IV SA/Po 799/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski As. sąd. Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant: ref-staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję /-/I. Kucznerowicz /-/B. Popowska /-/M. Dybowski MW IV SA/Po 799/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...]., nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K., na podstawie art. 2 ust. 4, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1a, art. 11 pkt 2, art. 31 ust. 1-4 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej, § 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10.03.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego, obwieszczenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16.04.2003 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji i kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń z pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalenia wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1.06.2003 r. oraz art. 104 kpa odmówił przyznania R. K. zasiłku okresowego. W uzasadnieniu organ podał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że R. K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest zarejestrowany w PUP w K. jako poszukujący pracy. Jest studentem UMK, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie posiadał żadnego źródła dochodu. Zgodnie z art. 4 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza: - na osobę samotnie gospodarującą – 461 zł, - na pierwszą osobę w rodzinie – 418 zł, - na drugą i dalsze osoby w rodzinie powyżej 15 lat – 294 zł, - na każdą osobę w rodzinie poniżej 15 lat – 210 zł. Ustalony według powyższych zasad dochód uprawniający Stronę do świadczeń wynosi 461 zł. W myśl art. 31 ust. 1 zasiłek okresowy może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 a dochód oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, w szczególności ze względu: 1) długotrwałą chorobę, 2) niepełnosprawność, 3) brak możliwości zatrudnienia, 4) brak uprawnień do renty rodzinnej po osobie, na której ciążył obowiązek alimentacyjny, 5) możliwości utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Odmowa przyznania R. K. pomocy w formie zasiłku okresowego podyktowana jest brakiem środków finansowych na ten cel. R. K. odwołał się od powyższej decyzji. Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 104, 127. 138 w zw. z art. 105 kpa w zw. z art. 149 i 150 ustawy o pomocy społecznej umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ stwierdził, że z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej, tj. 1.05.2004 r. straciła w całości moc ustawa z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej. Z kolei art. 149 ust. 1 nowej ustawy stanowi, że z dniem wejścia w życie ustawy wygasają decyzje wydane na postawie ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej. Przepisy przejściowe nowej ustawy – art. 149 i art. 150 nie przewidują możliwości rozpatrzenia przez organ odwoławczy pisma odwoławczego dotyczącego zasiłku stałego wniesionego przez stronę postępowania przed dniem 1.05.2004 r. Zatem w tym stanie prawnym organ II instancji uznał, iż w niniejszej sprawie nie może już prowadzić żadnego postępowania administracyjnego z uwagi na brak przepisu, który byłby podstawą do takiego postępowania. W tym stanie zasadne było uznanie postępowania organu II instancji w tej sprawie za bezprzedmiotowe. W dniu [...] R. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, powołując się na wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl tej zasady, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją. Zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Organ II instancji umarzając postępowanie odwoławcze oparł się na treści art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że z dniem wejścia w życie ustawy wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej, z wyjątkiem decyzji określonych w ust. 2 i 3 oraz art. 152 ust. 3 i art. 154 ust. 8. Zdaniem organu postępowanie odwoławcze w sprawie w związku z wyżej cytowanymi przepisami stało się bezprzedmiotowe. W ocenie Sądu decyzja ta jest nieprawidłowa albowiem nie ma podstaw do przyjęcia, że wejście w życie w dniu 1.05.2004 r. ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej spowodowało, że postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe. Zdaniem Sądu organ II instancji winien rozpoznać odwołanie merytorycznie. Artykuł 149 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej jest przepisem materialno-prawnym i przewiduje wygaśnięcie wszystkich decyzji, lecz ze skutkiem ex nunc. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu do wyroku z dnia 8.03.2005 r. wskazał, że "wygaśnięcie decyzji nie powoduje "uznania za niebyłe" tego co wydarzyło się od momentu wydania decyzji do 1.05.2004 r. Wygaśnięcie decyzji przyznającej świadczenie powoduje, że ustaje (od daty wygaśnięcia) obowiązek wypłacania świadczeń na przyszłość, co w niczym nie narusza podstawy prawnej i prawidłowości dotychczasowo wypłaconych świadczeń. Tak dzieje się w wypadku wygaśnięcia decyzji pozytywnych (przyznających świadczenia). Natomiast w wypadku decyzji negatywnej, nawet jej wygaśnięcie nie zdezaktualizuje powinności dokonania kontroli przez sąd administracyjny". (wyrok TK z dnia 8.08.2005 r., P 15/04, OTK – A 2005/3//21). Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego można odnieść także do rozpoznawania niniejszej sprawy. Organ II instancji winien zbadać, czy decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z prawem. Badanie zgodności z prawem decyzji organu I instancji dotyczy momentu jej wydania, a więc zdarzenia przed 1.05.2004 r. Organ II instancji winien rozpoznać sprawę merytorycznie, analizując okres od momentu wydania decyzji do dnia wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej, czyli do dnia 1.05.2004 r. Zdaniem Sądu Skarżący ma interes prawny w żądaniu rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy i w przypadku wydania decyzji niekorzystnej dla Skarżącego, w rozpoznaniu jego skargi przez sąd administracyjny. Mając na uwadze te okoliczności stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Niezasadne było bowiem uznanie, że postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uchyla decyzję lub postanowienie, gdy stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. /-/I. Kucznerowicz /-/B. Popowska /-/M. Dybowski MW