IV SA/Po 764/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący : As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 01 kwietnia 2005 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi C.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego C.K. kwotę 100 ( sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. I-I D.Rzyminiak-Owczarczak Składając wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich C.K. dokumentował swój pobyt wraz z rodzicami w obozie w Strasshof (Austria) w okresie od 15 maja 1943 r. do 06 sierpnia 1943 r. oraz w miejscowości Siegerstorf (Austria) o okresie od 06 sierpnia 1943 r. do miesiąca kwietnia 1945 r., gdzie jego ojciec skierowany został do pracy przymusowej w fabryce gumy. Do wniosku C.K. załączył kserokopie ankiet nr Q-01453 oraz Q-01477 wypełnionej przez niego oraz jego ojca E.K. oraz matkę J.K. celem otrzymania dowodu osobistego w dniu 02 maja 1952 r., własnoręcznie spisany życiorys, kserokopie dokumentów wystawionych przez władze III Rzeszy - Arbeitsbusch fur Auslander, zawierającej wpisy dotyczące pracy jego ojca w fabryce w Siegerstorf, pismo Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie z dnia 08 marca 2002 r. o przyznaniu świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w przemyśle. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwany dalej Kierownikiem Urzędu) działając na podstawie art.4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371 z późn. zmianami) odmówił przyznania C.K. uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu, wskazując, iż wskazane we wniosku obozy nie zostały wymienione w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości oraz obozy, o których mowa w art. 3 pkt 2 i art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) oraz w pkt 3 ustawy. Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy C.K. wniósł o zmianę decyzji. Zarzucając Kierownikowi Urzędu powierzchowne rozpatrzenie jego wniosku, uzupełnił dotychczasowe wyjaśnienia podając, iż przed wywozem na teren Austrii został wysiedlony i przetrzymywany w obozie przejściowym w Dubnie woj. wołyńskie, skąd transportem kolejowym przetransportowany został do miejscowości Strasshof a.d. Nordbahn pod Wiedniem, a obóz ten był obozem zorganizowanym, pilnowanym przez straż, przeznaczonym dla osób narodowości rosyjskiej, podnosząc w tym miejscu, iż jego rodzina była wywieziona z terenu Rosji. A.K. wskazał, iż pobyt w tym obozie dokumentuje adnotacja oraz pieczęć zamieszczone w ojca Arbeitsbuch, na stronie 26. Wyjaśnił ponadto, iż z obozu w Strasshof wywieziony został do obozu w Wiener Neustadt, gdzie jego ojciec otrzymał przydział do pracy w fabryce gumy Sicco w Siegersdorf. Wyjaśnił również, że nie jest w stanie udokumentować miesięcznego pobytu w obozie Dubno. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu, działając na podstawie art. 127§3 i 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy o kombatantach (...) utrzymał w mocy swoją pierwotną decyzję, wskazując, że wnioskujący powołuje się na pobyt w obozie przesiedleńczym w Dubnie oraz w Strasshof i Wiener Neustadt, na terenie obecnej Austrii, podczas gdy miejsca te nie były obozami karnymi i wychowawczymi, o których mowa w §5 pkt 2 i 3 i §6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzane osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. z 2001 r. Nr 106 poz. 1154), stąd pobyt we wskazanych obozach nie może zostać uznany za represję w rozumieniu przepisów ustawy o kombatantach (...). Kierownik Urzędu wyjaśnił 2 ponadto, że organ nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń, czy dany obóz ma charakter obozów wymienionych w art. 4 ustawy i w tym zakresie jest związany brzmieniem przepisów przedmiotowego rozporządzenia. W skardze na powyższą decyzję skarżący powtórzył argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że obóz w Wiener Neustadt wymieniony został w punkcie 53 powołanego rozporządzenia oraz, że był to podobóz obozu koncentracyjnego, jak również, że w §6 rozporządzenia wymieniono wyłącznie te spośród obozów dla dzieci, które położone są na terenie Polski. Zdaniem skarżącego w całym postępowaniu udowodnił, że jako dziecko przebywał w miejscach, w których pobyt, a w szczególności małego dziecka, miał charakter eksterminacyjny, a wskazany przez niego cel wywozu i umieszczenie w obozach wiązały się z represjami wojennymi. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Kierownik Urzędu wyjaśnił, iż nie ma uprawnień do czynienia samodzielnych ustaleń, czy wskazane przez skarżącego obozy spełniają charakter obozu o jakim mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 li. c) ustawy o kombatantach (...). Wyjaśnił ponadto, że z materiałów źródłowych dostępnych Urzędowi (Das Nationalsozialistiche Lagersystem CCP) wynika, że w Wiener Neustadt istniał podobóz obozu koncentracyjnego w Mauthausen, lecz skarżący przebywał wyłącznie w obozie przesiedleńczym, skąd został skierowany na roboty przymusowe, co zadaniem organu potwierdza odszkodowanie otrzymane z Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu jest wadliwa, bowiem wydano ją z naruszeniem przepisów postępowania - art. 7 oraz art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późniejszymi zmianami - w skrócie k.p.a.), co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Pierwszy z powołanych przepisów formułuje jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a mianowicie ciążący na organach administracji obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Natomiast zgodnie z art. 77 §1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, iż uprawnienia przysługują mu z tytułu pobytu w obozie w Dubnie woj. Wołyń oraz w miejscowości Strashoff a.d. Nordbahn, gdzie były wg niego zlokalizowane obozy przejściowe zarządu Wiedeń, a jego pobyt w tym obozie dokumentuje wpis w Arbeitbusch ojca z wpisem Durchganglager Strasshof. Do argumentacji tej uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odnosi się, bowiem z naruszeniem art. 107 §3 k.p.a. nie wyjaśnia, czy i z jakich względów nie uznano zasadności twierdzeń skarżącego dotyczących obozu w Strasshof. W ocenie Sądu chybione jest również uznanie, iż podnoszony przez skarżącego pobyt w obozie w Dubnie nie może zostać uznany za represję w rozumieniu przepisów ustawy o kombatantach (...). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kierownik Urzędu wskazuje, iż obóz ten nie figuruje w spisie obozów karnych lub wychowawczych, o których mowa w §5 pkt 2 i 3 powołanego rozporządzenia. Tymczasem miejscowość Dubno pojawia się w §4 wskazanego rozporządzenia (poz. 23), w którym wymienione zostały więzienia określone w art. 3 pkt 2 i art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o kombatantach (...), jak również istniejący tam obóz pracy wymienia publikacja "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945". Uwzględniając okoliczność, że skarżący oraz jego rodzice wysiedlani byli z terenu województwa wołyńskiego wiosną 1943 r., nie można wykluczyć, że przed wywiezieniem na tereny dzisiejszej Austrii przebywali w obozie lub więzieniu w Dubnie. Akta sprawy nie zawierają materiałów pozwalających ocenić jaki charakter miało więzienie w Dubnie, w szczególności, czy przebywały w nim również osoby skierowane do pracy przymusowej na teren III Rzeszy. Z przepisu art. 7 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji państwowej zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Natomiast art. 75 k.p.a., nie definiując środków dowodowych, stanowi, że "jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem". Ograniczenie postępowania dowodowego do zobowiązania strony do przedłożenia dowodów potwierdzających zgłoszone okoliczności, w sytuacji, gdy skarżący wyjaśnia, że nie jest w stanie udokumentować pobytu swojego oraz rodziców w obozie w Dubnie i jednocześnie prawdopodobieństwo pobytu tych osób w tym obozie jest bardzo duże, stanowi uchybienie zasadom postępowania dowodowego, które określa k.p.a. W myśl art. 7 i 77 § 1 k.p.a. organ orzekający obowiązany jest przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd uwzględnił skargę uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] Nr [...]. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 tej ustawy, natomiast na podstawie art. 119 pkt 2 sprawa została rozpatrzona w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem Kierownika Urzędu z dnia 14 lipca 2004 r. oraz wobec nie zażądania przez skarżącego przeprowadzenia rozprawy w zakreślonym przez Sąd terminie, o którym to prawie skarżący został poinformowany pismem z dnia 20 lipca 2004 r. Przepisu art. 152 wskazanej ustawy przy tym nie zastosowano, mając na uwadze charakter rozstrzygnięcia Kierownika Urzędu, na mocy którego strona nie nabyła żadnych praw oraz nie nałożono na nią żadnych obowiązków. Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany jest przeprowadzić ustalenia w zakresie pobytu strony w Dubnie po wysiedleniu z domu rodzinnego, z uwzględnieniem wskazań wynikających z treści niniejszego wyroku. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak ifs