IV SA/Po 807/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Donata Starosta Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J.T. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie szczepień ochronnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. zarządził o niezwłocznym poddaniu F.T. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B oraz Haemophilus influenzae typu b. Jako podstawę prawną wskazano art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570) oraz § 1 pkt 1, 2, 3, 4, 6 i 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień (Dz. U. Nr 237 poz. 2018 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ podał, że matka dziecka – j.T. - nie dopełniła obowiązku wynikającego z powołanych przepisów poddanie swego dziecka obowiązującym szczepieniom ochronnym przeciwko w/w chorobom. Jednocześnie organ stwierdził, że strona nie dostarczyła oświadczenia lekarza o przeciwwskazaniach do szczepień lub o przesunięciu terminu szczepień u dziecka. W odwołaniu z dnia 19 marca 2010 r. J.T. podniosła, iż decyzja została wydana bez podstawy prawnej, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa stanowi przesłankę do stwierdzenia jej nieważności. Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ stwierdził, że strona nie przedstawiła stosownego oświadczenia lekarza o przeciwwskazaniach do szczepień lub przesunięciu terminu szczepienia. Takiego oświadczenia nie przedstawiła również w postępowaniu przed organem II instancji pomimo skierowania do niej odrębnego wezwania. W skardze z dnia 8 sierpnia 2010 r. J.T. wniosła o uchylenie decyzji jako naruszającej prawo. Decyzji zarzuciła, iż wydana została bez podstawy prawnej ponieważ za taką nie może być uznany art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Również art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie może być podstawą do wydawania obywatelom nakazów. Ponadto organ II instancji powołał się na § 1 ust. 5, 6, 7, 9 i 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 19 grudnia 2002 r., a organ I instancji przytoczył jako podstawę prawną wydania decyzji § 1 pkt 1, 2, 3, 4, 6, i 11 w/w rozporządzenia. Zdaniem skarżącej również powołanie się na art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o zapobieganiu (...) - nie ma podstaw ponieważ nie były one wykazane przez organ I Instancji w jego decyzji. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie według art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty okazały się zasadne. Przede wszystkim skład orzekający pragnie zwrócić uwagę, iż wbrew poglądom skarżącej, wyrażonym w odwołaniu jak i w skardze, decyzje nie zostały wydane bez podstawy prawnej. Podstawę tę stanowi art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zgodnie z treścią tego przepisu, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych. przepis ten ustanawia generalny obowiązek poddawania się szczepieniom, którego szczegóły określa w/w Program. Z kolei w art. 17 ust. 10 powołanej ustawy znajduje się delegacja ustawowa dla ministra właściwego do spraw zdrowia do określenia w drodze rozporządzenia m.in. wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wiek i inne okoliczności stanowią przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. Artykuł 17 ust. 11 ustawy przewiduje, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej. Wydane na mocy delegacji ustawowej i utrzymane w mocy na podstawie przepisów przejściowych rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień ustala obowiązkowe szczepienia ochronne. Również komunikaty wydawane przez Głównego Inspektora Sanitarnego mają swoje upoważnienia ustawowe. Komunikaty mają charakter niejako "techniczny", gdyż ustalają program szczepień na dany rok, a więc uwzględniają aktualną sytuację epidemiologiczną. Należy również wskazać, że z treści art. 5 ust. 2 wspomnianej już ustawy z 5 grudnia 2008 r. wynika, że odpowiedzialność za wykonanie obowiązku poddania się szczepieniom ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią. W niniejszej sprawie osobami odpowiedzialnymi za poddanie szczepieniom F.T. są jego rodzice. Niezależnie od powyższych rozważań zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu z następujących powodów: - w decyzji PPIS jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano § 1 punkty 1, 2, 3, 4, 6 i 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 19 grudnia 2002 r. Każdy z wymienionych punktów odpowiada nazwie choroby, przeciwko której ustalono szczepienie. Należy zwrócić uwagę, że p. 6 dotyczy szczepieniu przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. W aktach administracyjnych znajduje się "Karta uodpornienia" (k.1), z której wynika, że F.T. został w dniu 21 lipca 2009 r. poddany szczepieniom przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. zarówno w uzasadnieniu organu I i II instancji nie ma ten temat żadnego wyjaśnienia. Trudno więc stwierdzić, czy umieszczenie w decyzji z [...] marca 2010 r. szczepienia przeciwko WZW typu B było skutkiem pomyłki, czy też było podyktowane koniecznością medyczną (epidemiologiczną). - w decyzji WPWIS jako podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia wskazano m.in. § 1 ust. 5, 6, 7, 9 i 10 rozporządzenia z 19 grudnia 2002 r., a w uzasadnieniu powołano art. 10 tegoż rozporządzenia. W tym miejscu należy zauważyć, iż w/w akt w § 1 nie zawiera ustępów tylko punkty, litery i tirety. W związku z powyższym nie sposób ustalić, czy organ błędnie określił mianem ustępów poszczególne punkty § 1, które odpowiadają konkretnie nazwanym szczepieniom, czy też miał na uwadze inne jednostki redakcyjne powołanego rozporządzenia. - organ II instancji w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że strona nie przedstawiła w trakcie postępowania odwoławczego oświadczenia lekarza prowadzącego o przeciwwskazaniach do szczepień, pomimo odrębnego wezwania do przełożenia takiego dokumentu. Sąd stwierdza, że w aktach sprawy nie ma takiego wezwania. W aktach znajduje się wezwanie organu I instancji (k.3) oraz oświadczenia podpisane przez matkę dziecka w dniu 11 stycznia 2010 r. (k. 8). W dalszym postępowaniu organ powinien ponownie na podstawie zabranej dokumentacji ocenić, czy i jakim obowiązkowym szczepieniom ochronnym należy poddać F.T., uwzględniając przy tym aktualny komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie szczepień ochronnych. W tych okolicznościach Sąd uznał, iż w sprawie nastąpiło naruszenie zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania, co skutkuje uchyleniu wskazanych w sentencji wyroku decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152 w/w ustawy. MB