IV SA/Po 789/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] lipca [...] r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych postanawia zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne Przedsiębiorstwo "A" Sp. z o.o. w P. (dalej Spółka bądź Skarżąca) złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lipca 2010 r.) utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa w. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Spółka zarzuciła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, tj.: 1) art. 8 i 9 w zw. z art. 1 akapit pierwszy punkt 1), 3), 4) i 11) Dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego w związku z § 4, 5, 8 i 10 w związku z § 2 pkt 1a, 2, 3 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych; 2) art. 120, art. 121 § 1, art. 208 § 1 i art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) in principio ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja Podatkowa; 3) art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych; 4) art. 2, art. 7 i art. 91 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 Konstytucji w związku z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej zawartego w Traktacie z dnia 16 kwietnia 2003 r. między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republika Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (państwami członkowskimi Unii Europejskiej), a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzeczypospolitą Polską, Republiką Słowenii i Republiką Słowacji dotyczącym przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej; 4) zasad wynikających z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości – orzeczeń a) z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie C-267/03 postępowania karnego przeciwko Larsowi Erikowi Staffanowi Lindbergowi, b) z dnia 4 czerwca 2009 r. w sprawie C-109/08 Komisja v Grecji, c) z dnia 30 kwietnia 1996 r. w sprawie C-194/94 CIA Security International SA v Signalson SA i Securitel SPRL, d) z dnia 5 czerwca 2007 r. w sprawie C-170/04 Klas Rosengren i inni v Riksaklagaren, e) z dnia 22 czerwca 1989 r. w sprawie C-103/88 Fratelli Constanzo SpA vs Comune di Milano, f) z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie C-62/00 Marks&Spencer plc v Commissioners of Customs & Excise, przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji opartej na przepisach ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, mimo że z powodu braku ich uprzedniej notyfikacji naruszają one wspomniane wyżej przepisy prawa europejskiego, Konstytucji i umów międzynarodowych, i w konsekwencji umarzającej postępowanie w sprawie udzielenia Skarżącej zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa wielkopolskiego. Skarżąca zarzuciła nadto naruszenie: 1) art. 121 § 1, art. 124, art. 125 § 1 i 2, art. 139 § 1 i 2, i art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) in principio ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa; 2) art. 7, art. 8, art. 11, art. 12 § 1 i 2, art. 15 w zw. z art. 17 pkt 3, art. 35 § 1, 2 i 3 oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a in principio ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa; 3) art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - przez brak uchylenia decyzji organu I instancji i brak orzeczenia w przedmiocie udzielenia zezwolenia zgodnie z wnioskiem zawartym w odwołaniu Skarżącej, mimo że decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw, a także w sytuacji nieuzasadnionej okolicznościami, stanem ani charakterem sprawy zwłoki w jej rozpatrzeniu, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji w I instancji w 2010 r., to jest po wejściu w życie przepisu art. 129 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, przewidującego zakaz udzielania nowych zezwoleń oraz nakaz umarzania postępowań w tym przedmiocie; 4) art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa przez brak uwzględnienia wniosku Skarżącej w przedmiocie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków mimo że okoliczności na które dowód ten miał być przeprowadzony nie zostały stwierdzone innymi dowodami, a miały znaczenie istotne dla oceny zgodności z prawem działania organów w niniejszej sprawie, w szczególności naruszania przez nie zasady dwuinstancyjności, zasady zaufania do organu oraz zasady praworządności (k. 3-20 akt sądowych). W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2011 r. profesjonalny pełnomocnik Spółki będący radcą prawnym (dalej Pełnomocnik), podtrzymał dotychczas podniesione twierdzenia, zarzuty i wnioski, wnosząc nadto o stwierdzenie przez Sąd w niniejszej sprawie braku mocy obowiązującej art. 129 ust. 2 (w związku z art. 2, art. 3, art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1, art. 118 oraz art. 129 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - Dz. U. z 2009 r. nr 201, poz. 1540 - dalej ugh) z powodu braku notyfikacji tych przepisów jako przepisów technicznych, co jest wymagane przez Dyrektywę nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 roku ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (dalej Dyrektywa nr 98/34/WE). Pełnomocnik wniósł ewentualnie o: I. zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu (dalej TSUE) z następującymi pytaniami, tj. w zależności od zaistniałych w sprawie ewentualnych wątpliwości, w zakresie wykładni przepisów Dyrektywy 98/34/WE, a także w zakresie wykładni Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej TfUE): 1) czy art. 129 ust. 2 ugh (tj. przepis przejściowy zakazujący udzielania zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych) w związku z art. 2, art. 3, art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1, art. 118 i art. 129 ust. 1 i 3 ugh stanowią przepisy techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE i czy w związku z tym podlegają obowiązkowi notyfikacji na podstawie Dyrektywy 98/34/WE? 2) czy art. 1 pkt 11, art. 8 i art. 9 Dyrektywy nr 98/34/WE (tj. przepisy, które definiując pojęcie przepisów technicznych jednocześnie nakładają na państwa członkowskie obowiązek dokonania ich notyfikacji) należy rozumieć w ten sposób, że niezastosowanie się przez państwo członkowskie do ww. przepisów Dyrektywy nr 98/34/WE przez wprowadzenie do krajowego porządku prawnego przepisów technicznych, tj. m. in. art. art. 129 ust. 2 ugh (w związku z art. 2, art. 3, art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1, art. 118 i art. 129 ust. 1 i 3 ugh), bez ich uprzedniej notyfikacji, skutkuje brakiem mocy obowiązującej nienotyfikowanych przepisów i obowiązkiem odmowy ich zastosowania w sprawie zawisłej przed sądem? 3) czy art. 34 TfUE (tj. przepis zakazujący zarówno ograniczeń ilościowych w przywozie towarów, jak i wszelkich środków równoważnych) należy rozumieć w ten sposób, że sprzeciwia się on wprowadzeniu do krajowego porządku prawnego bezwzględnie obowiązujących przepisów zakazujących m. in. udzielania zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (tj. art. 129 ust. 2 ugh w związku z art. 2, art. 3, art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1, art. 118 i art. 129 ust. 1 i 3 u.gh) - ze względu na faktyczne naruszenie przez w/w przepisy dotychczas funkcjonującej swobody przepływu towarów (w zakresie obrotu automatami do gier o niskich wygranych)? 4) czy art. 56 TfUE (tj. przepis zakazujący ograniczeń w swobodnym świadczeniu usług) należy rozumieć w ten sposób, że sprzeciwia się on wprowadzeniu do krajowego porządku prawnego bezwzględnie obowiązujących przepisów zakazujących udzielania zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (art. 129 ust. 2 ugh w związku z art. 2, art. 3, art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1, art. 118 i art. 129 ust. 1 i 3 ugh) - ze względu na faktyczne naruszenie przez w/w przepisy swobody świadczenia usług? 5) czy art. 49 TfUE (tj. przepis zakazujący ograniczeń swobody przedsiębiorczości) należy rozumieć w ten sposób, że sprzeciwia się on wprowadzeniu do krajowego porządku prawnego bezwzględnie obowiązujących przepisów zakazujących udzielania zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (tj. art. 129 ust. 2 ugh w związku z art. 2, art. 3, art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1, art. 118 i art. 129 ust. 1 i 3 ugh) - ze względu na faktyczne naruszenie przez w/w przepisy swobody przedsiębiorczości? II. Zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z następującymi pytaniami co do zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. art. 129 ust. 2 w związku z art. 2, art. 3, art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1, art. 118 oraz art. 129 ust. 1 i 3 ugh: 1) czy art. 129 ust. 2 ugh (w związku art. 2, art. 3, art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1, art. 118 i art. 129 ust. 1 i 3 ugh) jest zgodny art. 2 Konstytucji RP, a konkretnie z wynikającymi z zasady demokratycznego państwa prawnego zasadami: praw nabytych, ochrony interesów w toku oraz pewności prawa - w związku z zakazem udzielania zezwoleń mimo, że pod rządami wcześniej obowiązujących przepisów udzielania zezwoleń było dozwolone? 2) czy art. 129 ust. 2 ugh (w związku z art. 2, art. 3, art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1, art. 118 i art. 129 ust. 1 i 3 ugh) jest zgodny art. 22 i art. 31 ust. 3 w zw. z art. 20 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (określających zasadę proporcjonalności jako granicę możliwych ograniczeń wolności zasadę równego traktowania przez władze publiczne), w związku z tym, że przepis ten zakazuje udzielania zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, w sytuacji oczywistego braku rzeczowych ku temu podstaw i oczywistego braku konieczności ochrony innych niż wolność działalność gospodarczej wartości konstytucyjnych? 3) czy art. 129 ust. 2 ugh (w związku z art. 2, art. 3, art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1, art. 118 i art. 129 ust. 1 i 3 ugh), na podstawie którego odmówiono Skarżącej wydania zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, jest zgodny z art. 2 w zw. z art. 20 Konstytucji RP w związku z uchwaleniem ugh (w tym przedmiotowych przepisów) z pominięciem konsultacji społecznych? 4) czy art. 129 ust. 2 ugh (w związku z art. 2, art. 3, art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1, art. 118 i art. 129 ust. 1 i 3 ugh) jest zgodny z art. 123 ust. 1 Konstytucji RP w związku z faktycznym zastosowaniem trybu pilnego do uchwalenia ugh, mimo braku ku temu podstaw prawnych? 1) czy art. 129 ust. 2 ugh (w związku art. 2, art. 3, art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1, art. 118 i art. 129 ust. 1 i 3 ugh) jest zgodny z art. 91 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji w zw. z art. 9 Konstytucji i w związku z art. 2 Traktatu akcesyjnego - w związku z tym, że mimo braku przeprowadzenia notyfikacji zarówno całej ugh (jak i w szczególności w/w przepisu) narusza on z art. 1 pkt 11, art. 8 i art. 9 Dyrektywy nr 98/34/WE? (k. 103-128 akt sądowych). Na rozprawie dania 19 stycznia 2011 r. Pełnomocnik wskazał, że ponieważ jedno z trzech pytań do TSUE dotyczy tego samego zagadnienia prawnego, co istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, nie widzi konieczności wystąpienia z nowym pytaniem do TSUE w tej materii; nadal uważa, że Sąd może pominąć zakwestionowana regulację samodzielnie (k. 129 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniami z dnia 16 listopada 2010 r. zwrócił się do TSUE z trzema pytaniami prejudycjalnymi: 1) w sprawie III SA/Gd 261/10: Czy przepis art. 1 pkt 11 Dyrektywy nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. UE.L.98.204.37) powinien być interpretowany w ten sposób, że do "przepisów technicznych", których projekty powinny zostać przekazane Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 wymienionej dyrektywy należy taki przepis ustawowy, który zakazuje zmiany zezwoleń na działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w zakresie miejsca zmiany urządzania gry?; 2) w sprawie III SA/Gd 262/10: Czy przepis art. 1 pkt 11 Dyrektywy nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.98.204.37 z późn. zm.) powinien być interpretowany w ten sposób, że do "przepisów technicznych", których projekty powinny zostać przekazane Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 wymienionej dyrektywy należy taki przepis ustawowy, który zakazuje wydawania zezwoleń na działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych?; 3) w sprawie III SA/Gd 352/10: Czy przepis art. 1 pkt 11 Dyrektywy nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. UE.L.98.204.37) powinien być interpretowany w ten sposób, że do "przepisów technicznych", których projekty powinny zostać przekazane Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 wymienionej dyrektywy należy taki przepis ustawy, który zakazuje przedłużania zezwoleń na działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych? Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 8 grudnia 2010 r. II SA/Po 549/10 wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym "Czy art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540 z 2009 r.) uniemożliwiający podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą polegającą na urządzaniu gier na automatach o niskich wygranych odnośnie przedsięwzięć podjętych przed dniem 1 stycznia 2010 r. dopuszczalną wcześniej zmianę miejsca urządzania gry ustalonego w uprzednio wydanym zezwoleniu, nie jest niezgodny z wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej zasadą ochrony interesów w toku podmiotów prowadzących takową działalność, które - w zaufaniu do dotychczasowych przepisów - rozpoczęły realizację sześcioletnich przedsięwzięć gospodarczych". Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W ocenie Sądu odpowiedź na pytanie czy ustawa z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009 nr 201 poz. 1540) zawiera przepisy techniczne i czy brak notyfikacji tychże przepisów Komisji Europejskiej stanowi o zgodności tychże przepisów z powołanymi przepisami Unii Europejskiej, jest kluczowym zagadnieniem mającym wpływ na wynik w niniejszej sprawie. Doniosłe znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy ma również przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu, którego orzeczenie może wywrzeć znaczący wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jednocześnie Sąd w niniejszej sprawie nie widzi potrzeby występowania z nowym pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej czy też do Trybunału Konstytucyjnego, bowiem odpowiedź na każde z przywołanych pytań da dostateczną podstawę do orzekania przez Sąd w sprawie IV SA/Po 789/10. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 per analogiam w zw. z art. 124 § 1 pkt 5 ppsa zawiesił postępowanie do czasu udzielenia odpowiedzi przez TSUE na wskazane pytanie.