IV SA/Po 774/05
WyrokWSA w Poznaniu2006-11-29
Skład orzekający: Grażyna Radzicka, Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Izabela Kucznerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu wydania zaświadczenia, gdy obowiązek jego wydania wynika z przepisów prawa, a organ nie dysponuje dokumentacją potwierdzającą fakty?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, wydając zaświadczenie, którego obowiązek wynika z przepisów prawa (np. ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy), jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jeśli nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi fakty. W przypadku braku dokumentów, organ powinien pouczyć stronę o możliwości udowodnienia okresów pracy za pomocą zeznań świadków. Samo stwierdzenie braku dokumentów i odmowa wydania zaświadczenia, bez przeprowadzenia wymaganych procedur, stanowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący J.H. złożył wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego jego pracę w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16 roku życia. Burmistrz W. odmówił wydania zaświadczenia, wskazując na brak posiadanej ewidencji lub innych danych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił wadliwą podstawę prawną i błędną interpretację przepisów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza W.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 listopada 2006 r. ze skargi J.H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza W. z dnia [...] nr [...] /-/I.Kucznerowicz /-/G.Radzicka /-/D.Rzyminiak-Owczarczak KB/
IV SA/Po 774/05
U Z A S A D N I E N I E
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Burmistrz W. negatywnie załatwił wniosek J.H. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego jego pracę w gospodarstwie rolnym rodziców S. i J.H. w miejscowości O. po 16 roku życia.
W uzasadnieniu postanowienia podano, że przyczyną odmowy wydania dokumentów było to, że Urząd Miejski nie ma w posiadaniu żadnej ewidencji bądź innych danych, które mogłyby potwierdzić fakt pracy J.H. w gospodarstwie rolnym rodziców po 16 roku życia.
W zażaleniu na postanowienie skarżący zarzucił, że postanowienie zawiera wadliwą podstawę prawną bowiem zamiast ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. nr 54 poz. 310) winno przywoływać ustawę o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W ocenie żalącego decydujące znaczenie dla pozytywnego załatwienia sprawy miała przedstawiona przy wniosku decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. [...] uchylająca decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z [...] nr [...], która to decyzja odmawiała uznania żołnierza J.H. – za jedynego żywiciela rodziny. Właśnie z treści uzasadnienia tej decyzji w ocenie żalącego wynika, że prowadził on gospodarstwo rolne rodziców.
Zarzucając więc organowi I instancji naruszenie przepisów art. 217 § 1 i 2, 218 KPA i naruszenie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych żalący żądał wydania zaświadczenia.
W wyniku rozpoznania zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Podzielając stanowisko Burmistrza W. organ odwoławczy odniósł się do orzeczenia NSA z 21.01.1997 r. SA/Łd 3105/95/OSP 1998, z 6 poz. 106) w którym wyjaśniano co należy rozumieć przez dane znajdujące się w posiadaniu organu. Podkreślił również, że żalący wadliwie krytykuje przywołaną podstawę prawną zaskarżonego postanowienia tj. ustawę z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący powtórzył zarzuty z zażalenia, zarzucał organom administracyjnym wadliwą interpretację prawa oraz naruszanie art. 75 do 88 a KPA. W konkluzji wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, jakkolwiek nie z powodów podniesionych w skardze, a dotyczących przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie, jednakże Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.).
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm.) w art. 217 KPA przewiduje dwie sytuacje, w których organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać zaświadczenie. W § 2 w pkt 1 uregulowana jest sytuacja gdy "urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, natomiast § 2 pkt 2 sytuacja gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego".
Kolejny przepis K.P.A., a mianowicie art. 218 nawiązuje do przepisów art. 217 i w sposób zasadniczy różnicuje obowiązki organu, który może poprzestać na posiadanej dokumentacji jedynie wówczas, gdy chodzi o wydanie zaświadczenia w sytuacji przewidzianej w art. 217 § 2 pkt 2 KPA.
Natomiast gdy wydania zaświadczenia wymaga przepis prawa, zgodnie z art. 218 § 2 pkt 1, organ może przed wydaniem zaświadczenia przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.
W przedmiotowej sprawie obowiązek wydania zaświadczenia wynika z przepisów prawa, bowiem taką podstawę przewidują przepisy art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. nr 54 poz. 310).
Zgodnie z przywołanym przepisem, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić zgodnie z art. 1 okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. W sytuacji gdy organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia, zawiadamia o tym zainteresowaną osobę na piśmie. Jednocześnie art. 3 ust. 3 przewiduje, że w sytuacji kiedy organ nie dysponuje żadnymi dokumentami, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest to gospodarstwo rolne.
Jeżeli więc organ administracji publicznej jakim jest Burmistrz W. nie dysponuje żadnymi dokumentami, z których wynikałoby, że skarżący został zwolniony z odbycia służby wojskowej, gdyż prowadził gospodarstwo rolne swoich rodziców, wówczas winien wyjaśnić zainteresowanemu procedurę wystawiania zaświadczeń w piśmie. Zawarcie takiego pouczenia w postanowieniu z 12.01.2005 r. jest nieprawidłowe i narusza przepisy art. 7, 8, 9 K.P.A.
Zaświadczenie dotyczące okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika winno być wydane w oparciu o pojęcie domownika wynikające z przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Powołana ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w art. 1 ust. 3 odwołuje się do tej ustawy gdyż skarżący nie wykazuje aby w jego sytuacji miała zastosowanie sytuacja przewidziana w art. 1 ust. 1 pkt 2 tzn. aby objął gospodarstwo i rozpoczął jego prowadzenie osobiście.
W świetle powyższych wywodów chybionym jest wywód organu odwoławczego odwołujący się do przytoczonego wyroku NSA z 21.01.1997 S.A./Łd 3105/95 OSP 1998 z. 6 poz. 106 bowiem powyższe orzeczenie dotyczy wydania zaświadczenia wydawanego wyłącznie na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 KPA.
Odnosząc się do zarzutów skargi, obszernych pism procesowych składanych w sprawie, czy żądania zawieszenia postępowania do czasu odnalezienia załączników przekazanych organowi administracyjnemu przy piśmie z dnia [...] marca 2005 r. a nie załączonych do akt administracyjnych - należało stwierdzić, że żądania skarżącego nie są uzasadnione. Podstawą uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia było uchybienie przepisom opisanym wyżej, Z tych powodów na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.
W niniejszej sprawie Sąd nie stosował art. 152 p.p.s.a., bowiem rozstrzygnięcie będące przedmiotem skargi odmawiało skarżącemu wydania zaświadczenia. Nie orzeczono również o przyznaniu pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu po przyznaniu prawa pomocy J.H., zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, bowiem pełnomocnik ten mimo udzielenia pełnomocnictwa nie działał w sprawie.
/-/I.Kucznerowicz /-/G.Radzicka /-/D.Rzyminiak-Owczarczak
KB/
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło