IV SA/Po 789/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie NSA Ewa Makosz - Frymus As.sąd. Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi M.G. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wydalenie ze służby 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] 2. określa, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane /-/I.Kucznerowicz /-/B.Popowska /-/E.Makosz-Frymus Komendant Miejski Policji orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 i art. 134 pkt 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 dalej ustawa o Policji), uznał M.G. winnym tego, że: 1) w dniu 13 maja 2007 r. w Szkole Policji, jako słuchacz kursu zawodowego podstawowego zaniechał obowiązku służbowego polegającego na zgłoszeniu i odnotowaniu wyjścia ze Szkoły, w ten sposób, że ok. godz.21.15 opuścił budynek Szkoły nie zgłaszając tego faktu dyżurnemu podoficerowi Kompanii I oraz nie udokumentował wyjścia w "Książce wyjść", tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji w zw. z § 14 ust. 3 Regulaminu Porządku Wewnętrznego Szkoły Policji wprowadzonego do użytku służbowego Decyzją Nr [...] Komendanta Szkoły Policji z dnia [...] zmienionego Decyzją [...] z dn. [...] i Decyzją Nr [...] z dnia [...] 2. w dniu 14 maja 2007 r. w Szkole Policji stawił się do służby w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka, którego zawartość w wydychanym powietrzu wynosiła odpowiednio : I badanie o godz. 07.14 - 0,34 mg/l, II badanie o godz. 07.29 odmówił poddania się badaniu, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 6 Ustawy o Policji. Na podstawie zebranego materiału dowodowego M.G. wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego ustalono ponad wszelką wątpliwość winę skarżącego w przedmiocie stawianych mu zarzutów naruszenia dyscypliny służbowej. Za powyższym przemawia zgromadzony materiał dowodowy w: stan skarżącego po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka potwierdziło badanie na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu przeprowadzone w dniu 14 maja 2007 r. przez dyżurnego Szkoły Policji w obecności Komendanta Szkoły Policji, a także przesłuchanie świadków nadkom. J.R., kom. R.P., St. post. Ł.K., post. A.B., post. B.D. i post. M.Ś. Zeznania występujących w sprawie świadków potwierdziły fakt naruszenia przez skarżącego dyscypliny służbowej, potwierdziły to także wyjaśnienia samego obwinionego, który przyznał się do naruszenia dyscypliny służbowej. W tym stanie rzeczy przypisane skarżącemu czyny wyczerpują znamiona przewinienia. Natomiast przy wymiarze kary uwzględniono skutki dla służby przejawiające się w zakłóceniu realizacji podstawowych zadań Policji, jakim jest ochrona porządku prawnego i czyny te stanowią ciężkie naruszenie dyscypliny służbowej, a ponadto ewentualny negatywny wpływ na wizerunek Policji w opinii społecznej. M.G. odwołał się do Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...]. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił zbytnią surowość wymierzonej kary dyscyplinarnej, gdyż nie zachodziły przesłanki o których mowa w art. l34h ust. 2 pkt 1 ustawy o Policji. Jego zdaniem w zakresie drugiego zarzutu winien zostać uniewinniony albowiem bezpośrednio przed badaniem alkotestem zażył krople żołądkowe, które powodują chwilową zawartość alkoholu w organizmie, a których zażycie wynikało z trwających 3 dni kłopotów żołądkowych skarżącego i zostało potwierdzone zeznaniami świadków. M.G. wnosił o powołanie biegłego, celem udowodnienia, iż wynik testu na alkomacie spowodowany był spożyciem kropli miętowych, a organ nie uwzględnił go bez jakiegokolwiek uzasadnienia. Nadto nie uwzględniono przy wymiarze kary dyscyplinarnej dotychczasowego bardzo dobrego przebiegu służby skarżącego. Jednocześnie, skarżący podniósł, iż orzeczona kara jest niewspółmierna, gdyż inny uczestnik odbywanego kursu podstawowego z KSP w Warszawie, który faktycznie przed zajęciami był w stanie po użyciu alkoholu nadal służy w Policji, a prowadzone wobec niego postępowanie dyscyplinarne zostało zakończone rozmową dyscyplinującą. Jednocześnie obwiniony wniósł o złagodzenie wymiaru kary. Jego zdaniem naruszono art. 134h ust. 2 pkt 1 ustawy o Policji, ponieważ nie zachodziły przesłanki do zaostrzenia wymiaru kary, a wymierzona mu kara jest niewspółmierna do zarzucanego czynu i nie uwzględniono żadnych okoliczności łagodzących, jak chociażby dotychczasowy nienaganny sposób pełnienia służby. Komendant Miejski Policji w zajętym stanowisku wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia. Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w [...] orzeczeniem z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne z dnia 8 sierpnia 2007 r. W uzasadnieniu organ II instancji powołując się na dotychczasowe argumenty podał, że zarzut w zakresie zbytniej surowości wymierzonej kary dyscyplinarnej z uwagi na nie zaistnienie przesłanek mających wpływ na zaostrzenie wymiaru kary należy uznać jako nietrafny albowiem przewinienie dyscyplinarne popełnione w stanie po użyciu alkoholu lub innego podobnie działającego środka jest enumeratywnie wymienione w dyspozycji art.134h ust. 2 pkt 1 ustawy o Policji jako okoliczność mająca wpływ na zaostrzenie wymiaru kary. Organ II instancji podniósł również, iż na podstawie art. 132 ust. 3 pkt 6 Ustawy o Policji naruszenie dyscypliny stanowi już samo stawienie się do służby w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka i jest to zgodne z jednym z zarzucanych skarżącemu przewinień, a dla celów dokonania prawidłowej oceny w zakresie winy w tym zakresie nie ma znaczenia sposób ani środek za pomocą którego policjant wprowadził się w stan po użyciu alkoholu. Ponadto, skarżący odmówił przeprowadzenia drugiego badania na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, podając jednocześnie do protokołu użycia urządzenia kontrolno-pomiarowego do ilościowego oznaczania alkoholu w wydychanym powietrzu, że wcześniej spożywał piwo w ilości 1,5 litra. Zdaniem organu II instancji, czyn skarżącego jest szczególnie naganny ze względu na charakter pełnionej służby oraz ze względu na treść art. 134h ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy i w konsekwencji wymierzona skarżącemu kara jest adekwatna do stopnia zawinienia, nawet przy uwzględnieniu dotychczasowej służby skarżącego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji sprzeczność ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia w punkcie 2 ze zgromadzonym materiałem dowodowym poprzez bezzasadne przyjęcie, że w dniu 14 maja 2007 r. skarżący stawił się do służby w stanie po użyciu alkoholu lub innego podobnie działającego środka w rozumieniu art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji, w sytuacji gdy wskazane w trakcie badania stężenie alkoholu we krwi skarżącego było następstwem uprzedniego zażywania przez niego leków zawierających alkohol a także naruszenie przepisu art. 134 pkt 6 ustawy o Policji poprzez orzeczenie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby w sytuacji, gdy była ona rażąco surowa w stosunku do stopnia winy i wagi popełnionego przez skarżącego czynu określonego w punkcie 1 orzeczenia. W tej sytuacji wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia jako naruszającego prawo, wstrzymanie wykonania orzeczenia do chwili rozpoznania skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, podnosząc jednocześnie po raz kolejny, iż wymierzona mu kara jest niewspółmierna do przypisanego mu czynu i nie uwzględnia okoliczności łagodzących. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując na prawidłowość dotychczasowych ustaleń faktycznych i prawnych, podtrzymując tym samym w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. W niniejszej sprawie organy administracyjne naruszyły przepisy prawa procesowego. Stosownie do treści art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277), policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej, zaś naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Natomiast w myśl art. 132 a ustawy, przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: 1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; 2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. Zatem przypisane skarżącemu naruszenie dyscypliny służbowej z art. 132 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy, może mieć charakter umyślny (z zamiarem bezpośrednim, bądź ewentualnym) lub nieumyślny, zaś w obu tych przypadkach przełożony dyscyplinarny jest zobowiązany ustalić w sposób bezsporny rodzaj zawinienia. Dopiero takie ustalenia mogą skutkować przypisaniem funkcjonariuszowi policji konkretnego przewinienia dyscyplinarnego, a w konsekwencji ewentualnym wymierzeniem kary dyscyplinarnej. Do powyższego zobowiązuje go przepis art. 135 g ust. 1 ustawy, zgodnie z którym przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego, a niedające się usunąć wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść obwinionego (art. 135g ust. 2 in fine). Powyższa zasada procedury dyscyplinarnej (in dubio pro reo), jest nadzwyczaj ważna z punktu określenia pozycji procesowej obwinionego i "odnosi się w praktyce do zagadnień związanych z ustaleniami faktycznymi, nie wolno jednak rozumieć jej jako reguły swoistego, uproszczonego traktowania wątpliwości. Wszelka wątpliwość w zakresie ustaleń faktycznych powinna być wyjaśniona i usunięta przez wszechstronną inicjatywę dowodową organu procesowego i gruntowną analizę całego dostępnego materiału dowodowego. Dopiero wtedy, gdy po wykorzystaniu wszelkich istniejących możliwości wątpliwość nie zostanie usunięta, należy ją wytłumaczyć w sposób korzystny dla oskarżonego" (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 1991 r. sygn. akt WR 107/91, OSNKW 1992). Nie budzi żadnych wątpliwości Sądu, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji prawidłowo ustalił w niniejszej sprawie stan faktyczny i ponad wszelką wątpliwość wykazał winę skarżącego w przedmiocie stawianych mu zarzutów naruszenia dyscypliny służbowej. Wątpliwości budzi jednak samo zastosowanie najsurowszej kary dyscyplinarnej - wydalenia ze służby. Wynika to z faktu, iż organy administracyjne nie wykazały słuszności i zasadności ukarania Skarżącego karą wydalenia ze służby. Zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 200 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zdaniem Sądu, organy obu instancji rozpatrując niniejsza sprawę i wydając zaskarżone decyzje, nie dostatecznie uzasadniły zastosowanie wobec skarżącego najbardziej drastycznego rodzaju kary przewidzianej w art. 134 pkt 6 ustawy o Policji. W myśl art. 134 ustawy o Policji kara wydalenia ze służby jest najsurowszą w zawartym w nim katalogu. Stąd też jej stosowanie powinno być bardzo wnikliwie rozważone i to w szczególności w zestawieniu z brzmieniem art. 134h ust. 1 ustawy, w którym stanowi się, że wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Natomiast w myśl art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy, orzeczenie o ukaraniu powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne i co w praktyce oznacza to, że również rodzaj wymierzonej kary powinien być skrupulatnie i starannie uzasadniony. Analizując natomiast rozpoznawaną sprawę stwierdzić należy, że przełożony dyscyplinarny nie zadośćuczynił powyższej zasadzie. Wprawdzie powołał się na fakt, że skarżący dopuścił się popełnienia zarzucanych mu czynów w stanie po użyciu alkoholu (art. 134h ust. 2 pkt 1 ustawy) i na inne okoliczności obostrzające karę, jednakże w sposób lakoniczny stwierdził, że wymierzoną karę, mimo dotychczasowego nienagannego przebiegu służby, uznać należy za współmierną do stopnia zawinienia. Wszak skarżący już w odwołaniu zarzucił powyższe zaniechanie, jednakże organ drugiej instancji tylko w ten sposób, tzn. niezwykle lapidarny ustosunkował się do powyższego zarzutu. Stąd też Sąd nie jest w stanie skontrolować toku rozumowania organu podejmującego decyzję w przedmiocie ukarania najsurowszą z kar. Innymi słowy mówiąc, nie sposób skontrolować jej współmierności do popełnionego przewinienia, jak i do stopnia zawinienia. Reasumując, organ dyscyplinarny prowadząc na nowo sprawę, winien wnikliwie ocenić charakter winy skarżącego, przy uwzględnieniu powyższych wątpliwości i w zestawieniu z podanymi już wyżej przepisami procedury dyscyplinarnej. Po rozważaniu według wyżej zawartych wskazań współmierności popełnionego bądź popełnionych przewinień, orzec o stosowaniu określonej sankcji przewidzianej procedurą dyscyplinarną. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej ppsa), należało orzec jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 ppsa Sąd orzekł, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane. /-/I. Kucznerowicz /-/B. Popowska /-/E. Makosz-Frymus MZ