IV SA/Po 8/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant Sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 06 maja 2009 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i zwrotu zasiłku stałego, 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ośrodka Pomocy Społecznej w T. nr [...] z [...] lipca 2008 r. , 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/E. Kręcichwost – Durchowska /-/G. Radzicka /-/E. Makosz - Frymus IV SA/Po 8/09 UZASADNIENIE Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy T. decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] odmówił przyznania H.K. przyznania pomocy w formie - zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu leków oraz - umorzenia zaległości w wysokości 1200 złotych tytułem nienależnie pobranego zasiłku stałego. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 477 złotych. W przypadku wnioskodawcy dochód wynosi 873,79 złotych z tego 720,79 złotych renta oraz 153 złote zasiłku pielęgnacyjnego. Skoro więc różnica pomiędzy faktycznym dochodem, a kryterium wynosi 396,79 zł to pozwala ona na pokrycie udokumentowanych kosztów leków i badania w wysokości 58,47 zł, przy czym organ zaznaczył, że nie znalazł również podstaw do przyznania zasiłku celowego specjalnego. Odnosząc się do odmowy umorzenia kwoty 1200 złotych nienależnie pobranego zasiłku stałego, organ stwierdził, że wnioskodawca mimo twierdzeń o swojej złej sytuacji finansowej i zdrowotnej w miesiącu wrześniu 2007 zaciągnął w PBS w J. kredyt na kwotę 4000 złotych i kupił samochód osobowy. W ocenie organu H.K. przyjął postawę roszczeniową i wykorzystując swoją chorobę angażuje w swoje sprawy osoby obce zbierając ich oświadczenia, które to oświadczenia nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, a stan zdrowia pozwala wnioskodawcy na rzekomą pomoc innym osobom i wożenie po terenie pielęgniarki środowiskowej tylko za pokrycie kosztów paliwa. Zdaniem organu umorzenie spłaty byłoby niemoralne wobec osób, którym pomoc społeczna jest niezbędna i to tym bardziej, że wnioskodawca nie wyraził zgody na spłatę zaległości po 100 zł miesięcznie. W wyniku rozpoznania odwołania od decyzji organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podkreślając, że posiadany samochód służy odwołującemu do zaspakajania potrzeb wyższego rzędu, a nie do zaspakajania niezbędnych potrzeb życiowych. W ocenie organu odwoławczego H.K. nieracjonalnie gospodaruje posiadanymi środkami finansowymi, gdyż posiadając zadłużenie wobec Ośrodka nie powinien zaciągać kredytu na zakup samochodu, a przede wszystkim spłacić zadłużenie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wniósł o uczciwą i szczegółową analizę jego sytuacji życiowej gdyż w jego ocenie jest traktowany przez miejscowe organy pomocy społecznej tendencyjnie. W konkluzji wnosił o uchylenie zaskarżonych decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodne z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art. 1 § 1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Na wstępie rozważań zasadnym jest wskazanie, że podstawą przyznania zasiłku na leki o który wnosił skarżący z uwagi na kryterium dochodowe o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2008 nr 115 poz. 728) mogły być przepisy art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej dotyczące specjalnego zasiłku celowego, natomiast podstawą umorzenia należności w postaci zwrotu wypłaconego zasiłku stałego – przepisy art. 104 ust. 4 w związku z art. 99 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Jak słusznie organ pierwszej instancji podkreślił dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe, które w dacie rozstrzygania sprawy dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło 477 zł. Zarówno wniosek o przyznanie zasiłku na leki jaki i wniosek o umorzenie części spłaty zasiłku stałego wymagał od organów obiektywnego rozważenia nie tylko sytuacji materialnej wnioskodawcy ale i jego sytuacji życiowej. Jak wynika z akt administracyjnych H.K. cierpi na nowotwór krtani. Z uwagi na to schorzenie doszło u niego do całkowitego usunięcia krtani i w związku ze schorzeniem pozostaje pod stałą kontrolą Poradni Otolaryngologii Szpitala Klinicznego w P., a także korzysta z zabiegów rehabilitacyjnych w G. Ma obowiązek kontynuowania leczenia farmakologicznego z zaznaczeniem leki własne. W świetle powyższych ustaleń, biorąc pod uwagę, że zarówno miejsce stałych kontroli, jak i rehabilitacji znajdują się w znacznej odległości od miejsca zamieszkania skarżącego dowolnym i niczym nieuzasadnionym jest twierdzenie organów rozstrzygających sprawę, że samochód którym posługuje się w podróżach skarżący nie służy zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych lecz zaspakajaniu potrzeb wyższego rzędu. Sąd kontrolujący rozstrzygnięcia organów mógł się naocznie przekonać, że komunikacja słowna ze skarżącym jest utrudniona, gdyż jedynie z układu ust można odczytać co skarżący pragnie przekazać. W takiej sytuacji posługiwanie się publicznymi środkami komunikacji byłoby znacznie utrudnione i narażałoby skarżącego na dodatkowy stres. Sąd nie podzielił wywodów organów administracji publicznej, że posługiwanie się z uwagi na oczywiste potrzeby pojazdem, który ma 14 lat stanowi atrybut luksusu. Również nadużyciem słowa można określić sformułowanie decyzji pierwszoinstancyjnej, że umorzenie zadłużenia skarżącego byłoby "niemoralne", przez wykorzystywanie innych osób do składania oświadczeń w sprawie, które nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Organy rozstrzygające sprawę rozpoznając wniosek w trybie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej są zobowiązane rozważyć, czy żądanie zwrotu należności w kwocie 1200 zł nie stanowiłoby nadmiernego obciążenia dla skarżącego. To powinno wyrażać się w dokładnym ustaleniu wywiadu środowiskowego dotyczącego kosztów utrzymania mieszkania, kosztów dojazdu na leczenie i rehabilitację, środków higieny, ubioru specjalnej diety. I dopiero porównanie wydatków z dochodami pozwoliłoby na realną ocenę sytuacji materialnej skarżącego. Organ niezasadnie krytykuje skarżącego iż przedkładał oświadczenia osób, że czasami podwozi inne osoby jedynie za koszty benzyny bądź wręcz grzecznościowo. Powyższe oświadczenia miały być bowiem dowodem, że skarżący przewozi osoby obce tylko za zwrotem paliwa, a nie zajmuje się przewozem zawodowo. Skoro skarżącemu taki zarzut postawiono, miał w pełni uzasadnione powody aby zarzut ten zwalczać. Jest niespornym w sprawie, że z łącznej kwoty wypłaconego zasiłku za okres od 1 maja 2004 do 30 listopada 2005 w kwocie 5.228,35 skarżący po otrzymaniu renty z ZUS z datą wsteczną od 1.05.2004 spłacił 4.028,35 zł (art. 99 ust. 1 u.p.społ.). Ponadto spłacił również należności alimentacyjne na rzecz byłej żony wraz z kosztami komorniczymi w wysokości 3.130 zł w 2006 roku. Skoro obecnie skarżący twierdzi, że jego sytuacja materialna i zdrowotna uniemożliwia mu spłatę reszty należności, nawet w proponowanych ratach po 100 zł, a nadto, że potrzebuje pomocy na wykup leków to organy rozstrzygające te żądania winny skrupulatnie, w oparciu o rzetelne rozliczenie dochodów i wydatków rozważyć jego żądania z uwzględnieniem zarówno przesłanek uzasadniających przyznanie zasiłku celowego, jak i rozważenia materialnoprawnej podstawy o której mowa w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Należy również wskazać, że skarżący składając odwołanie od decyzji pierwszej instancji kwestionował tę decyzję w całości. Natomiast rozważania organu odwoławczego w uzasadnieniu dotyczą wyłącznie pkt 2 decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w T. mimo, że rozstrzygnięcie utrzymuje w mocy całą decyzję. Powyższa sytuacja uniemożliwia kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z powyższych względów na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/G. Radzicka /-/E. Makosz-Frymus MZ