IV SA/Po 790/14

WyrokWSA w Poznaniu2014-12-17

Skład orzekający: Grażyna Radzicka, Izabela Bąk-Marciniak, Maciej Busz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo oceniły sytuację dochodową i rodzinną strony przy odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uwzględniając potencjalną możliwość znalezienia pracy i przyszłą zmianę stanu zdrowia?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej nieprawidłowo oceniły sytuację dochodową i rodzinną strony przy odmowie umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego, opierając się na przyszłych, niepewnych zdarzeniach (możliwość znalezienia pracy, zmiana stanu zdrowia) zamiast na aktualnej sytuacji. Uzasadnienie decyzji było niewystarczające, nie wyjaśniało obiektywnych kryteriów odmowy i nie odniosło się do istotnych okoliczności faktycznych, takich jak prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego.
Stan faktyczny
Wójt Gminy odmówił D.W. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uznając, że jego trudna sytuacja materialna i zdrowotna nie uzasadnia umorzenia, a istnieje możliwość podjęcia zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, podzielając argumentację organu pierwszej instancji i podkreślając uznaniowy charakter decyzji. D.W. zaskarżył decyzję do WSA, podnosząc zarzuty dotyczące trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej oraz kwestionując ustalenia organów co do prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi D.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wójt Gminy R. działając na podstawie art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 10, art. 12 ust. 1 i ust. 2, art. 25, art. 27 ust. 1-3, art. 28, art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012r., poz. 1228 – dalej ustawa), art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 poz. 267 – dalej k.p.a.), decyzją z dnia [...].03.2014r. Nr [...] odmówił D.W. (zwanemu dalej wnioskodawcą lub skarżącym) umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 01.10.2012r. do 30.09.2013r. w wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż własną decyzją nr [...] z dnia [...].01.2014 zobowiązał D.W. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej M.W. za okres 01.10.2012 – 30.09.2013 w łacznej kwocie [...] zł. Oceniając wniosek złożony przez skarżącego w zakresie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ I instancji wskazał, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie żądania i umorzenie zadłużenia. Powstanie tego zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniechania wnioskodawcy, które polegało na nie wywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego wobec córki, w związku z tym wnioskodawca powinien liczyć się z koniecznością spłaty w/w należności. Nadto organ podkreślił, że wprawdzie sytuacja dochodowa i zdrowotna dłużnika jest trudna, to jednak nie uzasadnia umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ustalono, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną, łączny dochód rodziny wynosi [...] zł (na który składają się: zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł, zasiłek stały w kwocie [...] zł oraz specjalny zasiłek opiekuńczy w kwocie [...] zł). W wywiadzie środowiskowym dłużnik podał, ze stałe miesięczne wydatki wynoszą [...] zł. Poza tym ustalony znaczny stopień niepełnosprawności ma charakter czasowy i jest ustalony do 31.12.2014r., a w orzeczeniu jest wskazanie dotyczące odpowiedniego zatrudnienia (jest to zakład pracy chronionej) w związku z tym skarżący ma możliwość podjęcia zatrudnienia. Organ wskazał również, że zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego powstały jeszcze przed wydaniem orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. D.W. kwestionując powyższą decyzję wniósł odwołanie podnosząc, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Poza tym odwołujący wskazał, że z żoną prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, gdyż ma z żoną podpisaną intercyzę, której kserokopię złożył. Skarżący wskazał, że co miesiąc ponosi wydatki na dom w wysokości [...] zł oraz kwotę [...] zł na alimenty dla córki. Na lekarstwa już nie starcza mu pieniędzy. Skarżący wskazał ponadto, że przed ustalonym znacznym stopniem niepełnosprawności, miał orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, a stan jego zdrowia pogarsza się. W odwołaniu skarżący podał również, że kilkakrotnie próbował podjąć zatrudnienie, ale żaden z pracodawców nie chciał go przyjąć do pracy. Skarżący wskazał przy tym, że chciałby pracować, ale w mieście nie ma zakładów pracy chronionej. Samorządowe Kolegium Odwołąwcze w K. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] maja 2014r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 24.03.2014r. wynika, że D.W.i jego żona nie pracują, utrzymują się ze specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w związku z opieką nad ojcem oraz z zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego, ostatnie zatrudnienie odwołującego miało miejsce w 2011r. Stwierdzono również, że skarżący legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, orzeczenie wydane zostało na okres od 15.11.2012r. do 31.12.2014r. ze wskazaniem możliwości zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej. Mając na uwadze przepisy art. 27 ust. 1, art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy, na podstawie materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie, organ odwoławczy uznał, że przesłanki jakimi kierował się organ I instancji są słuszne i uzasadnione, a skład orzekający Kolegium w pełni je podzielił. Organ odwoławczy stwierdził także, że decyzja w zakresie wniosku dłużnika alimentacyjnego, o którym mowa w art. 30 ust.2 ustawy, ma charakter uznaniowy. Użyte bowiem w powyższym przepisie sformułowanie "może" wskazuje, iż przepis ten pozostawia do uznania organowi rozpatrującemu sprawę, czy istnieją albo nie istnieją okoliczności uzasadniające umorzenie zadłużenia alimentacyjnego. Oczywistym jest, że uznanie to nie może oznaczać dowolności rozstrzygnięcia. Wydanie decyzji musi być bowiem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek uzasadniających umorzenie spłaty zaległości. W ocenie składu orzekającego Kolegium przeprowadzone postępowanie nie wykazało aby okoliczności dochodowe i rodzinne odwołującego dawały podstawę do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Okoliczności te muszą być bowiem szczególne. Chodzi tu o takie okoliczności rodzinne i finansowe, które uzasadniają umorzenie zadłużenia alimentacyjnego. Tymczasem zebrany w sprawie materiał nie daje podstaw do takiego uznania. Trudna sytuacja materialna, na którą powołuje się skarżący jest okolicznością dotyczącą wszystkich dłużników alimentacyjnych, gdyż uruchomienie funduszu alimentacyjnego następuje tylko wówczas, gdy dłużnik nie ma majątku ani dochodów podlegających egzekucji. Brak możliwości wywiązywania się z ciążącego na skarżącym obowiązku alimentacyjnego w ocenie składu orzekającego Kolegium powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności. Odwołujący ma bez wątpienia problemy zdrowotne (co potwierdza załączone do akt sprawy orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności), jednakże nie oznacza to, że jest on niezdolny do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika bowiem, że odwołujący może podjąć pracę w zakładzie pracy chronionej. Wprawdzie odwołujący podniósł, że kilkakrotnie próbował podjąć zatrudnienie, ale bezskutecznie, poza tym w mieście nie ma zakładów pracy chronionej. Organ odwoławczy ustalił jednak, że wbrew twierdzeniom skarżacego w Iławie funkcjonują zakłady pracy chronionej. Świadczy to o tym, że odwołujący nie jest zainteresowany podjęciem zatrudnienia, skoro nie ma nawet wiedzy na temat istnienia zakładów pracy chronionej w mieście, w którym mieszka. Ponadto w/w orzeczenie traci swoją ważność już w grudniu 2014r. Nie można zatem wykluczyć, że stan zdrowia odwołującego pozwoli mu na znalezienie zatrudnienia i poprawę swojej sytuacji materialnej. Ponadto w ocenie składu orzekającego Kolegium stan zdrowia odwołującego nie był wyłączną przyczyną powstania zadłużenia alimentacyjnego. Zaległości te powstały bowiem jeszcze przed wydaniem orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wprawdzie odwołujący podnosi, że poprzednio legitymował się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jednakże okoliczność ta nie wyłączała możliwości podjęcia zatrudnienia. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że ostatnie zatrudnienie skarżącego miało miejsce w 2011r. Od 3 lat odwołujący nie jest aktywny zawodowo, mimo że jest on w wieku produkcyjnym. Przez cały ten okres musiał liczyć się z tym, że brak stałych dochodów będzie wpływał negatywnie na jego sytuację finansową i że może to spowodować trudności w wywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka. Obowiązek ten ciąży bowiem bezwzględnie na każdym z rodziców, a fakt wypłaty z budżetu państwa świadczeń z funduszu alimentacyjne nie zwalnia odwołującego z obowiązku alimentacji wobec własnych dzieci. Odnosząc się do podnoszonej w odwołaniu kwestii rozdzielności majątkowej organ odwoławczy stwierdził, że załączone do odwołania pismo nie jest w istocie intercyzą w rozumieniu ustawy z dnia 25.02.1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (j.t. Dz.U. 2012r. poz. 788 ze zm.), gdyż nie jest sporządzone w formie aktu notarialnego. Nie spełnia więc wymogów z art. 47 § 1 tej ustawy. D.W. kwestionując powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc zarzuty tożsame z zawartymi w odowłaniu od decyzji organu I instancji W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy R. działając odmawijącą D.W. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 01.10.2012r. do 30.09.2013r. w wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 27 ust.1 ustawy, zgodnie z którym dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzycielowi należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy organ właściwy dłużnika może umorzyć naleźności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1. 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2. 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3. 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. W myśl art. 30 ust.2 ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W tym miejscu zgodzić należy się z prezentowanym przez organy administracyjne stanowiskiem, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest decyzją uznaniową. W takim przypadku kontrola sądu administracyjnego prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę. W przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08). Z powyższego wynika, że w przypadku decyzji uznaniowych jeszcze większą wagę, niż w przypadku decyzji nie mających charakteru uznaniowego, ma prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego, a w szczególności pełne i precyzyjne ustalenie stanu faktycznego. Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może, bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Organ musi, zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy. Chodzi, więc o to, aby adresaci tych decyzji wykonali nałożone na nich obowiązki bez zbędnej zwłoki nie w obliczu groźby użycia środków przymusu, ale w przekonaniu, że nałożony na nich obowiązek jest zgodny z prawem. Innymi słowy, strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 19 czerwca 1997 r., V SA 1512/96, OSP 1998, z. 2, poz. 29). Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że decyzje organu I i II instancji nie spełniły przesłanki formalnej, jaką powinna spełniać decyzja administracyjna. Przede wszystkim organy administracji odmawiając umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie mogą się ograniczyć do konkluzji, że sytuacja dłużnika nie jest wyjątkowa, lecz porównując jego sytuację z sytuacją innych dłużników alimentacyjnych powinny skonkretyzować, jakie stany faktyczne zasługiwałyby na zastosowanie ulgi określonej w art.30 ust.2 ustawy. Wydanie decyzji o umorzeniu należności alimentacyjnych musi być poprzedzone wyjaśnieniem rzeczywistej sytuacji strony w aspektach sytuacji i dochodowej, a uzasadnienie decyzji powinno zawierać ocenę tej sytuacji. Uzasadnienie decyzji uznaniowej w tym przypadku zawsze powinno się odnosić do kwestii istnienia bądź nieistnienia w sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających sposób załatwienia sprawy oraz wskazywać na okoliczności, które pozwoliłyby sprawę załatwić po myśli wnioskodawcy. (patrz wyrok WSA w Białymstoku z dnia 08.11.2012r., sygn. II SA/Bk 625/12, publ. CBOSA). W przedmiotowej sprawie organy I i II istancji, kierując się ustaleniami wywiadu środkowiskowego zgodnie stwierdziły złą sytuację materialną skarżącego, jednak pomimo to uznały, iż jego sytuacja nie zasługuje na wydanie decyzji pozywtynej dla strony, nie przytaczjąc przy tym żadnych obiektywnych kryteriów pozwalajacych na taką ocenę sytaucji dochodowej skarżącego. Ponadto rozważając kwestię ewentualnego umorzenia zaległości organ winien mieć również na uwadze skutki jakie może wywołać dla strony decyzja negatywna, w związku z kumulacją postępowań egzekucyjnych, powstaniem nowych długów. Egzekucja zaległych świadczeń nie powinna prowadzić do sytuacji, w której dłużnik Skarbu Państwa, spłacający w ratach swoje zaległości w ostateczności stanie się beneficjentem środków z pomocy społecznej. (tak w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 08.03.2012r., sygn. II SA/Sz 70/12, publ. CBOSA) Orzekające w niniejszej sprawie organy obu instancji dokonały analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego i uznały, że jego sytuacja nie uzasadnia zastosowania ulgi w spłacie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dodatkowo organy stwierdziły, że skarżący może podjąć pracę a orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane jest do grudnia 2014r. w związku z czym możliwa jest zmiana stanu zdrowia. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w nienijszej sprawie, powyższe stanowisko organów obu instancji nie jest uzasadnione. Pokreślić należy bowiem, że organy powinny były dogłębnie przeanalizować aktualną sytuację dochodową i rodzinną skarżącego, co oznacza, że argumentem przemawiającym za odmową umorzenia nie może być twierdzenie, że istnieje potencjalna możliwość znalezienia przez skarżącego pracy (w tym w zakładzie pracy chronionej). Cała argumentacja organów w tym zakresie opiera się bowiem na zdarzeniu przyszłym i niepewnym. Powyższe jest tym bardziej, iż okolicznością przez organy nie kwestionowaną jest, iż skarżący od 2011r. pozostaje bez pracy. Jeżeli by nawet brać tą przesłankę pod uwagę, rokowania co do znalezienia pracy w zakładzie posiadajacym przy tym status zakładu pracy chronionej, winny bardziej przemawiać na korzyść skarżącego. Powyższego nie zmienia przyjęte przez organ odwoławczy założenie (nie poparte żadnymi ustaleniami znajdującymi odzwierciedlenie w akatch sprawy), o istnieniu zakładów pracy chronionej w miejscu zamieszkania skarżącego. Analogicznie należy ocenić argumentację co do przyszłej ewentualnej zmiany stanu zdrowia w okresie po utracie ważności orzeczenia. Powyższe nie powinno stanowić podstawy do oceny wniosku złożonego przez skarżącego 9 miesięcy przed upływem okresu na jaki wydano orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organy przedstawiły sytuację materialną wnioskodawcy jednak nie ustosunkowały się do bieżącej, aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej strony, a przecież to właśnie powinny były uczynić, mając do dyspozycji obszerny materiał dowodowy. Ustawodawca formułując przesłanki art. 30 ust. 2 ustawy nie wskazał, jakiego czasookresu ma dotyczyć analiza sytuacji dochodowej i rodzinnej. Oznacza to, że kierując się ogólnymi zasadami postępowania organy administracyjne obowiązane były uwzględnić i przeanalizować stan bieżący, aktualny, a nie przyszły. Poza tym, jak wynika z treści art. 30 ust. 2 ustawy, ustawodawca sprowadził przesłanki umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego wyłącznie do "sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika". W ocenie Sądu, organy administracyjne nie stosując ściśle wskazanych ustawowych przesłanek – sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika – pomyliły uznaniowość, która zobowiązuje do konkretnego i jasnego wykazania, na jakiej podstawie i dlaczego organ tak, a nie inaczej orzekł z dowolnością, którą zastosowały w niniejszej sprawie. Podzielić należy pogląd organu odwoławczego, że załączone do odwołania pismo nie jest w istocie intercyzą w rozumieniu ustawy z dnia 25.02.1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (j.t. Dz.U. 2012r. poz. 788 ze zm.), gdyż nie jest sporządzone w formie aktu notarialnego, a więc nie spełnia wymogów określonych w art. 47 § 1 K.r.i.o. Jednocześnie należy jednak wskazać, że dla oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego istotniejsze jest nie to, czy w jego małżeństwie istnieje wspólność, czy też rozdzielność majątkowa, lecz to, czy wraz z żoną prowadzi wspólne, czy też oddzielne gospodarstwo domowe. Prowadzenie wspólnego względnie oddzielnego gospodarstwa domowego jest stanem faktycznym, a nie prawnym. Organy przyjęły, że skarżący prowadzi, iż skarżący prowadzi wraz z żoną wspólne gospodarstwo domowe, czemu skarżący zaprzeczył w odwołaniu. Organ odwoławczy nie odniósł się do tego zarzutu, ani nie poczynił w tym zakresie dodatkowych ustalen w trybie art. 136 Kpa. Jest to okolicznośc istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż fakt prowadzenia przez skarżącego wspólnego bądź oddzielnego gospodarstwa domowego jest istotny dla oceny jego sytuacji dochodowej i rodzinnej. Dlatego też wymaga ona precyzyjnych i jednoznacznych ustaleń. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organy obu instancji winny zastosować się do wytycznych i oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu wyroku i ponownie ocenić sytuację dochodową i rodzinną skarżącego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło