IV SA/Po 763/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Anna Jarosz (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Wojewody W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia (...) r. nr(...) ; 2. zasądza od Wojewody W. na rzecz Skarżącego K. S. kwotę (...) (...) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia(...) r., nr (...) Starosta P., na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa), oraz art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998r., nr 133, poz. 872 ze zm. dalej zwana ustawą wprowadzającą), na wniosek K. S. z dnia(...) r., uzupełniany pismami z dnia(...) r., (...) r. (...) r.. – umorzył postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania w trybie art.73 ust. 4 ustawy wprowadzającej za nieruchomość położoną w P., oznaczoną geodezyjnie: obręb P., arkusz mapy (...), projektowana działka nr (...) o pow. (...) ha (wydzielona z działki nr (...) o pow. (...) ha na mocy decyzji z dnia9...) r., nr (...) Wojewody Wielkopolskiego, zapisana w dniu(...) r. w księdze wieczystej KW nr (...) jako własność K. S.. Organ wskazał, że na w/w wnioski K.S. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę. Dla nieruchomości tej brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, natomiast w obowiązującym do dnia 31 grudnia 2003r. planie grunt ten znajdował się na terenie przeznaczonym pod drogę krajową i częściowo pod linię stacji kolejowej. Powyższa nieruchomość w dniu (...) r.. znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa i stanowiła fragment drogi nr 5 o przebiegu od Świecia (Gdańsk) do Bolkowa (Jelenia Góra). Zgodnie z art. 73 ustawy wprowadzającej nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie to wypłaca Skarb Państwa (stosunku do nieruchomości zajętych pod drogi krajowe) według trybu i zasad określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela złożony w okresie od dnia(...) r. do (...) r.. Dowodem przejścia własności i podstawą do ujawnienia prawa Skarbu Państwa w księdze wieczystej jest ostateczna decyzja Wojewody. Decyzja taka, jak wyżej wspomniano, w niniejszym postępowaniu została podjęta przez Wojewodę Wielkopolskiego w dniu (...) r. Biorąc powyższe pod uwagę organ podniósł także, warunkiem skutecznego ubiegania się o odszkodowanie za przejętą przez Skarb Państwa nieruchomość jest złożenie wniosku w terminie od(...) r. do dnia (...) r.. Po tym terminie roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasa. Skoro zatem K. S. złożył wniosek o odszkodowanie w dniu (...) r.. – nie ulega wątpliwości, że nastąpiło to po upływie terminu wskazanego w ustawie, który nie może być na wniosek ani z urzędu wydłużany, skracany bądź przywracany. Odwołanie od tej decyzji złożył K. S., wnosząc o jej "unieważnienie" i pozytywne rozpatrzenie jego odwołania przez Wojewodę. Decyzją z dnia(...) r., nr (...) Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 73 ust. 4 ustawy wprowadzającej – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Argumentując podobnie jak organ I instancji i powołując te same przepisy Wojewoda dodał, że jednoznaczna konstrukcja przepisu art. 73 ust. 4 ustawy wprowadzającej nie pozostawia swobodnemu uznaniu organu orzekającemu faktu upływu terminu zakreślonego przez ustawodawcę. Termin wskazany w tym przepisie jest terminem zawitym i cechuje go rygoryzm prawny, przejawiający się w tym, że wskutek bezczynności uprawnionego w ciągu określonego ustawą terminu następuje wygaśnięcie przysługującego mu prawa. Przepis ten, jak podkreślił Wojewoda, badany był przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 20 lipca 2004r., sygn. akt SK 11/02 (Dz. U. z 2004r., nr 169, poz. 1782) uznał go za zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji. Organ przytoczył również część uzasadnienia powyższego wyroku TK, podnosząc, iż art. 73 ustawy wprowadzającej nie przewiduje bezpośredniego związku pomiędzy postępowaniem wojewody w sprawie potwierdzenia wywłaszczenia a sprawą odszkodowawczą prowadzoną przez starostę. Nie wprowadziła ona obowiązku legitymowania się ostateczną decyzją wojewody do zgłoszenia zamiaru ubiegania się o odszkodowanie. Sam wniosek o odszkodowanie stanowi żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Skargę na tę decyzję wywiódł K. S. podnosząc okoliczności podobne jak w odwołaniu od decyzji Starosty, jak również argumentując, że nie mógł złożyć wniosku do 31 grudnia 2005r. skoro jego prawo własności wygasło dopiero wraz z decyzją Wojewody. Wniósł o unieważnienie decyzji Starosty i Wojewody Wielkopolskiego. Wojewoda Wielkopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotem kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez sąd administracyjny następuje w sytuacjach określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.).dalej zwane p.p.s.a., tj w przypadku uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy, w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania, jak również w przypadku wad, jeżeli mogły mieć istotny wpływ za wynik sprawy. Analiza sprawy w powyższym aspekcie prowadzi do wniosku, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż podniesione w skardze. Niewątpliwie organy orzekające w sprawie miały rację, że w świetle przepisu art. 73 ust 4 ustawy wprowadzającej, roszczenie skarżącego wygasło, ponieważ wniosek o wypłatę odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne nie został złożony w zakreślonym przez ustawodawcę terminie, to jest w okresie od 1 stycznia 2001r. do 31 grudnia 2005r., a dopiero w 2009r. Nie ma też racji skarżący, o ile twierdzi, że nie mógł wcześniej wystąpić z takim wnioskiem o odszkodowanie, gdyż jego prawo do własności nieruchomości przejętej pod drogę publiczną wygasło dopiero wraz z decyzją Wojewody. Decyzja Wojewody ( w niniejszej sprawie jest to decyzja z dnia(...) r.) , o której mowa w ust. 3 art. 73 ustawy wprowadzającej – jest podstawą do ujawnienia Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego w księdze wieczystej jako właściciela, natomiast samo przejście własności nieruchomości, o którym mowa w tym artykule nastąpiło z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. Zasadniczym aspektem sprawy jest rozstrzygnięcie kwestii, czy w świetle niespornej okoliczności wygaśnięcia roszczenia z art. 73 ust. 4 ustawy wprowadzającej organy administracji prawidłowo umorzyły postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., innymi słowy, czy żądanie strony wypłaty odszkodowania złożone po 31 grudnia 2005 r. było bezzasadne, czy też bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Należy podkreślić, że powyższy przepis nie może być traktowany rozszerzająco, a bezprzedmiotowość postępowania zachodzi jedynie w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Owa bezprzedmiotowość zachodzi więc, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła taki charakter w jego toku. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na żądanie podmiotu mającego przymiot strony (byłego właściciela nieruchomości) i skierowane do właściwego organu administracji publicznej, a ponadto rozstrzygnięcie tej sprawy co do jej istoty przez wydanie decyzji administracyjnej (negatywnej, bo inna wydana być nie mogła wobec wygaśnięcia roszczenia) miało oparcie w przepisach prawa materialnego. Stwierdzenie wygaśnięcia roszczenia z art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających powoduje, że organy orzekające w przedmiocie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania obowiązane są orzec o bezzasadności żądania strony, a nie o bezprzedmiotowości postępowania. Jedynym zatem prawidłowym rozstrzygnięciem po przeprowadzeniu postępowania jest merytoryczna decyzja odmawiająca ustalenia i wypłaty odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną nieruchomość. Dodać należy, że ewentualny brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku nie czyni prowadzonego postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym, lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony (wyrok NSA z 10 stycznia 1998 r., SA/Wr 957/88, ONSA 1999, nr 1, poz. 44). Jeżeli zatem skarżący wyraźnie domagał się wydania decyzji merytorycznej o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną nieruchomość, to obowiązkiem organów administracji obu instancji było merytoryczne odniesienie się do treści tego żądania. Tak w przedmiotowej sprawie organy administracji nie uczyniły, co powoduje, iż decyzja zarówno organu I jak i II instancji, która utrzymywała w mocy decyzję umarzającą postępowanie na podstawie art. 105 § 1 kpa – ( art. 138 § 1 pkt 1 kpa) narusza przepisy postępowania. Ponownie rozpoznając sprawę organ wyda właściwą decyzję, zgodnie z powyższymi wskazówkami. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony przez skarżącego wpis, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. ja