IV SA/Po 777/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2010 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego 1. oddala skargę 2. zasądza na rzecz adwokata W. K. od Skarbu Państwa ( Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ) wynagrodzenie w kwocie (...) (...)zł podwyższone o kwotę (...) ((...) i (...)) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie (...) (...) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/I.Kucznerowicz /-/J.Stankowski /-/M.Dybowski sygn. IV SA/Po 777/09 UZASADNIENIE Dnia [...] lutego 2009 r. L. M. wniósł o udzielenie pomocy pieniężnej na opłacenie kosztów podłączenia energii elektrycznej, opłacenia kosztów wyprania ubrań i zakup kontenera mieszkalnego (k. 1 akt administracyjnych). Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] marca 2009 r.) Prezydent Miasta [...] (dalej Prezydent Miasta) na podstawie art. 2 ust.1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 2, i art. 106 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (t.j. Dz. U. 115/08/728 ze zm., dalej ups) i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. 135/06/956) odmówił L. M. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego, zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu z przeznaczeniem na opłatę kosztów podłączenia energii elektrycznej, opłatę kosztów wyprania ubrań i zakup kontenera mieszkalnego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że L. M. nie kwalifikuje się do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ups, przekraczając kryterium dochodowe, wynoszące dla jednoosobowego gospodarstwa domowego 477 zł miesięcznego dochodu (art. 8 ust. 1 pkt 1 ups). L. M. zamieszkuje wspólnie z R. K., J. S. i B. P., prowadząc jednak jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawca utrzymuje się z: renty socjalnej i rodzinnej w łącznej kwocie 1064,05 zł; dodatku dla sieroty zupełnej w kwocie 306,65 zł i 153 zł zasiłku pielęgnacyjnego (łącznie 1523,70 zł miesięcznie). Dochód ów pomniejszony jest o 318,14 zł tytułem egzekucji sądowej niealimentacyjnej, z powodu zadłużenia za mieszkanie, w którym uprzednio Wnioskodawca mieszkał. W styczniu 2009 r. L. M. wydatkował na mieszkanie: 58,56 zł za czynsz, 36 zł za wywóz śmieci, 44,95 zł za wodę (łącznie 139,51 zł). Wnioskodawca kupił 5 butli gazowych za 240 zł. L. M. nie spełnia kryteriów warunkujących przyznanie pomocy na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 ups, ani kryteriów przyznania pomocy na podstawie art. 48 ups (k. 14-16 akt administracyjnych). Od decyzji z [...] marca 2009 r. L. M. złożył [...] marca 2009 r., odwołanie, wyrażając niezadowolenie z decyzji I instancji (k. 28 akt administracyjnych). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej SKO albo Kolegium), decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. 79/01/856), art. 127 § 2, art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 – kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 98/00/1071 ze zm.) uchyliło decyzję z [...] marca 2009 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu SKO podniosło, że zgodnie z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 kpa, organ prowadzący postępowanie obowiązany jest podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i sprawy. W szczególności organ obowiązany jest do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, i oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dane okoliczność została udowodniona. Dopiero ustalone w takich warunkach fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący podstawą faktyczną niezbędną do wydania i uzasadnienia decyzji. SKO dokonując oceny działań organu I instancji, zmierzających do wydania decyzji w sprawie uznało, że Prezydent Miasta nie dołożył wszelkich starań w celu ustalenia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. Kolegium wskazało, że L. M. jest inwalidą II grupy, osobą chorą, leczącą się w Poradni Zdrowia Psychicznego. W świetle tych ustaleń, SKO wskazało, że ograniczenie się przez organ pierwszej instancji do wyliczenia miesięcznych wydatków związanych z opłatami za zajmowany lokal, nie stanowiło wszechstronnego zbadania stanu faktycznego sprawy. Organ pierwszej instancji nie zbadał, jakie kwoty miesięcznie przeznacza Wnioskodawca na leki i inne wydatki w związku ze złym stanem zdrowia. W uzasadnieniu decyzji z [...] marca 2009 r. podano sprzeczne informacje związane z korzystaniem z energii elektrycznej. Udzielenie pomocy w formie wskazania miejsca w noclegowni wydaje się przedwczesne, bowiem L. M. od 3 lat przebywa w lokalu, co do którego być może, ponosi wydatki związane z jego ulepszeniem (sprawa instalacji elektrycznej – co ustali postępowanie wyjaśniające). Po udokumentowaniu stanu faktycznego, Prezydent Miasta winien ponownie rozpatrzyć, czy nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie L. M. specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ups (k. 33-35 akt administracyjnych). L. M. wniósł w dniu [...] września 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję SKO. W postępowaniu sądowoadministacyjnym Skarżący korzystał z pomocy adwokata z urzędu (k. 22, 35, 46 akt IV SA/Po 777/09). Profesjonalny pełnomocnik L. M. na rozprawie dnia [...] lutego 2010 r. poparł skargę L. M. (k. 46 akt IV SA/Po 777/09). Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadną. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153/02/1269, zm. 169/05/1417 – dalej usa), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej, Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, kontrola, o której mowa w art. 1 § 1 usa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie jej legalności, tj. zgodności z normami prawa materialnego i procedury administracyjnej w danym postępowaniu (art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. 153/02/1270 ze zm. – dalej ppsa). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa). Sąd podziela ustalenia faktyczne poczynione przez SKO i przyjmuje je za własne. Art. 41 ups stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie, która przekracza kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy niepodlegający zwrotowi lub zasiłek celowy, pod warunkiem zwrotu w całości lub w części. Z treści tego przepisu wprost wynika, że kryterium dochodowe nie może być brane pod uwagę przy ustalaniu prawa danej osoby do otrzymania zasiłku celowego. Przedmiotem badania winno być czy w konkretnym przypadku zaszły szczególne okoliczności, które przyznanie takiego zasiłku uzasadniają. Organ odwoławczy słusznie uznał za niewystarczające ustalenia organu pierwszej instancji co do koniecznych wydatków na leczenie Skarżącego i okoliczności związanych z potrzebą i zakresem koniecznych prac dla podłączenia instalacji elektrycznej, co jest tożsame z naruszeniem przez organ pierwszej instancji przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 kpa. W związku z powyższym SKO słusznie uznało, że w owej sprawie konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji w znacznej części. Zgodnie z art. 138 § 2 kpa, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Samorządowe Kolegium trafnie uznało, że w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części i trafnie wskazało, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W szczególności z informacji ENEA Operator Sp. z o.o. [...] z dnia [...] lutego 2009 r. wynika, że lokal zajmowany przez Wnioskodawcę jest wyposażony w instalację elektryczną i uprzednio był zasilany, a w lutym i marcu 2009 r. trwały prace mające doprowadzić do przywrócenia zasilania owego lokalu z mocą umowną 9 kW; instalacja dotychczasowa winna być dostosowana do aktualnych przepisów, co umożliwi uruchomienie przedpłatowego licznika energii elektrycznej (k. 4-7 akt SKO). Prezydent Miasta obowiązany będzie w tej sytuacji przeprowadzić z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów - w tym dla ustalenia zakresu koniecznych prac, ich kosztów i zakresu, w jakim poszczególni użytkownicy lokalu w kosztach tych prac partycypują (art. 7 i 77 § 1 kpa). Nie ulega wątpliwości, że choć prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, to wszyscy czworo użytkownicy lokalu obowiązani są solidarnie ponosić wydatki na utrzymanie lokalu, z którego korzystają (art. 688 [1] § 1 i 2 kc per analogiam). Możliwość korzystania z energii elektrycznej w XXI wieku stanowi jedną z niezbędnych potrzeb człowieka (odpowiednio – wyrok WSA w Gliwicach z 11.9.2008 r., IV SA/GL 193/08). Biorąc pod uwagę, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb (art. 3 ust. 1 ups), należy stwierdzić, że pomoc w postaci specjalnego zasiłku celowego na poczet sfinansowania podłączenia energii elektrycznej winna zostać udzielona Skarżącemu, o ile z postępowania wyjaśniającego, które przeprowadzi organ pierwszej instancji wynikać będzie, że mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem i o ile konieczne wydatki mieścić się będą w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ups). Trafnie organy obu instancji oceniły, że żądanie zakupu kontenera mieszkalnego (skoro Skarżący od trzech lat korzysta z owego lokalu) i pokrycia wydatków na pranie odzieży, nie znajduje oparcia w art. 41 pkt 1 i 2 ups. Przy ponownym rozpatrywaniu prawy organ pierwszej instancji winien mieć na względzie powyższe wskazania Sądu oraz SKO i przeprowadzić właściwą analizę sytuacji życiowej i zdrowotej Skarżącego celem ustalenia, czy przysługuje mu prawo do otrzymania specjalnego zasiłku celowego. Szczegółowe ustalenia w tej materii i akt subsumcji Prezydent Miasta przedstawi w uzasadnieniu, spełniającym wymogi art. 107 § 1 i 3 kpa. Wobec powyższego, SKO słusznie, na podstawie art. 138 § 2 kpa uchyliło decyzję z [...] marca 2009 r. w całości i skierowało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Z tych wszystkich przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i zgodnie z art. 151 ppsa oddalił skargę. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 ppsa w zw. z § 2 ust. 1 i 3 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 163/02/1348 ze zm.). Za nieobecnego /-/ J. Stankowski /-/ M. Dybowski Sędziego WSA Izabelę Kucznerowicz /-/ M. Dybowski jh