IV SA/Po 81/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi G.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę IV SA/Po 81/14 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia (...) r. nr (...) na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 poz. 267) dalej K.P.A. oraz art. 118 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 nr 50 poz. 291 ze zm.) dalej u.s.r. stwierdziło nieważność decyzji Starosty C. z dnia (...) r. nr (...) w sprawie nieodpłatnego nadania na własność G. S. córce H. i Z. działki (...) o pow. (...) ha położonej w C. z gruntów stanowiących własność Gminy Miejskiej C. zapisanej w księdze wieczystej nr (...) prowadzonej w Sądzie Rejonowym w C. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono co następuje: decyzją Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia (...) r. nr (...) przejęto na własność Państwa nieruchomość położoną w S., gromada i powiat C. o powierzchni (...) ha stanowiącą własność H. G. Uwzględniając wniosek właściciela przyznano mu prawo użytkowania 2 pokoi z kuchnią z prawej strony od podwórza oraz część chlewu – prawa strona oraz działki uprawnej (ogród przy mieszkaniu w stronę podwórza o powierzchni ca 0.20.00 ha). Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz. U. nr 38, poz. 166). Starosta C. decyzją nr (...) orzekł o nieodpłatnym nadaniu na własność G. S. – córce H. G. – działki nr (...) o powierzchni (...) ha położonej w C. z gruntów stanowiących własność Gminy Miejskiej C. Podstawą prawną nieodpłatnego nadania był art. 118 ust. 2 i ust. 2a u.s.r. , a decyzja Starosty miała przymiot ostatecznej. Przepis art. 118 u.s.r. brzmi: - ust. 1. Osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. - ust. 2 Osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajdują się ten lokal i te pomieszczenia, o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków. - ust. 2 a. Z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało, że w sprawie organ I instancji przyjął, że osoba, której nadano własność działki korzystała nieodpłatnie z całego budynku mieszkalnego. Tymczasem z akt sprawy wynika, że w tym budynku prawo do zamieszkania na prawach najemcy miała też inna osoba. Prawo to powstało już w 1970 r. a z pisma z dn. (...) r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. wynika, że spadkodawcy G. S. pozostawiono do dyspozycji dwa pokoje z kuchnią i spiżarnię, a jeden pokój w tym budynku przydzielono K. B. z dziećmi. Spadkobierca K. B. wszedł w umowę najmu tego mieszkania zawartą z Gminą Miejską C Tak więc orzekając o nieodpłatnym nadaniu własności działki pod całym budynkiem mieszkalnym orzeczono z naruszeniem zapisu art. 118 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu rolników. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Kolegium uznało, że kwestionowana decyzja narusza rażąco prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), a ustalenia SKO oparte są na zebranym materiale dowodowym, w sposób oczywisty to potwierdza. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy G. S. zarzuciła, iż treść decyzji Starosty C. nie pozostaje w wyraźniej i oczywistej sprzeczności z treścią art. 118 ust 2a u.s.r., bowiem treść tego przepisu, wskazuje, że przesłanką nadania nieruchomości jest fakt bezpłatnego korzystania z lokalu w budynku, a nie całego budynku. Ponieważ podstawą stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą być błędy w wykładni prawa ale przekroczenie przepisów w sposób jasny i niedwuznaczny, zdaniem odwołującej brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty C. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z (...) r. nr (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, w dalszym ciągu potwierdzając, że rażącym naruszeniem art. 118 ust. 2 u.s.r. było orzeczenie o nieodpłatnym nadaniu własności działki pod całym budynkiem mieszkalnym skoro poprzednikowi prawnemu odwołującej – H.G. pozostawiono do dyspozycji dwa pokoje z kuchnią i spiżarnią, a jeden pokój w tym budynku przydzielono K. B. z dziećmi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G. S. podobnie jak w odwołaniu kwestionowała zasadność stwierdzenia nieważności decyzji Starosty C. i zarzucała zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.P.A. i art. 118 ust. 2 u.s.r. poprzez błędną jego wykładnię. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o stwierdzenie jej nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Aby dokonać wykładni przepisu art. 118 ust. 2 a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i stwierdzenia iż w decyzji Starosty C. w której nadano nieodpłatnie skarżącej działkę nr (...) o powierzchni (...) ha położonej w C. stanowiącej własność Gminy Miejskiej C. KW nr (...) prowadzonej w Sądzie Rejonowym w C. – doszło do rażącego naruszenia prawa niezbędne jest odniesienie się do art. 118 ust. 1 i ust. 2 u.s.r. i dokonanie wykładni normy prawnej w niej wyrażonej. Przepis ten stanowi, że "osobie której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki". W ustępie 2 art. 118 ustawodawca stanowi, że "osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajduje się ten lokal i te pomieszczenia, o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków". Zgodnie z art. 118 ust. 2a u.s.r. zakres władztwa zstępnego uprawnionego, który po śmierci tej osoby "faktycznie włada" tą nieruchomością wyznaczony jest zakresem odpowiadającym uprawnieniom jakie posiadała osoba zmarła. Jest niespornym, że poprzednikowi prawnemu skarżącej w decyzji z (...) r. nr (...)"przyznano prawo użytkowania 2 pokoi z kuchnią z prawej strony od podwórza oraz część chlewu (prawa strona), a nie całego domu. Również postępowanie dowodowe wykazało, że skarżąca włada tylko częścią domu – lokalu uprzednio zajmowanego przez jej ojca, a nie całym budynkiem. Toteż przyznanie całości gruntu pod budynkiem w którym drugi lokal zajmują najemcy, narusza prawa rzeczowe Gminy Miejskiej C. Zdaniem Sądu decyzja Starosty C. nadająca skarżącej całość działki nr (...) stanowiła w istocie odebranie części działki Gminie w trybie administracyjnym co stanowi rażące naruszenie art. 118 ust. 2a w związku z art. 118 ust. 1 u.s.r. To też w ocenie Sądu zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji Starosty C. z (...) r. w trybie art. 156 § 1 pkt 2 K.P.A. bowiem w myśl przepis art. 118 ust. 2a u.s.r. zstępny uprawnionego nie może nabyć więcej niż mógłby nabyć sam uprawniony. Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 poz. 270) skargę należało oddalić. jh