IV SA/Po 793/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie NSA Paweł MIładowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant sekr.sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...] nr [...] /-/ E. Kręcichwost- Durchowska /-/ B. Popowska /-/ P. Miładowski A.T Decyzją z dnia [...], nr [...], Kierownik Wydziału Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miejskiego w T., działając z upoważnienie Burmistrza Miasta T. odmówił B.M. przyznania zasiłku rodzinnego. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, iż wnioskowany przez Stronę zasiłek rodzinny oraz dodatki do tego zasiłku na córkę M. nie przysługują, bowiem dziecko przebywa w Ośrodku dla Dzieci i Młodzieży "S." w K., który zapewnia całodobowe utrzymanie. Ponadto, organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. Według ustawy, zdaniem organu I instancji, istotny jest charakter placówki tj. fakt, iż zapewnia ona całodobową opiekę, zaś brak wpływu na istotę sprawy mają przerwy w pobycie dziecka w ośrodku. Odwołując się od powyższej decyzji, B.M. wskazała, iż dziecko w okresie 2 miesięcy nie przebywa w placówce "S." i na ten właśnie okres powinno otrzymywać zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku. Odwołująca się wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na okres od [...] czerwca 2004 r. do [...] sierpnia 2004 r. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, organ odwoławczy wskazał, iż ustawodawca nie przewidział możliwości przyznania prawa do świadczeń rodzinnych w okresie wakacji i urlopowania – a zatem należało przyjąć, że świadczenie to jest nienależne "w czasie trwania całego roku szkolnego, który trwa od [...] września do [...] sierpnia roku kalendarzowego". W skardze kierowanej do Sądu, B.M. zarzuciła, iż decyzja SKO "została wydana z naruszeniem art. 5 i innych ustawy z 1.05.2004 oraz artykułu 120, 122, 121, 123 ordynacji podatkowej" i wniosła o uchylenie decyzji SKO i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu, Skarżąca wskazała, iż bez podania przyczyny, organ nie wypłacił zasiłku od [...] czerwca 2004 r. do [...] sierpnia 2004 r. i było to niezgodne z prawem zachowanie potwierdzone przez SKO. Odpowiadając na powyższą skargę, SKO dokładnie przedstawiło dotychczasowy przebieg sprawy, i podtrzymując w całości dotychczasową argumentację, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. 1. Kontrola Sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa), ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny dokonał tej kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy. 2. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż podstawą orzekania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest - co do zasady - zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy (art. 106 § 2 i 3 ppsa). W nawiązaniu do powyższego stwierdzić należy, że uwadze organów obu instancji uszło, (choć wspomniał o tym organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji, nie biorąc jednak tego pod rozwagę), że w aktach administracyjnych, oprócz wniosku Skarżącej, znajduje się także zaświadczenie, iż po raz ostatni, w miesiącu kwietniu 2004 r., Skarżąca wraz z córką pobierały już zasiłek rodzinny. Obowiązkiem organów obu instancji było w tej sytuacji bardziej wnikliwe wyjaśnienie, jakie były przesłanki wcześniejszego przyznania zasiłku rodzinnego, a nie tylko wydanie decyzji na podstawie jednego (na dodatek wadliwie zinterpretowanego – o czym Sąd napisze dalej) przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy obu instancji z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa, nie ustaliły, od kiedy córka Skarżącej przebywała w ośrodku, czy był to także pobyt z przerwami i co wpłynęło na wcześniejsze przyznanie zasiłku. Tymczasem organy mogły tego dokonać chociażby w drodze dopytania Skarżącej na powyższe okoliczności. Oczywiście, wcześniejsza decyzja o przyznaniu zasiłku rodzinnego nie powinna mieć wpływu na rozpatrywane postępowanie, ale już materiał dowodowy, zebrany w poprzednim postępowaniu - tak, a tego organy orzekające w niniejszej sprawie nie wzięły pod uwagę. Jak już wskazano, organ I instancji ustaleń w tej materii nie poczynił a organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji uchybień tych nie usunął, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa). 3. Obok powyższych błędów natury formalnej, należy także wskazać, iż organy administracji orzekające w niniejszej sprawie dokonały błędnej interpretacji przepisu art. 7 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Art. 7 wskazuje, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w rodzinie zastępczej; z kolei art. 3 pkt 7 wskazuje, iż instytucja zapewniająca całodobowe utrzymanie oznacza dom pomocy społecznej, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, a także szkołę wojskową lub inną szkołę zapewniającą nieodpłatnie pełne utrzymanie, w tym wyżywienie, zakwaterowanie i umundurowanie. Zdaniem Sądu, z powyższych przepisów ( a właściwie z norm z n ich wyinterpretowanych, jako że organy stosują normy prawne) wynika, iż intencją ustawodawcy było nie przyznawanie zasiłku rodzinnego jedynie w sytuacji, gdy inne podmioty w postaci tych, wymienionych w art. 3 pkt 7, zapewniają dziecku całodobowe utrzymanie, a więc w pełen sposób odciążają rodziców od konieczności ponoszenia kosztów utrzymania. Z powyższego jasno wynika, za czym przemawiają także zasady logicznego myślenia i wiara w racjonalność ustawodawcy, która winna towarzyszyć wszelkim działaniom organów orzekających - tak w postępowaniu administracyjnym jaki i sądowym - iż sytuacja, w której dziecko Skarżącej przebywa ponad 2 miesiące poza instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie, nie może być uznawana za "przebywanie w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w rodzinie zastępczej". Z całą mocą należy podkreślić, iż w okresie wakacji szkolnych cały ciężar utrzymania dziecka spoczywa na Skarżącej, tym samym - państwo reprezentowane przez placówkę opiekuńczo-wychowawczą w tym okresie nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem dziecka Skarżącej w tejże placówce. Nie może to jednak oznaczać pozostawienia Skarżącej bez jakiejkolwiek pomocy finansowej w okresie wakacji, kiedy córka nie przebywa w " instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie", jeżeli spełnione są przesłanki przyznania tego rodzaju pomocy, np. w postaci zasiłku rodzinnego. Tylko tak można rozumieć intencję ustawodawcy, szczególnie w kontekście faktu, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Na to samo wskazuje też art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.97.78.483), z którego wynika, iż Państwo Polskie jako wspólne dobro wszystkich obywateli jest państwem demokratycznym, urzeczywistniające zasady sprawiedliwości społecznej. Powyższy kontekst utwierdza w przekonaniu, że Organ I instancji błędnie zinterpretował ww. przepisy, a organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji uchybień tych nie usunął, co niewątpliwie miało decydujący wpływ na negatywny dla Skarżącej wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa). 4. Sąd zauważa także nieporadność organów obu instancji w zakresie interpretacji art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W decyzji organu I instancji błędnie zinterpretowano treść normy wynikającej z art. 24 i art. 7 pkt 10, wskazując, że "prawo do świadczeń ustala się na okres od [...].05.2005 r. do [...].08.2005 r." Z kolei z argumentacji organu II instancji można wnosić, że zasiłek rodzinny albo przyznaje się na cały rok albo w ogóle. Takiemu rozumieniu art. 24 ust. 1 przeczy treść art. 24 ust 2 tej ustawy. 5. Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji powinny uwzględnić powyższe uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, dotyczące uchybień organów w toku postępowania administracyjnego i wskazujące na prawidłowe stosowanie przepisów kpa oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro zaskarżone decyzje naruszały prawo, uzasadnia to ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ppsa. /-/ E. Kręcichwost - Durchowska /-/ B. Popowska /-/ P. Miładowski A.T