IV SA/Po 815/10
PostanowienieWSA w Poznaniu2011-05-10
Skład orzekający: Damian Mataczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka w likwidacji może uzyskać prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego na podstawie wykazania braku dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania?Ratio decidendi
Prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika może być przyznane osobie prawnej, jeśli wykaże ona brak realnych możliwości pozyskania środków na pokrycie kosztów postępowania, co ogranicza realizację prawa do sądu. Sam ujemny wynik finansowy nie jest wystarczający; konieczne jest udokumentowanie braku środków oraz podjęcie wszelkich działań w celu ich pozyskania. Wnioskodawca, który nie przedłożył pełnej dokumentacji finansowej, nie wykazał spełnienia tych przesłanek, wobec czego odmówiono prawa pomocy.Stan faktyczny
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji, działająca przez likwidatora, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w postępowaniu przed WSA w Poznaniu dotyczącym skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Spółka wykazała stratę finansową i przedłożyła częściową dokumentację finansową, jednak nie dostarczyła pełnych dokumentów dotyczących zadłużenia i bieżącej obsługi finansowej.Rozstrzygnięcie
Odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] w likwidacji działająca przez likwidatora M.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2010r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić prawa pomocy
[...] sp. z o.o. w likwidacji działająca przez likwidatora M.G., w trakcie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2010r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca podniosła również, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł. (po denominacji), wartość środków trwałych wynosi [...] zł., wynik podatkowy za ostatni rok obrotowy wynosi – [...] zł. a stan konta na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...] zł.
Mając na celu wyjaśnienie sytuacji finansowej Sąd wezwał skarżącą do udokumentowania wydatków spółki oraz tytułów prawnych tych wydatków od dnia 1 stycznia 2010r. do dnia 1 lutego 2011, określenia źródeł sfinansowania kosztów działalności spółki oraz określenia wysokości do jakiej zostały pokryte, przedłożenia wyciągu z konta bankowego wskazanego we wniosku o przyznanie prawa pomocy za okres 6 miesięcy i przedłożenia CIT 8 za lata 2009 i 2010.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący przesłał CIT 8 za lata 2010 (przychód [...] zl., koszty [...] zł.) i 2009 (przychód [...] zl., koszty [...] zł.), historię rachunku za okres 01.09.2010 do 11.03.2011 (stan konta na koniec okresu [...] zł.) i zestawienie wydatków spółki w formie zapisów na kontach. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że utrzymywanie spółki w stanie likwidacji kosztuje ok. [...] zł. rocznie. Na powyższą kwotę składa się podatek od nieruchomości, koszty dojazdu celem usunięcia uszkodzeń i zabezpieczenia przed włamaniem, usługi rachunkowe, bankowe i komunalne oraz inne koszty (znaki sądowe, poświadczenia, materiały biurowe itp.). Powyższe wydatki pokrywane są w całości z majątku spółki. W związku z powyższym narasta zabezpieczone hipotecznie zadłużenie obejmujące dług bieżący i rozliczenie kredytu inwestycyjnego udzielonego na zakup nieruchomości, przebudowę i wyposażenie.
W związku z powyższym pismem z dnia 23 marca 2011r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia umów kredytowych lub innych dokumentów dotyczących zadłużenia spółki i przedłożenia dokumentacji finansowej dotyczącej bieżącej obsługi zadłużenia oraz udokumentowania wpłat na bieżącą działalność spółki.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia 19.04.20111r.wyjasnił, że nieruchomość położona w P. przy ul. K. [...] została zwrócona spółce w 1995r. Spółka otrzymała rekompensatę za użytkowanie nieruchomości przez Skarb Państwa w okresie 91-95r. bez płacenia czynszu. Z powyższej kwoty utworzony został kapitał zapasowy Spółki służący doraźnym interwencjom zapobiegania katastrofie budowlanej oraz zasilaniu rachunku bankowego spółki do czasu zakończenia jej likwidacji, który to termin się przedłużał, kosztem rosnących odsetek. W efekcie wartość rynkowa nieruchomości zmalała do zera. Pozostałości środków zapasowych spółki ulokowanych w otwartych funduszach inwestycyjnych, objęte zostały zobowiązaniem bezzwłocznej spłaty nimi długu. W załączeniu skarżący przedstawił kopie pisma agenta transferowego S. III Filar, z którego to funduszu były okresowo umarzane jednostki uczestnictwa na pokrycie bieżących wydatków Spółki. Skarżący załączył również tytuł wykonawczy wydany prze Sąd Okręgowy w P. – postanowienie z dnia [...] czerwca 2010r. sygn. akt [...], wskazując iż potwierdza on zadłużenie Spółki.
W myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) Sąd może przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie całkowitym, jeżeli podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Możliwe jest również przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 §2 pkt 2 ppsa).
Dokonując analizy sytuacji materialnej strony skarżącej (obroty kont aktywnych za okres 01.01.2010r. – 31.12.2010 r.), zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu za 2010 rok podatkowy (strata w wysokości [...].) stwierdzić należy, iż skarżąca nie prowadzi obecnie żadnej działalności i notuje straty z działalności wynikające ponoszonych kosztów (podróże służbowe, serwis samochodu, usługi rachunkowe i prawnicze, podatki, opłaty i zakupy art., biurowych).
Braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania nie jest jednak tożsama z ujemnym wynikiem rachunkowym działalności operacyjnej. Opłacalność prowadzonej działalności gospodarczej (czy brak tej opłacalności) nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości, jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy.
Jak wynika z przedłożonej dokumentacji Spółka nie prowadzi normalnej działalności gospodarczej a bieżąca działalność finansowana jest z kapitału zapasowego i umarzania jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych. Skarżący wbrew wezwaniu nie przedłożył jednak dokumentów dotyczących zadłużenia spółki i przedłożenie dokumentacji finansowej dotyczącej bieżącej obsługi zadłużenia. Skarżący nie udokumentował również wpłat na bieżącą działalność spółki. Brak tych dokumentów uniemożliwia rzetelną ocenę sytuacji finansowej Skarżącego. Za wystarczające nie może być bowiem uznane oświadczenie skarżącego bez wglądu w dokumentację potwierdzającą transfer środków. Skarżący nie ujawnił również wysokości obecnej wysokości kapitału zapasowego i wartości posiadanych obecnie jednostek funduszów inwestycyjnych , z której finansuje bieżącą działalność. Oznacza to, iż skarżący nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Pamiętać należy bowiem o tym, iż osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna jednak wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ppsa, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.
W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 246 §2 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.
MZ
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło