IV SA/Po 787/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Maciej Dybowski Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 lutego 2010 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/ M.Dybowski /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ E.Makosz-Frymus Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza Miasta D. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. (dalej Kierownik MOPS) odmówił przyznania S. Z. zasiłku celowego na opłacenie rachunku za energię elektryczną, wskazując w uzasadnieniu, iż wnioskodawca zamieszkuje samotnie oraz prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organ wskazał, iż na dochód skarżącego składa się świadczenie rentowe i dodatek pielęgnacyjny oraz dodatek mieszkaniowy w łącznej wysokości 787,97 zł. Organ podniósł, iż dochód wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe, które wynosi 477 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji S. Z. wskazał, iż Kierownik MOPS nie wziął pod uwagę przepisu art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2009 r., Nr 175 poz.1362 ze zm.) Odwołujący podniósł, iż rolą organów pomocy społecznej jest ustalenie czy w sprawie występują szczególne okoliczności dojące możliwość przyznania zasiłku specjalnego. Decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazało, iż osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna przede wszystkim pokrywać wydatki związane z utrzymaniem z własnych dostępnych jej środków. Brak jakichkolwiek środków na pokrycie tych wydatków stwarza możliwości otrzymania pomocy społecznej w pełnym zakresie bądź też organ uwzględniając środki strony, własne możliwości finansowe i sytuację istniejąca na terenie objętym zakresem jego działania, uprawniony jest przyznać ograniczoną pomoc. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, iż wnioskodawca posiada stały dochód w łącznej kwocie 787,97 zł, który przekracza kryterium dochodowe. Organ wskazał również, iż nawet po odjęciu od miesięcznego dochodu odwołującego średnich miesięcznych wydatków ponoszonych na leki, to i tak pomniejszony dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł S. Z. wskazując, iż od dnia 1 lipca 2009 r. pobiera niższy dodatek mieszkaniowy oraz że pogorszył się jego stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej Ppsa) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega, więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przy czym należy zauważyć, iż na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie były przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest świadczenie pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, który zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Ponadto zauważyć należy, iż zasiłek celowy może być osobie samotnie gospodarującej, jeżeli dochód tej osoby nie przekracza kwoty 477,00 zł miesięcznie, zwanej dalej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz.U. nr 135, poz. 950), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej. Powołane wyżej przepisy w sposób jednoznaczny określają przesłanki, jakie muszą zostać spełnione przez osobę ubiegającą się o tę formę pomocy społecznej. Odnosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu wnioskowanej pomocy z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Należy wskazać, że wniosek o pomoc skarżący złożył [...] czerwca 2009 r. Wobec powyższego co do zasady, zgodnie z art. 8 ust 3 ustawy o pomocy społecznej sytuację materialną wnioskodawcy należało ocenić z uwzględnieniem wszystkich przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Jednakże w sytuacji gdy mamy do czynienia utratą dochodu pod uwagę bierze się przychód z miesiąca, w którym wniosek został złożony. W świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do tak ustalonego dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. W niniejszej sprawie organ zasadnie uznał, iż dochodem skarżącego jest zarówno świadczenie ZUS jak i dodatek mieszkaniowy przyznany na okres od dnia [...] stycznia 2009 r. do dnia [...] czerwca 2009 r. Wątpliwości budzi jedynie przyjęcie przez organ przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenia wniosku, a nie z miesiąca, w którym wniosek został złożony. Jak wynika z akt niniejszej sprawy skarżący w okresie od dnia [...] stycznia 2009 r. do dnia [...] czerwca 2009 r. pobierał dodatek mieszkaniowy w wysokości 23,53 zł. Natomiast w okresie od 1 lipca 2009 r. dodatek mieszkaniowy przyznany skarżącemu został obniżony do kwoty 15,89 zł. Z powyższego jednoznacznie wynika, iż przychód z miesiąca, w którym został złożony wniosek w stosunku do przychodu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku uległ obniżeniu. Zatem w niniejszej sprawie mamy do czynienia z utratą dochodu. W tych okolicznościach organ rozpoznając sprawę winien wziąć pod uwagę dochód skarżącego z miesiąca, w którym został złożony wniosek. Pomimo powyższego uchybienia skarga zasługiwała na oddalenie, ponieważ Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, tylko w sytuacji gdy stwierdzi naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie pomimo przyjęcia przez organ dochodu z innego miesiąca niż powinien nie ulega wątpliwości, iż nawet biorąc pod uwagę przychód z miesiąca, w którym wniosek został złożony to uznać należy, że dochód skarżącego jest wyższy od kryterium dochodowego wskazany w ustawie o pomocy społecznej. W tym miejscu wskazać należy, iż kwestia zwiększenia się kosztów zakupu leków nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ przepisy ustawy o pomocy społecznej nie wskazują, iż od uzyskanego przychodu odlicza się koszty zakupu leków. W tym stanie rzeczy, wobec przekroczenia przez skarżącego kryterium dochodowego, organ prawidłowo odmówił przyznania wnioskowanej pomocy. Odnosząc się natomiast do treści art. 41 ustawy o pomocy społecznej trzeba podkreślić, iż decyzja w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Dlatego też - wobec przekroczenia przez skarżącego kryterium dochodowego - przedmiotem kontroli sądowej w rozpatrywanej sprawie jest przede wszystkim zbadanie, czy zakres tego uznania nie został przez organy administracji publicznej przekroczony. Wyjaśnić należy, iż specjalny zasiłek celowy może być przyznane tylko wówczas, gdy wnioskodawca, z przyczyn rodzinnych, losowych lub innych, znajdzie się w wyjątkowo trudnej sytuacji. Dlatego też dla oceny spełnienia omawianej przesłanki niezbędne jest sprecyzowanie celu, na sfinansowanie którego przeznaczone mają być przyznane środki. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, iż wskazana we wniosku przez skarżącego potrzeba tzn. zapłacenie rachunku za energię elektryczną nie zalicza się-co do zasady - do potrzeb, dla których ustawodawca przewidział specjalny zasiłek celowy Potrzebami tymi są tzw. niezbędne potrzeby bytowe, dla zaspokojenia których może być przyznany zasiłek celowy "zwykły", o ile osoba wnioskująca o pomoc spełnia warunki przyznania tego świadczenia. W tym stanie rzeczy, wobec ustalenia, iż organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa mających wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił. /-/ E. Kręcichwost – Durchowska /-/ E. Makosz – Frymus /-/ M. Dybowski ja