IV SA/Po 776/06
WyrokWSA w Poznaniu2006-12-13
Skład orzekający: Ewa Makosz-Frymus, Maciej Dybowski, Izabela Kucznerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy wojskowe są właściwe do wydawania zaświadczeń potwierdzających okresy pełnienia czynnej służby wojskowej, które mają być zaliczone do stażu pracy lub emerytury, w sytuacji, gdy wnioskodawca domaga się zaliczenia okresów pozostawania poza służbą wojskową?Ratio decidendi
Organy administracji wojskowej są właściwe do wydawania zaświadczeń potwierdzających fakty dotyczące służby wojskowej, które znajdują się w ich ewidencjach. Nie są jednak właściwe do rozstrzygania o uprawnieniach emerytalnych ani do zaliczania okresów pozostawania poza służbą wojskową jako czynnej służby wojskowej, jeśli przepisy prawa tego nie przewidują. Wnioskodawca powinien dochodzić swoich praw przed organem rentowym (ZUS).Stan faktyczny
H. B. złożył wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego pełnienie czynnej służby wojskowej w określonych okresach, w tym okresów pozostawania poza służbą wojskową. Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień wydał zaświadczenie potwierdzające niektóre okresy, ale odmówił zaliczenia pozostałych, uznając, że nie znajdują uzasadnienia w przepisach. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. H. B. zaskarżył postanowienie organu odwoławczego do WSA, domagając się zaliczenia spornych okresów do emerytury.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006r. sprawy ze skargi H. B. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia, o d d a l a s k a r g ę /-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Makosz- Frymus /-/ M. Dybowski A.T
sygn. IV SA/Po 776/06
U Z A S AD N I E N I E
Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w O. (dalej: Komendant WKU), na podstawie art. 219 w związku z art. 218 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 98/00/1071 ze zm. – dalej: kpa) działając na wniosek H. B. o wydanie zaświadczenia stwierdzającego pełnienie czynnej służby wojskowej w okresach: od dnia 29 września 1963 r. do dnia 04 czerwca 1964 r. – ćwiczenia wojskowe oraz czekanie na angaż; od dnia 21 grudnia 1965 r. do dnia 20 grudnia 1966 r. – 1 (jeden) rok po zwolnieniu ze służby nadterminowej, uznał okres odbywania ćwiczeń wojskowych żołnierza rezerwy w terminie od 17 marca 1964 r. do 05 maja 1964 r. jako okres odbywania czynnej służby wojskowej i wydał stosowne zaświadczenie, oraz odmówił wydania zaświadczenia obejmującego okresy pozostawania poza służbą wojskową i potwierdzającego je jako okresy pełnienia czynnej służby wojskowej w terminach:
1. od 29 września 1963 r. do 16 marca 1964 r.,
2. od 06 maja 1964 r. do 02 czerwca 1964 r.,
3. od 20 grudnia 1965 r. do 20 grudnia 1966 r.
W uzasadnieniu Komendant WKU wskazał, że Wnioskodawca pismem z dnia [...]zwrócił się o wydanie zaświadczenia potwierdzającego okres pełnienia czynnej służby wojskowej. W tym dniu Komendant WKU wydał zaświadczenie nr [...], potwierdzające pełnienie służby wojskowej zasadniczej w okresie od 09 października 1961 r. do 28 września 1963 r. oraz potwierdzające pełnienie służby nadterminowej w okresie od 03 czerwca 1964 r. do 21 grudnia 1965 r. (k. 3). H. B. pismem z dnia [...] r. zwrócił się z wnioskiem o zaliczenie ćwiczeń wojskowych i okresów między zasadniczą służbą wojskową a ćwiczeniami wojskowymi a także czas po pracy w wojsku, jako okresy czynnej służby wojskowej (k.7). Spośród terminów wskazanych przez Wnioskodawcę, Komendant WKU zaświadczeniem z dnia [...]r. nr [...]potwierdził okres odbywania ćwiczeń wojskowych między 17 marca 1964 r. a 05 maja 1964 r. wskazując, że H. B. w tym okresie pełnił czynną służbę wojskową (k.2). Organ I instancji podnosząc, że "nie znajdują uzasadnienia w przepisach prawnych" odmówił uznania pozostałych terminów (od 29 września 1963 r. do 16 marca 1964 r., od 06 maja 1964 r. do 02 czerwca 1964 r., od 20 grudnia 1965 r. do 20 grudnia 1966 r.) jako okresów pełnienia czynnej służby wojskowej (k. 10).
W zażaleniu z dnia [...]r. H. B. podniósł, że po przeniesieniu do rezerwy, składając podanie i życiorys usłyszał, że ma czekać nie podejmując żadnej pracy, ponieważ w każdej chwili dostanie wezwanie na ćwiczenia wojskowe celem przygotowania do pracy w wojsku w służbie nadterminowej, natomiast czas ten będzie zaliczony do stażu pracy. Nadto stwierdził, że okres po skończeniu ćwiczeń wojskowych został wykorzystany do przygotowania się do pracy w wojsku i nie było możliwości podjęcia innej pracy zawodowej. Po skończeniu nadterminowej służby wojskowej, od lutego 1967 r. podjął pracę a zakład pracy zaliczył okres od 09 października 1961 r. do 20 grudnia 1966 r. do stażu pracy, co było zgodne z ówczesnymi przepisami.
Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego na podstawie art. 144 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu Szef Wojewódzkiego Sztabu wskazał, że postanowienie organu I instancji zostało wydane prawidłowo i zgodnie z prawem, a podnoszone we wniosku terminy i uznanie ich jako okresów pełnienia czynnej służby wojskowej nie znajdują uzasadnienia w przepisach prawnych. W okresie od 29 września 1963 r. do 16 marca 1964 r. Odwołujący się był żołnierzem rezerwy bez żadnych szczególnych uprawnień, a w okresie od 03 czerwca 1964 r. do 21 grudnia 1965 r. Odwołujący się odbywał wojskową służbę nadterminową. Organ II instancji powołał się na obowiązującą wówczas ustawę z dnia 06 czerwca 1958 r. o służbie wojskowej szeregowców i podoficerów Sił Zbrojnych (Dz. U. 36/58/164) stwierdzając, że zgodnie z jej przepisami żołnierzom zwolnionym ze służby żadne uprawnienia z zakresu prawa pracy nie przysługiwały.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżący zwrócił się o zaliczenie spornych okresów do emerytury, powtarzając argumenty zawarte w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. Dodatkowo Skarżący stwierdził, że cała dokumentacja znajdowała się w WKR W., która to dokumentacja- po reorganizacji i zlikwidowaniu Komisji- zaginęła. Podkreślił, że czuje się pokrzywdzony odmową zaliczenia wskazanych we wniosku okresów do emerytury i, że stracił zaufanie do służb wojskowych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu i postanowieniu je poprzedzającym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadną.
1. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153/02/1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm. – dalej ppsa) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swej właściwości ocenia zaskarżone postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie ocenia postanowienia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.
2. Postępowanie w sprawie wydania zaświadczeń ma charakter uproszczony ze względu na niezbyt rozbudowaną jego regulację prawną, założoną w przepisach szybkość działania organu administracyjnego przy ograniczonym formalizmie czynności oraz szeroką dostępność tego postępowania (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. CH Beck, Warszawa 2006, str. 815). Zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego (wyrok NSA z 28 czerwca 1983 r., I SA 268/83, ONSA 1/83/47). W tym samym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego - zaświadczenie staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom. Oba poglądy są ustabilizowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, tak samo jak powszechnie panujące przekonanie, że zaświadczenie stanowi wyłącznie potwierdzenie określonego stanu rzeczy.
3. Zgodnie z art. 23 pkt 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. 241/04/2416 ze zm.) administrowanie rezerwami osobowymi dla celów powszechnego obowiązku obrony obejmuje prowadzenie ewidencji wojskowej. Zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy ewidencję wojskową prowadzi na szczeblu terenowym - wojskowy komendant uzupełnień dla obszaru objętego terytorialnym zasięgiem działania tego komendanta, przy czym dane osobowe zgromadzone w ewidencji wojskowej mogą być udostępniane osobom, których dotyczą dane osobowe zgromadzone w ewidencji wojskowej (art. 49 ust. 1 d pkt 6 owej ustawy).
4. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji H. B., nie zgadzając się z odmownym załatwieniem swojego wniosku o zaliczenie wskazanych wyżej okresów do emerytury (k.9) oczekiwał takiego działania od organu odwoławczego. Tymczasem organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 kpa), po przeprowadzeniu w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego (art. 218 § 2 kpa). Takie postępowanie organy obu instancji przeprowadziły, sięgając nie tylko do karty ewidencyjnej ale i do książeczki wojskowej Wnioskodawcy (k. 4-6). W wyniku tego postępowania, po zaświadczeniu z dnia [...]r. wydały także zaświadczenie z dnia [...]r.
W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów regulujących wydawanie zaświadczeń zgodnie z kpa, mając na uwadze ograniczenia ram postępowania dowodowego w stosunku do zakreślonych w art. 75-86 kpa (J. Borkowski – op. cit. s. 820 nb 2). Przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP nie wprowadzają w tej materii żadnych odstępstw.
5. Z pisma Wnioskodawcy z dnia [...]r. i z zażalenia wynika, że jest On stroną postępowania o prawo do emerytury, toczącego się przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych – II Oddziałem w L. z siedzibą w Z. – Inspektoratem w W. (k. 7-7v, 9). O tym, czy Wnioskodawca nabył uprawnienia emerytalne uwzględniające okresy, opisane w punkcie 2 (drugim) postanowienia z dnia [...]r., zadecyduje ZUS jako organ rentowy, na podstawie przepisów materialnoprawnych. Od decyzji ZUS służyć będzie H.B. odwołanie do właściwego Sądu Okręgowego – Sądu Ubezpieczeń Społecznych (art. 476 § 2 pkt 2 w związku z art. 4778 §1 kpc) przed którym Zainteresowany może istotne dla sprawy okoliczności dowodzić każdym dowodem, nie będącym sprzecznym z prawem.
Terenowe organy administracji wojskowej: wojskowy komendant uzupełnień, jako organ administracji I instancji oraz szef wojewódzkiego sztabu wojskowego jako organ odwoławczy, nie posiadają ustawowych kompetencji w sprawach emerytalno-rentowych. Zadaniem wskazanych organów jest, między innymi, wydanie odpowiedniego zaświadczenia, które potwierdzi istniejące fakty znajdujące się w prowadzonych przez nie ewidencjach, rejestrach, zbiorach danych – w przypadku H. B. było to wydane dnia [...]r. zaświadczenie nr [...]o pełnieniu służby wojskowej zasadniczej oraz służby nadterminowej ze wskazaniem okresów ich pełnienia, oraz zaświadczenie z dnia [...]r. nr [...]o pełnieniu czynnej służby wojskowej również ze wskazaniem okresu jej pełnienia.
6. W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy udzielił błędnego pouczenia (o treści art. 35 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA- Dz. U. 74/95/368 ze zm.) – miast o treści art. 53 § 1 w związku z art. 54 § 1 ppsa). Uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 ppsa należało orzec jak w sentencji.
/-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Makosz-Frymus /-/M. Dybowski
za nie obecnego
Sędziego
/-/ E. Makosz- Frymus
A.T
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło