IV SA/Po 785/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Józef Maleszewski (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] na podstawie art. 104 § 1 i art.130 § 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i art. 7 pkt 1, pkt 5, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 17 ust. 1 pkt 19, art. 36 pkt 1 lit.a, art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 37 ust. 2 pkt 2, ust. 3, art. 102 ust. 1, art.106 ust. 1 i ust. 3, art.110 ust. 8 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm. – dalej u.p.s.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 712) oraz działając z upoważnienia udzielonego przez Burmistrza [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. dla zastępcy Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej, należących do właściwości gminy - po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 2014 r. postanowił przyznać K. Z. zasiłek stały od dnia 1 lutego 2014 r. do dnia 28 lutego 2016 r. w kwocie 189,75 zł miesięcznie oraz objąć go ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9,00 % kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania świadczenia W uzasadnieniu wskazano, że wywiadem środowiskowym (rodzinnym) ustalono, że wnioskodawca spełnia warunki uzasadniające przyznanie zasiłku stałego i stąd należało orzec jak w sentencji. Wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności do [...].02.2016 r. Zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zasiłek stały ustala się jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a posiadanym dochodem na osobę w rodzinie. Dochód rodziny wynosi łącznie 532,50 zł., a dochód na osobę w rodzinie wynosi 266,25 zł. Kryterium dochodowe rodziny wyliczone na podstawie ustawy o pomocy społecznej wynosi 912 zł., a kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 456,- zł. W związku z powyższym zasiłek stały wynosi 456,00 zł. – 266,25 zł. = 189,75 zł miesięcznie. Odwołanie w ustawowym terminie od powyższej decyzji złożył K. Z. Podniósł, że od 5 miesięcy prowadzi własne gospodarstwo domowe, a od 8 lat opiekuje się G. M., która jest na ścisłej diecie, prowadzi osobne dietetyczne wyżywienie i porusza się na wózku inwalidzkim. Zaznaczył, że od 6 lat nie ma meldunku i mieszka u matki G. M. – Z. K. W jednopokojowym mieszkaniu zamieszkuje wraz z Z. K., G. M. i jej pełnoletnim synem P. M. i takie warunki mieszkaniowe uniemożliwiają prowadzenie życia intymnego. Pracownik socjalny, przeprowadzając wywiad, nie uwzględnił argumentów K. Z., a P. M. polecił wypełnić oświadczenie o prowadzeniu własnego gospodarstwa, skutkiem czego otrzymuje on zasiłek w kwocie 529 zł., mimo, że nie przepracował ani dnia, podczas gdy K. Z. – 24 lata. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania K. Z., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 269 ze zm.) w związku z art. 6 pkt 14, art. 8 ust. 1 pkt 3 i art. 37 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.p.s. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie poza sporem jest że K. Z. jest osobą pełnoletnią, niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, nie osiągającą dochodów własnych. Zarzuty odwołującego się dotyczą natomiast uznania go za osobę pozostającą w rodzinie, a w konsekwencji przyjęcia do ustalenia kwoty zasiłku zasad przewidzianych dla osoby w rodzinie, zamiast dla osoby samotnie gospodarującej. Przytaczając definicję rodziny zawartą w art. 3 pkt 14) u.p.s., zgodnie z którym rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, organ II instancji zauważył, że pozostawaniu w faktycznym związku z G. M. K. Z. nie zaprzecza, choć związek ten określa jako sprawowanie od 8 lat opieki (nad osobą niepełnosprawną), uprawniającej go w zamian do wspólnego z nią i jej rodziną zamieszkiwania. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone zostało przeprowadzeniem w dniu [...].02.2014 r. wywiadu środowiskowego, zgodnie z ustaleniami którego K. Z. zajmuje wspólnie z G. M., jej matką i synem, przedzielone meblościanką jednopokojowe mieszkanie wyposażone w dwa tapczany oraz materac zajmowany przez syna. Wg oświadczenia skarżącego z dn. [...].02.2014 r. dokłada się do wszystkich rachunków w kwocie 250 zł. na równi z pozostałymi użytkownikami lokalu. Ma dwóch dorosłych synów, z którymi nie utrzymuje kontaktu. Ponieważ w dacie przeprowadzania wywiadu wszystkie osoby wspólnie zajmujące lokal oświadczyły, że każda z nich prowadzi własne gospodarstwo, Samorządowe |Kolegium Odwoławcze postanowiło przeprowadzić dowód w tym względzie z oświadczeń złożonych w dniu [...].02.2013 r. w trakcie dokonywania ustaleń przez pracownika socjalnego w okresach wcześniejszych. W dacie tej, przy niezmienionych warunkach wspólnego zamieszkiwania opisanych przez pracownika, K. Z. oświadczył, że utrzymuje się z zasiłku G. M. oraz użytkuje połowę pokoju Pani Z. K. (matki). W dacie tej nie zakwestionował faktu zaliczenia go do rodziny z G. M. Dowodem na wspólne zamieszkiwanie i prowadzenie wspólnego gospodarstwa są także ustalenia pracownika socjalnego z dnia [...].10.2012 r., nie kwestionowane przez zainteresowanych (w aktach). Sprawa tworzenia rodziny z G. M. była przedmiotem rozpoznania także przy okazji orzekania o jej zasiłku stałym - decyzja [...] ( w aktach). W ustaleniach odnoszących się do zapisów pracownika sporządzającego wywiad w kwietniu 2012 r. opisany został sposób korzystania z lokalu przy ul. [...] przez jego użytkowników. Potwierdzony został także wynikający z ustaleń pracownika socjalnego datujących się od 2008 r. wieloletni konkubinat K. Z. i G. M. Stan faktyczny dotyczący wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania obu tych osób nie uległ zatem zmianie od 2008 r. do chwili obecnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło w tej sytuacji podstaw do kwestionowania aktualnych ustaleń pracownika socjalnego o wspólnym prowadzeniu gospodarstwa, albowiem są one konsekwentne na przestrzeni minionych lat, a nie zaistniały żadne nowe zdarzenia, które wskazywałyby na zmianę istniejącego dotąd stanu rzeczy. Na okoliczności takie nie wskazał także K. Z., ani w trakcie przeprowadzania aktualnego wywiadu rodzinnego, ani w swym odwołaniu. Za ustaleniem przemawiającym za uznaniem zaistnienia rozdzielności w gospodarowaniu nie może świadczyć fakt stosowania diety przez Panią M., albowiem jest to zdarzenie naturalne, wynikające ze stanu zdrowia. Wspólne gospodarowanie nie wymaga bowiem spożywania takich samych posiłków, a wynika ze wspólnej troski o zaspokajanie codziennych potrzeb bytowych. Powinnością rodziny jest bowiem wzajemne wsparcie i pomoc w trudnych sytuacjach, dbanie o byt, przyczynianie się do zaspokajania potrzeb jej członków odpowiednio do okoliczności i posiadanych możliwości. K. Z. także w odwołaniu od decyzji na określenie osoby G. M. posługuje się pojęciem "podopieczna" i pojęciem "partnerka", co potwierdza istnienie między nimi więzi osobistej, zaprzeczającej twierdzeniom o prowadzeniu gospodarstwa przez dwie osoby samotnie gospodarujące. Z powyższych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dało wiary oświadczeniom składanym w dniu [...].02.2014 r. o prowadzeniu odrębnych gospodarstw przez K. Z. i G. M., albowiem zaprzeczają one logice w rozumowaniu i ocenie faktów wynikających ze wspólnego wieloletniego zamieszkiwania w lokalu o pow. 35 m2, składającym się z jednego pokoju, jednej kuchni i jednej łazienki. O wspólnym gospodarowaniu bardziej nadto świadczy podnoszony przez odwołującego się fakt dokonywania zakupów dla dwojga osób, niż ewentualne trudności w prowadzeniu życia intymnego w niekorzystnych warunkach mieszkaniowych. Pozostałe okoliczności faktyczne mające istotne znaczenie w sprawie nie były kwestionowane przez stronę. Z dokumentów zebranych w sprawie wynika, że w styczniu 2014 r. dochodem rodziny były: zasiłek stały w kwocie 379,50 zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł wypłacane G. M. Łączny dochód wynosił zatem 532,50 zł. w przeliczeniu na osobę - 266,25 zł. Skoro, w myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 456,00 zł, to różnica między rym kryterium, a dochodem na osobę w rodzinie wynosi 189,75 zł i wyznacza wysokość zasiłku stałego zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy. Zasiłek stały nie jest odpowiednikiem emerytury czy renty, stąd na jego wysokość nie ma wpływu staż pracowniczy, a jedynie niezdolność do pracy i niskie dochody bądź ich brak. Zasiłek stały ustalony został zatem w sposób prawidłowy. W przedstawionej sytuacji, nie znajdując podstaw do zmiany bądź uchylenia z skarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu jej w mocy stosownie do art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie wniósł K. Z. zarzucając niezasadne przyjęcie, że jest on rodziną G. Z. Podniósł, że gdy ubiegał się o zasiłek opiekuńczy, to za rodzinę uznany nie został. Podkreślił, że prowadzi własne gospodarstwo, a mieszka u Z. K. tylko dlatego, że opiekuje się jej córką. Mieszka jednak bez zameldowania, sypiając na materacu. Przyznał, że zakupy z G. M. robi wspólnie, gdyż ona porusza się na wózku, lecz każdy płaci ze swych pieniędzy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego odpowiada prawu. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem kontroli Sądu w tak zakreślonych granicach kognicji jest w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzja w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku stałego. Zdaniem skarżącego niezasadne zakwalifikowanie go jako osoby pozostającej w rodzinie skutkuje zaniżeniem przyznanego mu świadczenia. Sąd nie podziela w tej materii stanowiska skarżącego. Zdaniem Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny oraz dokonały jego prawidłowej subsumpcji w wydanych w toku postępowania administracyjnego decyzjach. Zarzuty zawarte w skardze są jedynie polemiką z prawidłowymi ustaleniami i nie mogą skutkować wzruszeniem decyzji. Zgodnie z art. 37 ust. 1 i 2 u.p.s. zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zaś ustala się go w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł. (obecnie: 529 zł. - § 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. 2012 poz.823) miesięcznie; 2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Art. 8 ust. 1 tejże ustawy stanowi natomiast, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł. (obecnie: 542 zł. - § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz.U.2012.823), zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł. (obecnie: 456 zł. - § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz.U.2012.823), zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Rodziną w rozumieniu u.s.p. są osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14. Organy administracji I i II instancji, prawidłowo opisały sytuację skarżącego i stwierdziły, że jest on osobą wspólnie zamieszkującą i gospodarującą z G. M. Sąd podziela pogląd wyrażany w literaturze (Iwona Sierpowska: Pomoc społeczna. Komentarz, Lex 2014), że w sytuacjach wątpliwych, czy mamy do czynienia z osobą samotnie gospodarującą, czy prowadzącą gospodarstwo z osobami wspólnie zamieszkującymi, powinien rozstrzygać wywiad środowiskowy. To pracownik przeprowadzający wywiad jest najwłaściwszą osobą do oceny rzeczywistej odrębności gospodarstw, w szczególności tego, czy osoby mające ten sam adres zamieszkania nie zaspokajają wzajemnie swoich potrzeb, nie ponoszą wspólnych wydatków, nie czerpią wzajemnych korzyści, nie przyczyniają się do funkcjonowania tworzonej przez nich wspólnoty, nie zarządzają czymś wspólnie. Kwestionowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie oparte zostało na rzetelnie przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym i przekonująco umotywowanych wnioskach pracownika socjalnego o prowadzeniu przez skarżącego i G. M. wspólnego gospodarstwa. Elementy stanu faktycznego, będące podstawą rozstrzygnięć organów administracji są zresztą w znacznej części niesporne: skarżący i G. M. zgodnie wskazują na fakt wspólnego zamieszkiwania w jednopokojowym mieszkaniu, na sprawowanie opieki przez skarżącego wyrażające się np. w pomocy w załatwieniu opału, wszelkich naprawach, sprzątaniu, malowaniu, we wspólnym robieniu zakupów, wspólnych wizytach u lekarzy, w szpitalach. "Bez jego pomocy rodzina nie funkcjonowałaby" (oświadczenie G. M. – k. 13 akt). Takie stałe współdziałanie w sprawach życia codziennego konsekwentnie uznawane jest w orzecznictwie za prowadzenie wspólnego gospodarstwa. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 maja 2013 r. w sprawie II SA/Bk 146/13 stwierdzenie, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia jest osobą samotnie gospodarującą wymaga zbadania, czy codzienne sprawy prowadzenia gospodarstwa domowego, takie jak: zapewnienie środków utrzymania, utrzymanie porządku i czystości, przygotowywanie posiłków, świadczenie pomocy w prowadzeniu spraw (urzędowych, związanych z utrzymaniem zdrowia, wypoczynkiem i rekreacją) nie odbywają się z udziałem osoby przebywającej w gospodarstwie, która jedną z tych czynności wykonywałaby na zasadzie współpracy w osiąganiu wspólnych celów życiowych. Zastosowanie tego kryterium w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa przez K. Z. i G. M.: skarżący sprawując opiekę zapewnia jej stałe wsparcie i stale z nią współdziała w codziennych sprawach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Dla oceny prowadzenia wspólnego gospodarstwa nie mają natomiast istotnego znaczenia podnoszone przez skarżącego kwestie diety G. M. (a więc spożywania innych posiłków) oraz niemożności prowadzenia życia intymnego ze względu na warunki mieszkaniowe. Obok stałej opieki nad G. M. także warunki lokalowe skarżącego (wspólne zajmowanie części jednego pokoju) wskazują na istnienie wspólnego gospodarstwa. Zbliżona sytuacja mieszkaniowa była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie II SA/Lu 1106/12 stwierdził, że skoro skarżąca wraz z matką wspólnie zamieszkują w jednopokojowym mieszkaniu, korzystając ze wspólnych urządzeń i pomagając sobie wzajemnie, to niezależnie od formalnych umów (użyczenia, alimentów) nie można przyjąć, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, nawet jeśli każda z nich ponosi we własnym zakresie niektóre wydatki bądź opłaty (np. za energię elektryczną). Wspólne gospodarowanie to bowiem nie tylko ponoszenie wspólnych ciężarów, ale również czerpanie korzyści, przy czym nie musi mieć to wymiaru jedynie ekonomicznego. W razie wspólnego zamieszkiwania o braku wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego mogłyby świadczyć takie okoliczności, jak np. wyraźny konflikt pomiędzy tymi osobami, krótkotrwały, a nie stały charakter wspólnego zamieszkiwania oraz takie urządzenie mieszkania i zorganizowanie życia codziennego, które wskazuje na brak wzajemnego oddziaływania na siebie mieszkających wspólnie osób, a więc ich niezależność, przejawiającą się w samodzielnym podejmowaniu przez nie decyzji co do wspólnie zajmowanego mieszkania oraz urządzeń w nim się znajdujących. Przeniesienie tych rozważań na grunt niniejszej sprawy także prowadzi do wniosku o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa. Marginalnie zauważyć także należy, że chybiony jest podnoszony w skardze argument, że w sprawie dotyczącej zasiłku opiekuńczego skarżący nie został uznany za rodzinę – przesłanką uzyskania tego świadczenia jest bowiem istnienie obowiązku alimentacyjnego, a taki na K. Z. w stosunku do G. M. nie ciąży. W związku z powyższym uznać należy, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie, w której zapadłe decyzje poddane zostały kontroli sądowoadministracyjnej, poczyniły prawidłowe ustalenia i zasadnie przyjęły, że K. Z. jest osobą pozostającą w rodzinie w rozumieniu art. 6 pkt 6) u.s.p. Tym samym prawidłowo obliczona została wysokość przyznanego mu zasiłku stałego. W tym stanie rzeczy z przyczyn opisanych wyżej Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.