IV SA/Po 793/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania dotyczącego przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego oddala skargę Postanowieniem nr (...), z dnia (...) r., Dyrektor Aresztu Śledczego w P., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, art. 97 § 2, art. 100 § 1, 101 § 3 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa), art. 268 ust. 2, art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010r. o służbie więziennej (Dz. U. nr 79, poz. 523 ze zm. – dalej usw) oraz §§ 1, 2, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej (Dz. U. nr 147, poz. 986 – dalej rozporządzenie) zawiesił postępowanie w sprawie przyznania M. P. pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego położonego w D. ul. W., działka nr ewid.(...) – z uwagi na nieuregulowaną sytuację prawną nieruchomości położonej w D., P. W. (...). W uzasadnieniu podano, że M. P. (dalej nazywany wnioskodawcą, odwołującym lub skarżącym) jest zatrudniony w Areszcie Śledczym w P. od dnia (...) r., w służbie stałej od (...) r. W dniu(...) r. złożył on wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zyskanie domu jednorodzinnego położonego w D., przy ul. W.; aktualnie zamieszkuje w domu jednorodzinnym należącym do teściowej położonym w D., P. W. (...). Do wniosku wnioskodawca załączył dokumenty związane z budową domu przy ul. W. w tym dokumenty kredytowe. W dniu(...) r.. we wniosku o przyznanie równoważnika pieniężnego za brak mieszkania wnioskodawca złożył oświadczenie, że zamieszkuje w domu, którego właścicielem jest nieżyjąca babcia jego żony K. C., a głównym użytkownikiem i płatnikiem podatku jest jego teściowa M. C.. Ojciec żony (teść) zmarł w (...) r. Sprawy spadkowe są nieuregulowane od 38 lat. Biorąc pod uwagę te fakty organ stwierdził, że nie jest w stanie stwierdzić czy wnioskodawca w dniu złożenia powyższego wniosku spełniał warunki do przydziału lokalu mieszkalnego w świetle art. 187 usw, zgodnie z którym lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi: 1. w razie otrzymania pomocy finansowej z której mowa w art. 184 ust. 1; 2. posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny w spółdzielni mieszkaniowej albo dom jednorodzinny lub mieszkalno – pensjonatowy albo lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej; 3. którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2; 4. w razie zbycia przez niego lub jego małżonka lokalu mieszkalnego lub domu, o którym mowa w pkt 2. Organ wezwał wnioskodawcę do odpowiedniego wystąpienia o rozstrzygnięcie zagadnienia postępowania spadkowego związanego z nieruchomością położoną w D., P. W. (...) w terminie 30 dni od doręczenia orzeczenia. W zażaleniu na to postanowienie M. P., działający przez adwokata wniósł o uchylenie postanowienia i skierowanie postępowania do rozpoznania przez organ I instancji. W zażaleniu podniósł, że ani on ani jego małżonka nie posiadają tytułu prawnego do nieruchomości, mieszkają tam dzięki uprzejmości teściowej, która posiada dom na zasadzie zasiedzenia, żalący otrzymywał równoważnik pieniężny za brak mieszkania a powierzchnia zajmowana przez niego jest niższa od przysługującej mu normy. Postanowieniem z dnia (...) r., nr (...), sygn. (...) Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa uznał zażalenie za nieuzasadnione. W uzasadnieniu organ zaznaczył, że wniosek w sprawie pomocy finansowej został złożony w roku (...), ale na podstawie art. 268 usw postępowania dotyczące decyzji w sprawach lokalu mieszkalnego, przyznania pomocy finansowej (...) wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną przed wejściem w życie usw prowadzone są na podstawie usw. Uprawnienie do uzyskania pomocy finansowej uzależnione jest od posiadania uprawnienia do przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, a przy rozpatrywaniu wniosków o pomoc finansową, przepisy art. 171 i 184 usw należy stosować łącznie z art.170, 172 oraz art. 187 usw określającym przypadki, w których nie przydziela się funkcjonariuszowi lokalu w drodze decyzji administracyjnej. Wystąpienie jednego z przypadków z art. 187 usw oznacza, że funkcjonariuszowi nie tylko nie można przydzielić lokalu mieszkalnego w drodze decyzji, ale także udzielić pomocy finansowej. Organ przytoczył odpowiednie przepisy kodeksu cywilnego stanowiące o otwarciu spadku, stwierdzeniu nabycia spadku i interesie prawnym w stwierdzeniu nabycia spadku, dziale spadku. Organ wypowiedział się także w kwestii instytucji zasiedzenia w prawie cywilnym, a podsumowując stwierdził, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa w celu wyjaśnienia stanu prawnego nieruchomości, w której zamieszkuje M. P. i udziału jego małżonki w jej dziedziczeniu ma wpływ na prowadzenie sprawy i ewentualne uzyskanie pomocy finansowej przez funkcjonariusza. W skardze na to postanowienie profesjonalny pełnomocnik M. P. zarzucił orzeczeniu naruszenie prawa materialnego tj. art. 170, 171, 172, 184 ust. 1 i 187 usw polegające na błędnym uznaniu, że wskazane przepisy w odniesieniu do sytuacji służbowej i mieszkaniowej skarżącego nie uprawniają go do przydzielenia lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, co skutkuje niemożnością udzielenia pomocy finansowej na uzyskanie lokalu – co w dalszej kolejności skutkuje zasadnością zawieszenia postępowania, mimo braku przesłanek do zawieszenia na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa a także naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez jego bezpodstawne zastosowanie. Stawiając te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że skarżący złożył już w toku postępowania wymagane dokumenty i nie wiadomo jakiego rodzaju wyjaśnienie stanu prawnego nieruchomości miałby skarżący dostarczyć w terminie 30 dni. Nawet gdyby żona skarżącego w drodze dziedziczenia uzyskała udział w nieruchomości, nie zmieniłoby to stanu faktycznego, polegającego na tym, że skarżący z żoną zajmuje pokój o powierzchni 10,89 m2 w domu położonym w D. P. W. (...). Skarżący zarzucił też, że skoro wniosek o przyznanie pomocy finansowej złożył w (...) r. zawieszenie postępowania w połączeniu z brakiem merytorycznej decyzji powoduje dodatkową przewlekłość postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty jak w rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153,poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez sąd administracyjny następuje w sytuacjach określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.).dalej zwane p.p.s.a., tj w przypadku uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy, w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania, jak również w przypadku wad, jeżeli mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy W niniejszej sprawie zastosowanie ma ustawa z dnia 9 kwietnia 2010r. o służbie więziennej, na zasadzie przepisu art. 268 ustawy, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, a dotyczących decyzji w sprawach lokalu mieszkalnego, przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania albo równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego – stosuje się ustawę niniejszą i przepisy wykonawcze. Z art. 170 ustawy wynika, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. Uprawnienie powyższe jest realizowane poprzez przydział lokalu albo przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, zwanej pomocą finansową ( art. 171 usw). Zgodnie z art. 184 ust. 1 pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunku do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu takiego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale; pomoc finansowa jest udzielana na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej, albo domu jednorodzinnego lub lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Uprawnienie do uzyskania pomocy finansowej uzależnione jest więc, w świetle przepisów ustawy od posiadania uprawnienia do przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej. Z kolei art. 187 usw mówi o przypadkach, kiedy nie przydziela się funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnego (przepis zacytowany wyżej). Wśród nich jest przypadek kiedy to małżonek funkcjonariusza posiada lokal mieszkalny lub dom określony w tym przepisie – co z kolei oznacza, że funkcjonariuszowi, który spełnia jeden z przypadków określonych w art. 187 usw nie tylko nie można przydzielić lokalu mieszkalnego w drodze decyzji, ale także nie można przyznać mu pomocy finansowej. Zagadnienie "posiadania lokalu mieszkalnego lub domu", o którym mowa w art. 187 pkt 3 usw przez małżonka funkcjonariusza jest kluczowe dla niniejszej sprawy, dlatego wyjaśnienie tego zagadnienia jest wyjściem dla dalszego postępowania, co jednak nie oznacza, że nawet, gdyby okazało się, że małżonka skarżącego jest współwłaścicielką nieruchomości – działki z domem mieszkalnym – funkcjonariusz nie spełnia warunków do otrzymania pomocy finansowej z uwagi na niespełnienie się norm powierzchni mieszkalnej w myśl art. 173 usw. Ponieważ w myśl art. 924 kodeksu cywilnego spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, jego spadkobiercy nabywają prawo do spadku w tym momencie. Kwestią wyjaśnienia jest sprawa kto jest spadkobiercą, jakiej wielkości ma udział w spadku, istnienie i ważność ewentualnego testamentu itd. Jest to zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, a podjęcie decyzji merytorycznej uzależnione jest od wyniku postępowania przed sądem powszechnym w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po babci i ojcu małżonki skarżącego. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 217 ust. 2 ustawy o służbie więziennej przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzanie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy. W dalszych artykułach cytowana ustawa wskazuje, które ze spraw dotyczących stosunku służbowego podlegają kognicji sądów administracyjnych, sądów powszechnych, a które zostały w ogóle wyłączone z oceny sądowej. Zgodnie z art. 218 ust. 1 i ust. 5 sprawy dotyczące: 1) zwolnienia ze służby, 2) przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, 3) przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, 4) zawieszenia w czynnościach służbowych, - rozstrzyga się w formie decyzji. Od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 219 ust. 1 i ust. 3 sprawy wynikające z podległości służbowej, dotyczące: 1) powoływania oraz mianowania na stanowiska służbowe, 2) odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, 3) nadawania stopni Służby Więziennej, 4) delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, 5) oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa, 6) powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym, - rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego. Rozkaz personalny jest wykonalny z dniem w nim określonym. Od rozkazu personalnego odwołanie nie przysługuje. W art. 220 ustawodawca wskazał natomiast, że spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Tak więc rozstrzygnięcie merytoryczne w niniejszej sprawie – w sprawie pomocy finansowej, niezależnie czy decyzja będzie pozytywna czy negatywna dla skarżącego – podlegać będzie zaskarżeniu do sądu powszechnego – sądu pracy. Przedmiotowe postanowienie nie stanowiło rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, lecz jest rozstrzygnięciem incydentalnym, w toku postępowania, dlatego organ władny był takie postanowienie podjąć. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stwierdził, że organ nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego jak również przepisów postępowania i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.