IV SA/Po 753/17
WyrokWSA w Poznaniu2017-11-30
Skład orzekający: Donata Starosta, Ewa Kręcichwost, Anna Jarosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opieka naprzemienna nad dzieckiem, wynikająca z ugody sądowej regulującej kontakty rodziców, może być podstawą do zaliczenia dziecka do członków rodzin obojga rodziców w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci?Ratio decidendi
Sąd uznał, że opieka naprzemienna nad dzieckiem, wynikająca z ugody sądowej regulującej kontakty rodziców, może być podstawą do zaliczenia dziecka do członków rodzin obojga rodziców w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W ocenie sądu, kluczowe jest faktyczne sprawowanie opieki w powtarzających się okresach przez każdego z rodziców, a nie tylko formalne orzeczenie sądu o opiece naprzemiennej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ błędnie zinterpretował pojęcie opieki naprzemiennej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz M. S., syna M. S. i jego byłej żony, z uwagi na brak uznania opieki sprawowanej nad dzieckiem za naprzemienną. Organ administracji uznał, że ugoda sądowa regulująca kontakty rodziców nie spełnia kryteriów opieki naprzemiennej, ponieważ dziecko na co dzień mieszka z matką. Skarżący zarzucił błędną interpretację przepisów i niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, wskazując na istnienie ugody sądowej oraz wyroku zasądzającego alimenty, w którym sąd wspomniał o praktycznie naprzemiennej opiece rodziców.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant ref. staż. Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję.
Sygn. akt IV SA/Po [...]
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ( Dz. U. z 2016 r., poz. 195 – dalej jako "ustawa"), po rozpoznaniu odwołania M. S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...]
W uzasadnieniu organ przytoczył następujące ustalenia faktyczne.
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2016 r. M. S. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz dzieci: M. S. oraz M. S..
Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. orzekł: w pkt 1 o nie przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko - M. S., w pkt 2 o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko - M. S..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozstrzygnięcia organowi I instancji.
Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji przeprowadził w dniu [...] grudnia 2016 r. wywiad środowiskowy na okoliczność zakresu sprawowanej przez M. S. opieki nad synem M. S..
Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] orzekł: w pkt. 1 o nie przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko - M. S., w pkt. 2 o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko - M. S. w wysokości [...] zł jednorazowo na okres od [...] czerwca 2016 r. do [...] czerwca 2016 r. oraz w wysokości 500,00 na okres od [...] lipca 2016 r. do [...] września 2017 r.
M. S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając jej niewłaściwą interpretację przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności, od których uzależnione jest przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz M. S..
Odwołujący wskazał, że wychowuje naprzemiennie wraz z matką dziecka swojego syna.
W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że odwołujący, jako ojciec, domagał się świadczenia wychowawczego określonego w art. 4 ust. 1-3 ustawy na M. S. oraz M. S.., jako drugie i trzecie dziecko w rodzinie. Wnioskodawca bowiem podkreśla, że w skład jego rodziny wchodzi troje dzieci: M. S., M. S. oraz M. S..
Wójt Gminy [...] wskazał, że M. S. nie wchodzi w skład rodziny odwołującego w rozumieniu ww. ustawy. Ustalenie przez organ I instancji, że pierwszym dzieckiem w rodzinie wnioskodawcy jest M. S. wpłynęło na odmowę przyznania świadczenia wychowawczego na to dziecko.
Organ podkreślił, iż dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy konieczne było zatem ustalenie, czy M. S. - w świetle art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195) - jest członkiem rodziny wnioskodawcy.
Zgodnie z treścią powyższego przepisu ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie, oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.
Z powyższego wynika, że w przypadku rodziców rozwiedzionych, pozostających w separacji lub żyjących w rozłączeniu, ich wspólne dziecko, co do zasady, może być zaliczone tylko do jednej z rodzin (brak wprowadzenia w ustawie tego rodzaju zasady prowadziłby bowiem do nadużyć i nierównego traktowania wnioskodawców. Wiązałby się bowiem z obowiązkiem dwukrotnego wypłacenia świadczenia wychowawczego na to samo dziecko ). O tym, czy będzie to rodzina ojca, czy matki dziecka, decyduje fakt, z którym z rodziców dziecko faktycznie zamieszkuje i na czyim pozostaje utrzymaniu. Jedynym wyjątkiem pozwalającym na zaliczenie dziecka do obu rodzin jest sytuacja, gdy na mocy orzeczenia sądu dziecko jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców.
Organ podniósł, że o tym, czy dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców nie decyduje jego miejsce zamieszkania, a to czy jest ono, zgodnie z orzeczeniem sądu, pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców.
W ocenie organu opieka nad M. S. nie jest sprawowana naprzemiennie, z czym odwołujący się nie zgodził twierdząc, że wychowaniem syna M. S. rodzice zajmują się wspólnie, przebywa on częściowo u matki, a częściowo u ojca, co wynika z zawartej ugody sądowej, którą uregulowano kontakty rodziców z dzieckiem.
Z akt sprawy wynika, że Sąd Rejonowy P. - Stare M. w P. wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. sygn. akt [...] zasądził od M. S. na rzecz małoletniego powoda M. S. rentę alimentacyjną w kwocie po [...] zł miesięcznie. Z kolei w dniu [...] października 2013 r. B. B. (matka M. S.) zawarła ugodę przed Sądem Rejonowym P. Stare M. w P., Wydział IV Rodzinny i Nieletnich z M. S. w przedmiocie kontaktów z ich wspólnym synem M. S..
W ocenie organu I instancji, wynikający z ww. ugody sposób sprawowania opieki, w świetle przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, nie jest opieką naprzemienną. Organ I instancji uznał, że odwołujący nie sprawuje naprzemiennej opieki nad synem, ponieważ nie wynika to z wyroku sądowego.
W ocenie organu "opiekę naprzemienną" należy wiązać z sytuacją, w której z orzeczenia sądu bądź np. - jak w niniejszej sprawie -porozumienia rodziców M. S. wynika, że rodzice sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem na przemian, w mniej więcej równych, powtarzających się, i następujących po sobie okresach i że obojgu rodzicom pozostawiono władzę rodzicielską. Wiąże się to - w konsekwencji - z faktycznym zamieszkiwaniem dziecka z obojgiem rodziców - na przemian (vide: orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lutego 2017r. sygn. akt III SA/Gd 1102/16 -opublikowany na www.orzeczenia.nsa.gov.pl)
Organ wyjaśnił, że zestawiając powyższe zapatrywanie z treścią znajdującego się w aktach porozumienia z dnia [...] października 2013r. uznać należy, że nie można przyjąć, iż okresy przebywania dziecka u każdego z rodziców są mniej więcej równe, następujące po sobie, powtarzające się na przemian. Koniecznym dla uznania opieki naprzemiennej jest natomiast ustalenie względnie równego podziału. Z porozumienia tego wynika bowiem, że wnioskodawca będzie się opiekował synem w każdy pierwszy i trzeci pełen weekend miesiąca (od piątku po odbyciu przez dziecko zajęć w przedszkolu do niedzieli do godziny 19. 00), w każdy wtorek i środę (od wtorku po odebraniu syna z przedszkola, a później szkoły, do środy do godziny 19.00). W okresie wakacji letnich i ferii zimowych oraz w okresie świąt rodzice będą sprawowali opiekę w mniej więcej równych okresach czasu. Niewątpliwie odwołujący sprawuje zatem opiekę nad synem, jednak nie zmienia to faktu, że aktualnie, na mocy ww. porozumienia i orzeczenia sądu, jego najstarszy syn mieszka na co dzień ze swoją matką, zaś czas sprawowanej przez odwołującego opieki nad synem nie można, w ocenie Kolegium w niniejszym składzie, uznać za opiekę naprzemienną, ponieważ - poza okresem wakacji i świąt - w większym wymiarze, czyli po prostu - na co dzień jest ona sprawowana przez matkę dziecka. W przedmiotowym porozumieniu strony ustaliły, że w przypadku choroby dziecka jego matka będzie się nim zajmowała, a ojciec będzie mieć prawo do kontaktu po wyzdrowieniu dziecka. W związku z powyższym uznać należy, że to B. B. sprawuje opiekę nad synem, a odwołujący ma prawo do kontaktu z nim.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. S. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj.: art. 7 Kpa, art. 10 § 1 Kpa, art. 77 Kpa, art. 2 pkt 16, art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, art. 598(22) Kodeksu postępowania cywilnego, a tym samym uniemożliwienie mu nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na syna M. S. w okresie od dnia [...] kwietnia 2016 r. do dnia [...] września 2017 r.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o:
a) zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie, że opieka wykonywana wspólnie przez ojca i matkę mojego pierwszego dziecka M. S. jest opieką naprzemienną, w myśl przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz przepisów Kodeksu postępowania cywilnego,
b) zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego za okres od [...] kwietnia 2016 r. w kwocie po [...] zł za każdy miesiąc, na czas do [...] września 2017 r. i przekazanie tego świadczenia pieniężnego na jego konto bankowe, które jest znane Ośrodkowi Pomocy Społecznej w K. ,
c) zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległości (należnego świadczenia wychowawczego, określonego w pkt b, licząc je od dnia terminu pierwszej wypłaty świadczenia wychowawczego, tj. od [...] lipca 2017 r. za okres, za który należne jest świadczenie wychowawcze tj. od [...] kwietnia 2016 r., itd. do dnia przekazania środków na jego konto bankowe,
d) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania przed organami administracyjnymi oraz Sądem,
e) objęcie wyrokiem decyzji składanych w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego w kolejnych latach obowiązywania ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
W uzasadnieniu skarżący podniósł m.in., że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem M. powierzono obojgu rodzicom, ustalając, że miejscem zamieszkania dziecka będzie każdorazowe miejsce zamieszkania matki B. B.. Jednocześnie Sąd wydał wyrok zasądzający rentę alimentacyjną w kwocie [...]zł miesięcznie. W wyroku tym w części zawierającej uzasadnienie zawarł sformułowania, "... Podkreślenia wymaga fakt, iż strony praktycznie naprzemiennie opiekują się synem, gdyż u ojca dziecko spędza 14-15 dni w miesiącu. W tym czasie każda ze stron ponosi koszty utrzymania dziecka we własnym zakresie..." oraz "....Tak więc przyjmując koszt utrzymania małoletniego na kwotę [...]zł i biorąc pod uwagę praktycznie naprzemienną opiekę rodziców nad dzieckiem...", co ponadto udowadnia ugoda zawarta przed Sądem Rejonowym P. - Stare M. w P., Wydział IV Rodzinny i Nieletnich w trakcie sprawy o ustalenie kontaktów z małoletnim M. (sygn. akt [...] z dnia [...] października 2013 r.). Zauważyć należy także, że Sąd w tym przypadku nie wydał odrębnego orzeczenia o opiece naprzemiennej, ponieważ zarówno ja, jak i matka dziecka, nie występowaliśmy z takim wnioskiem, który po zawarciu przez nas porozumienia zatwierdzonego przez Sąd stał się niepotrzebny, a w dniu podpisania ugody polskie prawo nawet tego nie przewidywało. Ponadto wyjaśnienia wymaga fakt, że w polskich realiach prawnych nie ma prawnej możliwości zameldowania osoby, a w tym przypadku dziecka, pod dwoma różnymi adresami, więc w przypadku dziecka będącego pod opieką naprzemienną rodziców należy wybrać jeden adres zameldowania, natomiast faktycznie występują dwa adresy zamieszkania. Kierując się dobrem dziecka, nie rozpoczynaliśmy kolejnych spraw sądowych, poświęcając cały swój czas i środki materialne na wychowanie dziecka, które w pewien sposób zostało przez nasze rozstanie skrzywdzone i zasługuje na większą uwagę niż dotychczas.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu [...] listopada 2017 r. skarżący podtrzymał skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia i poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 t., poz.. 1851) . Przepis art. 4 ust. 1 i 2 tej ustawy stanowi, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W myśl art. 5 ust. 1 i 3 wskazanej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko w rodzinie.
W przepisie art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ustawodawca na użytek tej regulacji zdefiniował pojęcie rodziny, wedle którego oznacza ono odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia [...] kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r., poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy opieka sprawowana przez wnioskodawcę i jego byłą żonę nad ich wspólnym synem M. może być uznana za opiekę naprzemienna, skutkującą zaliczeniem dziecka jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.
Rozstrzygnięcie spornej kwestii należy zatem poprzedzić wyjaśnieniem czym jest opieka naprzemienna i jakie kryteria identyfikacyjne służą jej wyodrębnieniu. Pojęcie opieki naprzemiennej nad dzieckiem, pierwszy raz pojawiło się dopiero w rzeczonej ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która weszła w życie w 2016 r. i ustawodawca nie doprecyzowuje na gruncie tej regulacji tego pojęcia. Wobec tego ciężar dookreślenia tego terminu został przeniesiony na podmioty stosujące prawo, zwłaszcza, że żadne inne przepisy prawa tego rodzaju pojęcia nie zawierają. W rzeczywistości proces ustalania pojęcia "opieka naprzemienna" odbywa się na gruncie judykatury. W toku stosowania przepisów tej ustawy w orzecznictwie sądowo-administracyjnym wykształcił się pogląd, wedle którego, jeżeli rzeczywista opieka nad dzieckiem jest sprawowana w taki sposób, że w powtarzających się okresach każdy z rodziców sprawuje wyłączną opiekę nad dzieckiem, to są podstawy do uznania, że mamy do czynienia z opieką naprzemienną w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ( por. wyroki: WSA w Olsztynie z dnia 22 grudnia 2016r. sygn. II SA /Ol 1304/16 Lex nr 2189534 i z dnia 1 grudnia 2016r. sygn. II SA/l 1208/16 Lex nr 2189468, WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2017r. sygn. I SA /Wa 121/17 Lex nr 2274770, WSA w Gorzowie z dnia 26 kwietnia 2017r. sygn. II SA/Go 35/17 LEX nr 2285774 ).
Na gruncie niniejszej sprawy podkreślić należy, że piecza naprzemienna polega na zapewnieniu każdemu z rodziców możliwości spędzania z dzieckiem porównywalnej, co nie koniecznie oznacza równej ilości czasu. Natomiast kryterium pozwalającym na wyodrębnienie opieki naprzemiennej, o której mowa w art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, jest okoliczność, że dziecko zamieszkuje faktycznie z każdym z rodziców w oznaczonym okresie, pozostaje wówczas pod jego opieką i każdy z rodziców na równi ma możliwość brania udziału w codziennym życiu dziecka. W praktyce "opieka naprzemienna oznacza utrzymywanie dwóch domów, w których pełnoprawnym mieszkańcem jest dziecko (pokój dziecka, podwójny komplet rzeczy codziennego użytku dla dziecka)" (zob. H. Ciepła , J.Jgnaczewski , J. Skibińska-Adamowicz , Komentarz do spraw rodzinnych , Lexis Nexis 2014. ). W istocie rzeczy chodzi o zrównoważone współuczestnictwo (opiekę równoważną) rodziców w wychowaniu dziecka , polegające na stworzeniu koalicji wychowawczej dla osiągnięcia wspólnego celu , jakim jest dobro dziecka.
W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do treści art. 58 § 1 i § 1a ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017. r. poz. 682 – dalej jako "Kro") w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia. Jednocześnie wskazać należy, że do art. 58 Kro dodano § 1b zgodnie z którym, na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.
W ślad za poglądem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wyrażonym w wyroku z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 918/16 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) powtórzyć należy, że powyższe regulacje prawne prowadzą do jednoznacznego wniosku, że gdy nie zachodzi taka potrzeba, sąd w wyroku rozwodowym nie wkracza w sferę dokładnego regulowania relacji pomiędzy rozwiedzionymi rodzicami w kwestiach dotyczących sprawowania opieki na dzieckiem (dziećmi), poza orzeczeniem o pozostawieniu władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, co w żadnym razie nie oznacza, że w takim przypadku nie dochodzi faktycznie do wykonywania opieki naprzemiennej pomiędzy rodzicami, którzy w taki sposób układają wzajemne stosunki związane z opieką nad dzieckiem (dziećmi), że dziecko (dzieci) naprzemiennie pozostają pod ich wyłączną pieczą. Podobne stanowisko w tej kwestii zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyrokach z dnia : 10 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 1105/16, 1 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 1232/16 i 1208/16 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 837/16 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec tego czynienie automatycznego założenia, że z opieką naprzemienną mamy do czynienia tylko wówczas, gdy wprost takie orzeczenie znajdzie się w wyroku sądu, byłoby nieracjonalne i niesprawiedliwe. Należy bowiem zauważyć, że pojęcie "naprzemiennej opieki" nad dzieckiem pojawiło się – o czym była już mowa wyżej - dopiero w przepisach ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która to ustawa weszła w życie 1 kwietnia 2016 r. Trudno więc wymagać od rodziców, aby składając obecnie wniosek o świadczenie wychowawcze dysponowali orzeczeniem o "naprzemiennej opiece".
W niniejszej sprawie sposób sprawowania opieki nad dzieckiem wynika z ugody zawartej przez Sądem Rejonowym P. S. M. w P. (protokół z dnia [...] października 2013 r., sygn. akt IV RNsm [...])., a którą rodzice małoletniego M. zawarli, jak wskazał skarżący, aby nie rozpoczynać kolejnych spraw sądowych "poświęcając cały swój czas i środki materialne na wychowanie dziecka, które w pewien sposób zostało przez nasze rozstanie skrzywdzone i zasługuje na większą uwagę niż dotychczas".
W tym miejscu podkreślić należy, że ugoda sporządzona przed mediatorem zgodna z przepisami oraz zasadami współżycia społecznego, po zatwierdzeniu przez sąd, jest dokumentem prawnie wiążącym i może stanowić tytuł egzekucyjny niczym wyrok sądu. Zatem nie ulega wątpliwości, iż ugoda zawarta przed sądem nie stanowi wyroku ale jest jednak równoważna prawomocnemu wyrokowi w aspekcie wykonalności, bowiem stanowi równorzędny tytuł egzekucyjny.
Stosownie do art. 777 § 1 pkt 3 Kpc tytułami egzekucyjnymi są inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej.
Z powyższych względów podzielić należy pogląd organu, że opiekę naprzemienną należy wiązać z sytuacją, w której z orzeczenia sądu bądź np. - jak w niniejszej sprawie – z porozumienia rodziców wynika, że rodzice sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem na przemian, w mniej więcej równych, powtarzających się, j następujących po sobie okresach i że obojgu rodzicom pozostawiono władzę rodzicielską.
Zgodnie z treścią porozumienia z dnia [...] października 2013r. wnioskodawca będzie się opiekował synem w każdy pierwszy i trzeci pełen weekend miesiąca (od piątku po odbyciu przez dziecko zajęć w przedszkolu do niedzieli do godziny 19. 00), w każdy wtorek i środę (od wtorku po odebraniu syna z przedszkola a później szkoły do środy do godziny 19.00). W okresie wakacji letnich i ferii zimowych oraz w okresie świąt rodzice będą sprawowali opiekę w mniej więcej równych okresach czasu.
Z powyższego porozumienia wynika, że ojciec dziecka będzie sprawować opiekę nad synem w każdy wtorek i środę oraz co drugi weekend liczony od piątku po zakończeniu zajęć. Natomiast matka dziecka sprawuje opiekę nad synem w każdy poniedziałek i czwartek oraz co drugi weekend liczony od piątku. Z powyższego wbrew ocenie organu orzekającego wynika, że w sprawie mamy do czynienia z opieką naprzemienną.
W tym miejscu wskazać należy, że na powyższą ocenę nie może mieć wpływu okoliczność, że skarżący odbiera syna we wtorek, środę i co drugi piątek po zajęciach. Należy mieć na uwadze, iż okresu pobytu dziecka w przedszkolu czy w późniejszym okresie szkoły nie powinno się zaliczać do okresu opieki żadnego rodziców. Podkreślić należy, że również matka dziecka w poniedziałki, czwartki jak również co drugie piątki obiera dziecko z przedszkola. Natomiast fakt, że skarżący tylko de facto w środy odprowadza dziecko do przedszkola nie może mieć istotnego wpływu na ocenę charakteru sprawowanej opieki. W ocenie składu orzekającego chodzi o faktyczną możliwość opieki i kontaktu z dzieckiem. Z powyższych względów przy ustalaniu czy dziecko pozostaje pod opieką naprzemienną nie powinno się uwzględniać czasu, kiedy dziecko przebywa w placówce wychowawczej.
Ponadto w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego P. - S. M. w P. z dnia [...] kwietnia 2013r. sygn. akt [...], Sąd uznał, że rodzice małoletniego M. sprawują opieką naprzemienną.
Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności wskazują, że skarżący i matka małoletniego M. sprawują nad nim opieką naprzemienną.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa orzekł jak w sentencji. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, ponieważ strona nie ponosiła w niniejszej sprawie kosztów wpisu sądowego.
Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględnieni stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku.
Odnosząc się do wniosków skarżącego wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem, na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Z powyższych względów wnioski skarżącego o zmianę zaskarżonej decyzji, zasądzenie wypłaty należnego świadczenia, wypłatę odsetek nie mogły zostać uwzględnione.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło