczynić zadość art. 11 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych). W aktach sprawy znajduje się wniosek Skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków z dnia [...] r., na których formularzu znajdują się informacje na temat zasiłku rodzinnego oraz dodatków, w tym dodatku stanowiącego przedmiot postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Działania organów administracji publicznej winny odpowiadać standardom państwa prawa. W tym celu ustawodawca uznał za stosowne zamieszczenie w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: kpa) przepisów wprowadzających tzw. zasady ogólne tego postępowania. Zasady te, jak zgodnie wskazuje się w doktrynie, muszą być stosowane na równi z innymi przepisami kpa. Nie mają bowiem wyłącznie charakteru postulatów, lecz są w pełni wiążącymi normami prawnymi. Wprawdzie, z ich charakteru wynika specyfika stosowania – polegająca praktycznie na współstosowaniu z innymi przepisami kpa, jednakże takie ukształtowanie tym bardziej podkreśla ich znaczenie dla obrazu postępowania administracyjnego w państwie prawa. Wartością, która musi być szczególnie chroniona jest zaufanie obywateli do organów Państwa. Zasada ta, wynikająca z art. 2 Konstytucji RP, została wysłowiona w art. 8 kpa. Obywatel działający w zaufaniu do organów administracji publicznej winien być objęty ochroną. W postępowaniu administracyjnym ochrona ta przybiera szczególny kształt. Zgodnie bowiem z art. 9 kpa, nieznajomość prawa nie może szkodzić stronie. Ustawodawca wskazał bowiem, iż: "Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek." Organ administracji publicznej powinien stosować tą zasadę w każdym postępowaniu, dbając, by strona nie utraciła możliwości realizacji własnych uprawnień. Przedstawione wyżej standardy nie zostały właściwie zrealizowane w kontrolowanym postępowaniu. Organy orzekające w przedmiotowej sprawie uznały, że Skarżąca winna sama orientować się, kiedy ustaje jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych, i stosowanie do tego podjąć kroki celem uzyskania przedmiotowego dodatku do zasiłku rodzinnego. Tezie tej jednak przeczy okoliczność, że w aktach sprawy znajduje się podpisane przez Skarżącą oświadczenie, w którym potwierdza ona fakt pouczenia o możliwości ubiegania się o dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Skoro więc w ocenie organów, Skarżąca sama winna dbać o swe interesy, to zupełnie zbędne byłoby pouczanie jej o przysługujących uprawnieniach. W istocie jednak, z punktu widzenia realizacji opisanych powyżej zasad ogólnych, to właśnie pouczenie ma zasadnicze znaczenie. Podkreślić zaś należy, że oświadczenie to, opatrzone datą [...] r., podpisane zostało przez Skarżącą dnia [...] r., a więc już po upływie 30-dniowego terminu do złożenia wniosku o przedmiotowy dodatek. Podkreślenia wymaga również inna okoliczność. W zakresie regulacji normującej kwestie zasiłku dla bezrobotnych odnotować należy istotne zmiany prawa, które nastąpiły w okresie pobierania przez Skarżącą zasiłku dla bezrobotnych. Z dniem [...] r. weszła w życie ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U nr 99, poz. 1001 ze zm.). Wprawdzie ustawa ta nie zmieniła uprawnień Skarżącej, jednakże, w kontekście zmiany stanu prawnego tym większego znaczenia nabiera decyzja stwierdzająca ustanie prawa do zasiłku z określoną datą. Decyzja ta ma wprawdzie charakter deklaratoryjny, jednakże wskazuje wprost datę ustania prawa do zasiłku. W przypadku zaś, gdy zaistniała zmiana stanu prawnego, potwierdzenie daty ustania prawa do zasiłku ma z punktu widzenia ochrony praw strony szczególne znaczenie. Na skutek tego, iż organ zatrudnienia wydał stosowną decyzję dopiero dnia [...] r., Skarżąca z opóźnieniem została pouczona o swoich uprawnieniach. W takiej sytuacji nie jest możliwe uznanie, że uchybiła ona ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego. Wprawdzie bowiem ustawodawca określał, że termin dla obliczenia trzydziestodniowego terminu znaczenie ma dzień ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jednakże, w przedmiotowej sprawie ze względu na wskazane wyżej uchybienia uznać należy, że bieg terminu rozpoczął się od dnia poinformowania Skarżącej o przysługujących jej uprawnieniach. W takim ujęciu zasadna jest konkluzja, że Skarżąca złożyła wniosek w terminie, co obliguje organ do jego merytorycznego rozpatrzenia. W takim stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: upsa) uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z dnia [...] 2004 r. /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ P. Miładowski MZ