IV SA/Po 76/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak- Owczarczak Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Bożena Popowska Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 lutego 2007r. ze skargi G.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, o d d a l a s k a r g ę /-/ B. Popowska /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski KB/ Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 39 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 64/04/593 ze zm.) umorzył postępowanie w sprawie z wniosku G.L. o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztu kary za jazdę bez biletu środkami komunikacji miejskiej. W uzasadnieniu napisano, że wniosek złożony dnia [...] października 2005 r. jest wnioskiem ponownym, gdyż decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] został już rozpatrzony wniosek o pomoc finansową na ten sam cel. Prezydent Miasta P. odmówił wówczas udzielenia pomocy a Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] utrzymało w mocy odmowną decyzję, przeto postępowanie z ponownego wniosku z dnia [...] października 2005 r. stało się bezprzedmiotowe (k. 209, 216 akt administracyjnych). W odwołaniu od decyzji strona podkreśliła "winę" Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. – dalej MOPR, który nie zapewnia Jej odpowiednich środków na podstawowe problemy życiowe, w tym na bilety Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w P. - dalej MPK. Wskazała, że gdy w sierpniu 2004 r. MPK nałożyło karę w wysokości [...] złotych, przez ponad rok składała wnioski do MOPR aby udzielono pomocy na ten cel, ale wszystkie wnioski były oddalone. Rosły odsetki, a MPK w dalszej kolejności złożyło pozew do Sądu, na dowód czego załączyła kopię pierwszej strony adresowanego do Sądu Rejonowego w Poznaniu pisma procesowego pełnomocnika powoda – odpowiedzi na sprzeciw pozwanej (sygn. akt XX C 619/2005/2) zawierające między innymi wyznaczoną datę rozprawy: [...] listopada 2005 r. godz. [...], sala [...]. Wniosła kolejny raz o pomoc ze strony MOPR na opłacenie kary MPK podkreślając, że żyje tylko z zasiłku. Wskazała, że jakkolwiek SKO w lipcu 2005 r. uchyliło decyzję MOPR, to ponowna decyzja odmowna organu I instancji została utrzymana w mocy. Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji mając na uwadze powagę rzeczy osądzonej, miał prawo umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, ponieważ kwestia odmowy opłacenia kary została już ostatecznie rozstrzygnięta. Napisano, że wcześniejsza decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie opłacenia kary za przejazd pojazdem MPK bez biletu została przez Stronę zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Opłacenie kary za jazdę bez biletu nie należy do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych albowiem te potrzeby strona ma zaspokojone. Wskazano, że organ I instancji systematycznie opłaca czynsz strony, opłaty za zużytą energię elektryczną (w październiku 2005 r. [...],- zł tytułem obu opłat) i udziela pomocy w zakupie żywności (od października do grudnia 2005 r. po [...] zł miesięcznie); w tym czasie przyznano Stronie po [...],- zł miesięcznie zasiłku okresowego. W skardze do Sądu G.L. napisała, że MOPR nie zapewnia środków wystarczających na podstawowe potrzeby, w tym na bilety MPK. Stwierdziła w związku z tym, że MPK nałożyło karę z "winy" MOPR. Wskazała, że MOPR dysponuje biletami MPK oraz, że jest "nękana przez Sąd", przy czym organy I i II instancji odmawiają przyznania pomocy, lekceważą i kpią. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo stwierdzono, że Skarżąca jest osobą roszczeniową, niechętnie współpracującą z organem I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153/02/1271 ze zm., dalej ppsa) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. G.L. wniosła skargę dnia [...] grudnia 2005 r. w trzydziestodniowym, ustawowym terminie, jednakże bezpośrednio do Sądu. Ponieważ skarga została złożona przed 01 stycznia 2006 r., na podstawie art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1271 ze zm.), Sąd przekazał skargę do organu II instancji, ze skutkiem określonym w art. 54 § 1 ppsa, zobowiązując do udzielenia odpowiedzi na skargę i przesłania akt sprawy. W rozpatrywanej sprawie Skarżąca domaga się pomocy finansowej ze strony MOPR poprzez zapłacenie kary nałożonej przez MPK. Z pisma MOPR z dnia [...]września 2005 r. (k. 164 akt administracyjnych) wynika, że Skarżąca wnioskiem z dnia [...] maja 2005 r. zwróciła się z prośbą o pomoc na pokrycie kary za korzystanie ze środka komunikacji miejskiej bez biletu (k. 5). Jak wynika z monitu przedsądowego (k.4), opłata dodatkowa została nałożona na Skarżącą dnia [...] sierpnia 2004 r. Odmowna decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] (k. 35), została przez SKO decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] uchylona w całości i skierowana do ponownego rozpoznania z powodu błędów natury formalnej – braku w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji organu I instancji przez Skarżącą (k. 50-52). Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] (k. 93) odmówił przyznania wnioskowanej pomocy, a organ II instancji decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję (k.147-149). Sądowi jest znanym z urzędu fakt, że G.L. wniosła na tę decyzję skargę do tut. Sądu. Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2006 r. sygn. IV SA/Po 1018/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę a G.L. złożyła wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Wnioskiem z dnia [...] października 2005 r. Skarżąca zwróciła się do organu I instancji o udzielenie pomocy w związku z opłatą dodatkową nałożoną przez MPK (k.209). Wniosek z dnia [...] października 2005 r. jest w istocie drugim wnioskiem Skarżącej, dotyczącym tej samej opłaty dodatkowej, o czym świadczą użyte przez Skarżącą sformułowania o rosnących odsetkach i wielokrotnym zgłaszaniu tego faktu Dyrektor MOPR-u, do której oba wnioski zostały zaadresowane. Zarazem wniosek ten nie zawiera żądania wznowienia postępowania, nie zawiera żądania stwierdzenia nieważności decyzji, nie zawiera nawet informacji, że decyzja z dnia [...]sierpnia 2005 r. z dniem [...] sierpnia 2005 r. stała się ostateczna. Organ I instancji słusznie umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 98/00/1071 ze zm., dalej kpa). Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Ponowne rozstrzygnięcie sprawy – jakiego w istocie domagała się Skarżąca – jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów kpa, jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa (wyrok NSA z 26 maja 1981 r. sygn. SA 895/81, ONSA 1/81/47). W istniejącej w sprawie sytuacji procesowej, zachodziła pierwotna i trwała bezprzedmiotowość postępowania, skutkujące jego umorzeniem (J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kpa. Komentarz" CH. Beck 2006 s. 489 nb 5; s. 746 – 747 nb 37, 38). Dla stwierdzenia czy rozstrzygana sprawa została już uprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, kluczowe znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej (res iudicata) tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a nadto tylko między tymi samymi stronami (M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 969). Organy obu instancji prawidłowo uznały, że wniosek z [...] października 2005 r. dotyczy tych samych podmiotów, taka sama jest treść żądania strony, podstawa prawna i faktyczna czyli, że jest w swojej istocie tożsamy z wnioskiem z dnia [...] maja 2005 r. Słusznie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że pomoc społeczna jest instytucją mającą na celu wspomaganie osób ubiegających się o pomoc w ich trudnej sytuacji, wspieranie i motywowanie do radzenia sobie samemu z trudnościami. Zgodnie z pismem MPK z dnia [...] października 2005 r., adresowanym do MOPR (k.186) opłata dodatkowa z dnia [...] sierpnia 2004 r., o uiszczenie której wnosiła Skarżąca, była trzecią opłatą dodatkową w 2004 r., przy czym obie poprzednie (z dnia: [...] stycznia 2004 r. i [...] maja 2004 r. – k. 183) zostały anulowane przez MPK ze względu na trudną sytuację materialną Strony. Zasadne są argumenty, że pomoc społeczna, dysponująca skromnymi środkami finansowymi, nie może przejąć na koszt podatnika obowiązku całkowitego utrzymania osób znajdujących się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej i, że opłacenie kary za jazdę bez biletu nie należy do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych. Pomoc w postaci zasiłków celowych ma bowiem charakter fakultatywny, a organ I instancji nie ma obowiązku przyznania tego świadczenia, tym bardziej na pokrycie opłaty dodatkowej z tytułu czynu niedozwolonego, jakim była jazda bez biletu. Wobec powyższego na podstawie art. 151 ppsa skargę należało oddalić. /-/ B. Popowska /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski KB/