IV SA/Po 797/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie NSA Paweł MIładowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant sekr.sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy J. z dnia [...] [...] /-/ E. Kręcichwost- Durchowska /-/ B. Popowska /-/ P. MIładowski A.T IV SA/Po 797/05 UZASADNIENIE W odpowiedzi na wniosek M.W. wniesiony pismem z dnia [...] o przyznanie pomocy finansowej na zakup opału, pracownicy socjalni Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. ( dalej O. P.S.) udali się w dniu [...] do miejsce zamieszkania wnioskodawcy celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z Protokołu "z pobytu w środowisku celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego" wynika, że M.W. nie zastali. Pismem z dnia [...].05 2005 r., doręczonym dnia [...].05 2005 r., wezwano Stronę do umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu [...].05.2005 r. o godz. 14.00, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Z Protokołu "z pobytu w środowisku celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego" sporządzonego dnia [...].05.2005 r. wynika, że pracownicy socjalni O. P.S. zastali M.W. w miejscu zamieszkania ale nie przeprowadzili ze Stroną wywiadu . W Kwestionariuszu wywiadu środowiskowego opatrzonego datą [...].05.2005 r. zapisano, że Pan W. stał przy furtce, ale nie chciał rozmawiać, twierdząc, że " wywiad jest u burmistrza". W dniu [...].05.2005 r. Burmistrz Miasta i Gminy J. wydał decyzję [...], orzekając o umorzeniu postępowania z wniosku M.W. o przyznanie pomocy finansowej na zakup opału. Organ powołał się na art. 104 i 105 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz na 39 ust.2, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. – dalej ups) a także na § 2 ust. 2 i § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18.09.2001 r. w sprawie wywiadu środowiskowego (rodzinnego) oraz rodzaju dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej ( Dz. U. Nr 114, poz. 1220). W uzasadnieniu wskazano na dwukrotne uniemożliwienie przeprowadzenia ze Stroną wywiadu oraz przytoczono treść art. 8 ups oraz art. 106 ust. 4. , wskazując także na to, że do przeprowadzenia wywiadu "niezbędna jest współpraca, współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc." Od powyższej decyzji M.W. odwołał się, podnosząc, iż pracownicy socjalni mówili, że "wnioski będą umorzone". Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją [...] z dnia [...]., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji, nadto wskazał na wyrok NSA z 12.10.1995 r. sygn. akt SA/Ka 1858/94 – niepublikowany. W dniu [...].08.2005 r. M.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, pisząc o mafii [...] i jej działaniach wobec niego i jego rodziny. W odpowiedzi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów, aniżeli wskazane w skardze. 1.Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmian.- dalej ppsa). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaś z art.135 ppsa wynika, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. 2. Istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie organ I instancji miał podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego. Jeżeli nie miał, to znaczy także, że organ II instancji nie dopatrzył się tego błędu i swoją decyzją utrzymał w mocy decyzję nieprawidłową. Umorzenie postępowania administracyjnego normuje art. 105 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa). W myśl §1: Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Doktryna i judykatura wyjaśniają, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi się w art. 105 § 1 kpa, oznacza, że brak jest któregokolwiek z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. ( M. in.: J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IV C. H. Beck 2002 r., str. 464 i nast. Wraz z podanym orzecznictwem). Doktryna wyróżnia podmiotowe i przedmiotowe przesłanki bezprzedmiotowości postępowania. ( j. w.). Zdaniem Sądu, w sprawie z wniosku M.W. nie wystąpiła ani przesłanka podmiotowa ani przedmiotowa; upraszczając, jest podmiot i jest przedmiot, bo jest żądanie (wniosek). W świetle powyższego, orzekający skład nie podziela poglądów wyrażonych w powołanym przez organ II instancji wyroku NSA z dnia 12.10.1995 r. ( sygn. akt SA/Ka 1858/94). Należy nadto wskazać, że organ I instancji w wezwaniu z dnia [...].05 2005 r. wyraźnie określił konsekwencję uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wskazując na rygor pozostawienie podania bez rozpoznania. Tymczasem organ zachował się inaczej. Takie działanie należy uznać za niedopuszczalne, także z punktu widzenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 8 ( zasada pogłębiania zaufania do państwa) i (zasada udzielania informacji) kpa. Kwestią odrębną od dopuszczalności zastosowania instytucji umorzenia postępowania w sprawie z wniosku M.W. jest treść rozstrzygnięcia, to jest merytoryczne odniesienie się do żądania. Przesłanki rozstrzygnięcia, i to zarówno pozytywne jak i negatywne normują przepisy ups. W związku z tym należy wskazać, że organy nie uwzględniły wszystkich przepisów, określających przesłanki orzekania w sprawie zasiłku celowego. Nie uwzględniły mianowicie przepisów ogólnych ups, w tym art. 4 oraz art. 11. W myśl art. 4: Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zaś według art. 11. ust.2: Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Jak wyraźnie stanowi cyt. przepis, ustawodawca przewidział konkretne rozstrzygnięcia w przypadku braku współdziałania, pozostawiając jednak ocenę co do tego, jakie rozstrzygnięcie podjąć – właściwemu organowi ("mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej"). Należy zatem świadomie korzystać z instytucji uznania administracyjnego. Sąd zauważa także, że z w/w przepisem wiąże się nakaz unormowany w art.11 ust. 3: W przypadku odmowy przyznania albo ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczeń z pomocy społecznej należy uwzględnić sytuację osób będących na utrzymaniu osoby ubiegającej się o świadczenie lub korzystającej ze świadczeń. Należy też uwzględnić treść art. 107 ust.4 ups. Rzeczą organu I instancji będzie dokładnie wyjaśnić stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy oraz dokonać jego oceny (art. 7, 77, 80 kpa) i na tej podstawie zastosować właściwy przepis prawa materialnego. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c ppsa, orzeczono jak w sentencji wyroku /-/ E. Kręcichwost- Durchowska /-/ B. Popowska /-/ P. Miładowski A.T