IV SA/Po 801/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2018r. wniosku Ł. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] lipca 2017r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 grudnia 2017r. oddalił skargę Ł. S. na postanowienie Wojewody z dnia [...] lipca 2017r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku uiścił należna opłatę a następnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma żadnego majątku a źródłem jego utrzymania są zasiłki z MGOPS w O. W. w kwocie [...]zł. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 30 stycznia 2018r. (odebranym w dniu 5 lutego 2018r.) wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącego, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia zaświadczenia z urzędu pracy o pozostawaniu osobą bezrobotną i przyznaniu zasiłku, przedłożenia kopii decyzji przyznających świadczenia z pomocy społecznej i określenia dochodu ze wszystkich źródeł utrzymania (w tym dochodu z pracy za granicą) za ostatnie 6 miesięcy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przesłał kopie decyzji przyznających zasiłki celowe i zasiłki okresowe wydanych przez Prezydenta [...]. w okresie od [...] czerwca 2017r. do [...] stycznia 2018r. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 P.p.s.a., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności wskazać, że skarżący w niniejszej sprawie już występował o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Złożony wcześniej przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy został rozstrzygnięty negatywnie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 5 września 2017r., w uzasadnieniu którego wskazano, że skarżący w okresie od 2015r. regularnie lata do [...]. Częstotliwość odbywanych lotów, oraz konieczność opłacania kosztów przelotu i pobytu na terenie Irlandii wskazywała na zarobkowy charakter tych wyjazdów. Wnioskodawca pomimo wezwania nie ujawnił jednak wysokości uzyskiwanych za granicą dochodów co było zasadniczym powodem odmowy przyznania prawa pomocy. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do tej kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. W orzecznictwie wskazuje się, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje rozpoznającego ten wniosek do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Rolą rozpoznającego po raz kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy jest bowiem zbadanie, czy strona powołuje się na nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 957/14, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dalej należy wskazać, że rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy w razie wątpliwości, czy wystąpiły nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowych rozstrzygnięć w przedmiocie prawa pomocy, ma prawo wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień w celu ustalenia, czy wystąpiły nowe okoliczności w sprawie, a zatem, czy wystąpiły przesłanki do przyznania prawa pomocy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż skarżący pomimo kolejnego wezwania nie podał żadnych informacji dotyczących dochodu uzyskiwanego w trakcie pobytu w Irlandii. Na zasadność ustalenia wysokości dochodu uzyskiwanego poza granicami kraju wskazuje fakt, iż wnioskodawca po wydaniu postanowienia w przedmiocie poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy w piśmie z dnia 16 listopada 2017r. powoływał się na okoliczność wylotu do Dublina w celach zarobkowych, na co przedłożył kopię opłaconej rezerwacji na lot w dniu 22 listopada 2017r. Mając powyższe na uwadze, przy uwzględnieniu okoliczności, iż nadal nieznanym pozostaje dochód uzyskany przez skarżącego z pracy na terenie Irlandii stwierdzić należy, iż za wystarczające do przyznania prawa pomocy nie może być uznane przedłożenie przez skarżącego kopii decyzji przyznających świadczenia z pomocy społecznej. Na podstawie przedłożonych decyzji i ich uzasadnień trudno bowiem orzec, czy organ przyznający świadczenia dysponował wiedzą w zakresie wyjazdów zagranicznych skarżącego w celach zarobkowych i uzyskiwanych tam dochodach. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w oparciu o udzielone informacje nadal nie można jednoznacznie przesądzić, że wnioskodawca jest osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Udostępnione przez wnioskodawcę dane są również zdawkowe i nieoczywiste a przy braku ujawnienia jakichkolwiek informacji dotyczących dochodu uzyskiwanego poza granicami kraju uniemożliwiają wszechstronne i obiektywne zbadanie sytuacji wnioskodawcy. Z tych względów, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.