IV SA/Po 794/05

WyrokWSA w Poznaniu2006-11-29

Skład orzekający: Grażyna Radzicka, Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Izabela Kucznerowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może rozstrzygać o ważności umowy cywilnoprawnej w postępowaniu o rejestrację pojazdu, czy też powinien skierować strony na drogę postępowania cywilnego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie jest uprawniony do rozstrzygania o ważności umowy cywilnoprawnej, gdyż do rozpoznawania takich spraw powołane są sądy powszechne. W przypadku wątpliwości co do tytułu własności pojazdu, organ powinien skierować strony na drogę postępowania cywilnego, a w przypadku braku inicjatywy ze strony dotychczasowego właściciela, powinien pozytywnie rozpatrzyć wniosek o rejestrację, jeśli skarżący spełnił wymogi formalne.
Stan faktyczny
Starosta odmówił rejestracji pojazdu, kwestionując tytuł własności nabywcy z powodu wątpliwości co do ważności faktury VAT, wystawionej przez osobę nieupoważnioną, oraz sprzedaży pojazdu przez żonę dotychczasowego właściciela bez jego zgody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Nabywca pojazdu złożył skargę do WSA, zarzucając organom nierozważenie zarzutów odwołania, wadliwą ocenę dowodów i błędną interpretację przepisów cywilnych oraz brak rozważenia zawieszenia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w P., zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania i określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 listopada 2006 r. ze skargi P.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w P. z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu /-/I.Kucznerowicz /-/G.Radzicka /-/D.Rzyminiak-Owczarczak KB/ IV SA/Po 794/05 U Z A S A D N I E N I E Starosta Powiatowy w P. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił P.P. zarejestrowania samochodu ciężarowego Ford Focus nr rej. [...] nr nadwozia [...] nr silnika [...] rok produkcji [...]. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono co następuje: Dnia [...] sierpnia 2004 r. do Wydziału Komunikacji i Transportu w M. zgłosił się J.P., właściciel samochodu Ford Focus opisanego wyżej w rozstrzygnięciu i oświadczył, że przedmiotowy pojazd, będący środkiem, trwałym w jego firmie P.H.U. Z. – J. J.P. P. ul. [...], został sprzedany bez jego zgody przez żonę H.P., która od [...] czerwca 2001 r. nie jest pełnomocnikiem firmy. Intencją tej informacji było uprzedzenie organu o braku podstaw do rejestracji pojazdu. [...]sierpnia 2004 r. do Wydziału Komunikacji zgłosił się nabywca P.P., który przedłożył dokumenty niezbędne do rejestracji pojazdu na niego, a nadto złożył oświadczenie pod odpowiedzialnością karną, że do nabycia pojazdu doszło za zgodą obojga małżonków P. Organ w toku postępowania usiłował ugodowo załatwić spór, jednakże dotychczasowy właściciel pojazdu i jego nabywca podtrzymywali swoją wersję wydarzeń. W spór zostały włączone organy ścigania, a nadto J. P. dostarczył do organu postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. stwierdzające, iż faktura VAT nr [...]z dnia [...] dotycząca pojazdu Ford Focus jest nieważna, gdyż została wystawiona przez osobę nieupoważnioną. Uznając więc, że przedłożona przez P.P. faktura nie może stanowić dowodu przeniesienie własności – organ wydał decyzję opisaną na wstępie. Odwołanie od decyzji złożył P.P. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 107 § 3 kpa poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zarzucono decyzji pierwszoinstancyjnej również wadliwą interpretację instytucji wygaśnięcia pełnomocnictwa, uczynioną poprzez ustawę o działalności gospodarczej. W konkluzji odwołujący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do brzmienia przepisów art. 72 ust. 1 ustawy z 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj: Dz. U. z 2003 nr 58 poz. 515) organ odwoławczy uznał, że odmawiając rejestracji pojazdu organ pierwszej instancji zasadnie zakwestionował tytuł własności pojazdu przez nabywcę, gdyż na podstawie przedstawionych dokumentów przez J.P. należało uznać, że H.P. od [...].06.2001 nie była pełnomocnikiem firmy, co wynikało z zaświadczenia o dokonaniu wpisu do Ewidencji Działalności Gospodarczej, a nadto, podniesiono, że dotychczasowy właściciel przedłożył postanowienie Naczelnika I Urzędu Skarbowego w P., stwierdzające nieważność faktury VAT gdyż została wystawiona przez osobę nieuprawnioną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P.P. zarzucił nie odniesienie się przez organ II instancji do zarzutów odwołania, brak oceny dowodów w szczególności wyjaśnienia dlaczego jednym odmówiono wiary, a drugim nie, oraz wadliwą interpretację przepisów kodeksu cywilnego dotyczącą pełnomocnictwa w szczególności art. 101 § 2 Kc, 101 § 1 Kc, 95 § 2 Kc. Skarga zarzuca nadto rozstrzygnięcie sprawy na niekorzyść strony przy braku rozważenia instytucji zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 KPA. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Celem postępowania administracyjnego jest wiążące ustalenie konsekwencji norm prawa materialnego, w odniesieniu do konkretnie oznaczonego adresata w sprawie indywidualnej, przez organ administracji publicznej w formie decyzji. Załatwiając sprawę w drodze decyzji organy administracji publicznej stosują prawo administracyjne zarówno materialne jak i proceduralne. Natomiast rozważając to czy organy administracji publicznej prowadzące ogólne postępowanie administracyjne mogą stosować normy należące do innych gałęzi prawa, należy stwierdzić, że przedmiotem stosowania mogą być tylko te normy – prawa cywilnego, prawa pracy, ubezpieczeń społecznych, finansowego i innych, jeżeli upoważniają organy administracji publicznej do załatwiania spraw indywidualnych w drodze decyzji. Natomiast organy administracyjne nie są uprawnione do rozstrzygania w sprawach dotyczących między innymi obrotu cywilnoprawnego, gdyż do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne (art. 2 Kpc). Do właściwości sądów powszechnych należy również orzekanie w sprawach czynności prawnych uregulowanych w Księdze pierwszej tytule IV dziale I do VI ustawy Kodeks cywilny w tym również ważności umowy cywilnoprawnej. W rozpoznawanej sprawie, załatwianej w drodze decyzji administracyjnej zastosowanie miały przepisy art. 72 ust. 1 pkt 1 i 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2003 nr 58 poz. 515 ze zm.), które określają podstawy do uzyskania decyzji o rejestracji pojazdu i wskazują organ właściwy do załatwienia sprawy. W postępowaniu o zarejestrowanie pojazdu skarżący przedłożył dowód własności, kartę pojazdu, dowód rejestracyjny, zaświadczenie o działalności gospodarczej oraz oświadczenie o okolicznościach nabycia pojazdu. Uprzedzenie organu właściwego do rejestracji pojazdów przez dotychczasowego właściciela pojazdu o sprzedaży pojazdu przez byłego pełnomocnika wbrew jego woli i kwestionowanie ważności umowy sprzedaży winno skutkować odesłaniem uczestnika postępowania na drogę postępowania cywilnego, gdyż tylko sąd powszechny jest władny rozstrzygać o ważności umowy sprzedaży. Natomiast niedopuszczalnym ze strony organu administracji publicznej było rozważanie kwestii nieważności umowy i przesądzanie tej materii w decyzji administracyjnej w kontekście uregulowań art. 103 Kc, w sytuacji gdy w sprawie może mieć zastosowanie art. 105 Kc. Również nieuzasadnionym było uznanie za wiążącą interpretacji prawa podatkowego, zawartej w postanowieniu Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...]r., która to interpretacja nie jest wiążąca dla podatnika i wydawana pod warunkiem, że stan faktyczny przedstawiony przez uczestnika J.P. jest zgodny ze stanem rzeczywistym, bowiem o nieważności umowy nie można rozstrzygać zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym. Należy podkreślić, że organ administracji publicznej nie może przymuszać stron postępowania do załatwiania sprawy na drodze procesu cywilnego, jednakże prawidłowe poinformowanie uczestnika J.P. o obowiązujących przepisach w myśl zasady wyrażonej w art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego i podjęcie przez niego działań cywilnoprawnych uzasadniałoby ewentualne zawieszenie postępowania na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, natomiast bierność dotychczasowego właściciela winna powodować pozytywne załatwienie wniosku, wobec spełnienia przez skarżącego wymogów art. 72 § 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2003 r. nr 58 poz. 515 ze zm.). Z tych względów na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 151 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz,. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/I.Kucznerowicz /-/G.Radzicka /-/D.Rzyminiak-Owczarczak KB/

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło