IV SA/Po 788/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Donata Starosta (spr) Protokolant St. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi, 1. oddala skargę, 2. zasądza na rzecz adwokata K. K. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie (...) (...) zł podwyższone o kwotę (...) (...) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie (...) (...) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] 2007 roku, sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U z 2001 roku, nr 79, poz. 856 ze zm.) i §1 pkt 15 lit b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku, Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 107, poz. 464), art. 13 §1 i 2, art. 50 §1, art. 53 §1 oraz art. 54 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) umorzyło postępowanie w sprawie wszczętej wnioskiem S. M. o unieważnienie aktu własności ziemi z dnia 20 czerwca 1974 roku, Nr [...] wydanego przez Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu Urzędu Powiatowego w T. dla H. S, i J. S. W uzasadnieniu organ wskazał, że Wojewoda Wielkopolski, na podstawie art. 65 kpa, przekazał wniosek o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi według właściwości do załatwienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., które uznało, że zgodnie z art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 roku, Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a toczące się postępowania administracyjne podlegają umorzeniu. W tej sytuacji tylko do dnia 31 grudnia 1991 roku można było kontrolować w trybie administracyjnym prawidłowość decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, a po tym terminie każde postępowanie, które zmierza do wzruszenia takiej decyzji, musi być umorzone, bowiem obowiązujący od dnia 1 stycznia 1992 roku art. 63 ust. 2 powołanej wyżej ustawy z dnia 19 października 1991 roku zawiera zakaz prowadzenia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w sprawach unormowanych przepisami ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, na podstawie których wydane były rozstrzygnięcia zwane aktami własności ziemi. Skarga złożona na przedmiotową decyzję przez S. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, została odrzucona postanowieniem z dnia [...] 2007 roku ([...]), w którym wskazano, że skarżący nie wykorzystał prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zgodnie z art. 127 § 3 kpa wskutek uznania przez organ wydanej decyzji za ostateczną oraz udzielenia błędnego pouczenia, co do możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W tych okolicznościach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] 2008 roku nr [...] przywróciło termin do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - aktu własności ziemi, a następnie decyzją z [...] 2008 roku nr [...], na podstawie tych samych przepisów utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2007 roku, nr [...], opierając ją na tych samych przepisach i tej samej argumentacji. Od powyższej decyzji S. M. wniósł ponownie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu [...] 2009 roku wydał wyrok, w którym uchylił zaskarżoną decyzję ,gdyż w rozpatrywanej przez niego sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydało zaskarżoną decyzję po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zgodnie z przepisem art. 127 § 3 k.p.a., przy czym w składzie orzekającym znajdowali się członkowie, którzy wcześniej rozpoznawali wszczynający sprawę wniosek S. M. o unieważnienie aktu własności ziemi z dnia [...] 2007 roku, Nr [...] wydanego przez Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu Urzędu Powiatowego w T. dla H. S. i J. S. Przy wydawaniu powyższego wyroku Sąd zastosował wykładnię przedstawioną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. (sygn. akt P 57/07),która w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, upoważnia do uchylenia zaskarżonej decyzji w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. Kolejną decyzją z dnia [...] 2009 roku , sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U z 2001 roku, nr 79, poz. 856 ze zm.) i §1 pkt 15 lit b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), art. 138§1 pkt 1 w związku z art.127§3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku, Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 107, poz. 464), utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. z dnia [...] 2007 roku, nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie wszczętej wnioskiem S. M. o unieważnienie aktu własności ziemi z dnia 20 czerwca 1974 roku, Nr PG.ON 4511/647/74 wydanego przez Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu Urzędu Powiatowego w T. dla H. S. i J. S., opierając ją na tych samych przepisach i tej samej argumentacji. Od powyższej decyzji S. M. w terminie ustawowo wymaganym złożył ponownie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu . W skardze wniósł o uchylenie decyzji i zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił, że akt własności ziemi z dnia 20 czerwca 1974 roku był wydany z rażącym naruszeniem prawa a w szczególności z pominięciem spadkobierców po jego ojcu A. M. ,co skutkuje obrazą przepisu art.156§1k.p.a. S. M. podniósł ,że Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie zamiast stwierdzić nieważność aktu własności ziemi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę podniosło, że w zaskarżonej decyzji wyjaśniono przyczyny z powodu których prawidłowości decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie można badać w trybie administracyjnym pod dniu 31 grudnia 1991 roku i powołało przepis art.63 ust.2 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz .U.Nr 107 po 464). Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło na poparcie przedstawionej wykładni prawa stanowisko utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych W wyroku NSA z dnia 16 grudnia 1998 roku, sygn. akt. II S.A. 1603/98 (LEX nr 41817) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził wprost, że : "Tylko do dnia 31grudnia 1991 roku można było kontrolować w trybie administracyjnym prawidłowości decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Po tym terminie każde postępowanie ,które zmierza do wzruszenia takiej decyzji, musi być umorzone." Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny, stosownie do przysługujących mu kompetencji określonych w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu, mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej p.p.s.a.). Na podstawie art. 134 § 1 ww. ustawy, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z tym przepisem, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnosi strona w skardze. W niniejszej sprawie Sąd badał w powyższym zakresie decyzję z dnia [... ] 2009 roku, sygn. akt [...] wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymującą w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2007 roku, nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w decyzjach tych jako podstawę rozstrzygnięcia podało art.63 ust.2 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U.Nr 107 po 464). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zastosowaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną do umorzenia postępowania podstawę prawną za prawidłową. W dniu 1 stycznia 1992 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw. Zgodnie z art. 63 tej ustawy: "Do ostatecznych decyzji wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji" (ust. 2). Postępowanie administracyjne toczące się w powyższych sprawach podlega umorzeniu (ust. 3). W świetle cyt. przepisów tylko do dnia 31 grudnia 1991 r. można było kontrolować w trybie administracyjnym prawidłowość decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Po tym terminie każde postępowanie, które zmierza do wzruszenia takiej decyzji musi być umorzone. Powyższa wykładnia przepisów prawa została również potwierdzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 1998 r. (do 2003.03.12.31) w Warszawie (II SA 1603/98 LEX nr 41817) jak i w wyroku z dnia 13 maja 1999 roku II S.A. 569/99 LEX nr 46213). Oznacza to, że z woli ustawodawcy wymienionych trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym w zakresie wzruszenia ostatecznych decyzji (aktów własności ziemi) nie stosuje się, chociażby te decyzje były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach niż uregulowane w tym przepisie skutkowałyby stosowanie tych trybów. A zatem niektóre decyzje (akty własności ziemi) mimo kwalifikowanych wad będą funkcjonowały w obrocie prawnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane było zatem, bez analizowania kwestii prawidłowości wydanej wcześniej decyzji administracyjnej (aktu własności ziemi), umorzyć postępowanie w tej sprawie. Ze wskazanych przyczyn, wobec bezzasadności zarzutów skargi i braku podstaw, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu niezależnie od zarzutów skargi, na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym wysokość kosztów zastępstwa adwokackiego określono w oparciu o § 18 ust. 1 pkt 1 podpunkt c w zw. z § 2 ust. 1 rozp. Min. Spraw. Z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 z 2002 ). MZ