IV SA/Po 797/04

WyrokWSA w Poznaniu2004-09-23

Skład orzekający: Ewa Makosz-Frymus

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy urodzenie się na terenie III Rzeszy w czasie II wojny światowej i pobyt w trudnych warunkach, wraz z rodzicami deportowanymi do pracy przymusowej, stanowi podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy o kombatantach?
Ratio decidendi
Urodzenie się na terenie III Rzeszy w czasie II wojny światowej i pobyt w trudnych warunkach, wraz z rodzicami deportowanymi do pracy przymusowej, nie stanowi samoistnej podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Ustawa o kombatantach wymaga, aby okres przebywania w miejscach odosobnienia spełniał określone warunki, które nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych i osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a miejsce to było ujęte w stosownym rozporządzeniu Rady Ministrów. Sam fakt deportacji rodziców i urodzenia się w miejscu pracy przymusowej nie jest wystarczający.
Stan faktyczny
Skarżąca H. D. wniosła o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu deportacji rodziców do pracy przymusowej w III Rzeszy i swojego urodzenia się w miejscu tej pracy. Organ odmówił przyznania uprawnień, uznając, że wskazane okoliczności nie stanowią represji w rozumieniu ustawy o kombatantach. Skarżąca podniosła, że podstawą jest jej urodzenie się na terenie III Rzeszy i pobyt tam w ciężkich warunkach. Organ utrzymał w mocy swoją decyzję, wskazując, że miejsce to nie jest wymienione w rozporządzeniu określającym miejsca odosobnienia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2004 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich ; o d d a l a s k a r g ę /-/ E.Makosz-Frymus JFS Decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącej H. D. przyznania uprawnień kombatanckich. Uzasadniając wskazano, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu deportacji rodziców do pracy przymusowej w III Rzeszy. Stwierdzono, że wnioskowany przez skarżącą rodzaj represji nie jest represją w rozumieniu ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu wojennego (Dz.U. 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), i dlatego odmówiono jej przyznania uprawnień kombatanckich z tego tytułu. Pismem z [...] października 2003 r. skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy uzasadniając, iż przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu wojennego mają zastosowanie w stosunku do jej osoby, gdyż skarżąca przebywała w miejscu odosobnienia kontrolowanym przez władze hitlerowskie (przymusowy obóz pracy).Skarżąca podkreśliła także, że jest osoba urodzoną na terenie III Rzeszy w okresie 1939 - 1945 r. Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. W uzasadnieniu powołano się na przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach, który stanowi, że represjami, w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa". Zauważono też, że do przepisu tego nawiązuje art. 8 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowiący, że "Prezes Rady Ministrów, na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, określi w drodze rozporządzenia po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzienia i obozy NKWD lub będące pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, oraz obozy, o których mowa w art. 3 pkt 2 i w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i lit. c) oraz w pkt 3." Tym aktem prawnym jest rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. z 2001 r. nr 106, poz. 1154). W § 5 rozporządzenia wymienione są inne miejsca odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy o kombatantach. Organ odniósł się do przedstawionych przez stronę dowodów doznanych represji tj. relacji własnej, ankiety i karty osobowej ojca, karty pracy, tłumaczenia niemieckiego aktu urodzenia skarżącej, oświadczeń świadków M. K. i F. K. Podsumowując stwierdzono, że podnoszona przez skarżącą okoliczność pobytu z rodzicami w przymusowym obozie pracy nie znajduje potwierdzenia w żadnym przedstawionym dowodzie. Miejscowość Żółtnica w której skarżąca się urodziła nie jest wymieniona w § 5 cytowanego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. Wskazano też , że urodzenie się na terenie który należał do III Rzeszy i wspólny pobyt z deportowanymi tam rodzicami nie jest represją w rozumieniu ustawy. W skardze na decyzję Kierownika Urzędu wniesiono o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca podkreśliła, że podstawą przyznania jej uprawnień kombatanckich nie miała być deportacja rodziców na teren III Rzeszy, ale fakt, iż skarżąca urodziła się na należącym do III Rzeszy terenie i przebywała tam w ciężkich warunkach do 1945 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] lipca 2004 r., doręczonym dnia [...] sierpnia 2004 r. zawiadomiono skarżącą o złożeniu przez Kierownika Urzędu, wniosku o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz o czternastodniowym terminie do złożenia żądania przeprowadzenia rozprawy. Mimo upływu powyższego terminu skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W związku z tym sprawę skierowano do rozpoznania w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje: Sąd administracyjny dokonuje kontroli ostatecznych decyzji administracyjnych przez badanie ich zgodności z przepisami prawa. W ustalonym bezspornie stanie faktycznym należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew zarzutom skargi zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Ocenie Sądu w niniejszej sprawie podlega legalność decyzji w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć stanowi przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu wojennego (Dz.U. 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przedstawione we wniosku okoliczności nie spełnieniają przesłanek art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy o kombatantach. Obóz w Żółtnicy, w którym skarżąca przebywała, nie został ujęty, w wydanym na podstawie delegacji art. 8 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U 01 Nr106, poz.1154). Rozporządzenie to określa miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby w nich osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W związku z tym organ rozpoznający sprawę słusznie uznał, iż na tej podstawie nie można przyznać skarżącej uprawnień kombatanckich. Organ wydając decyzję w oparciu o przedstawiony materiał dowodowy słusznie uznał, że nie budzi wątpliwości, iż rodzice skarżącej w 1940 r. zostali skierowani do pracy przymusowej w miejscowości Żółtnica, gdzie dnia 8 lutego 1941 r. skarżąca się urodziła. Jednakże w żadnym z przedstawionych dokumentów nie znajduje potwierdzenia okoliczność pobytu skarżącej wraz z rodzicami w przymusowym obozie pracy. W ocenie Sądu, w toku postępowania prawidłowo zebrano materiał dowodowy i zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2000 Nr 98, poz.1071 ze zm.) dokonano jego oceny, na tej podstawie stwierdzając, że skarżąca nie spełnienia przesłanek art. 4 ust. 1 pkt 1 lit "b" ustawy o kombatantach z dnia 24 stycznia 1991 r. Cytowana wyżej ustawa o kombatantach - jak wyjaśniono już skarżącej, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - nie przewiduje przyznania uprawnień kombatanckich wyłącznie z tytułu urodzenia się w czasie drugiej wojny światowej na terenie należącym do III Rzeszy i pobytu tam w bardzo trudnych warunkach do 1945 r. Uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec o oddaleniu skargi. /-/ E. Makosz - Frymus JF

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło