IV SA/Po 819/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania, 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/E. Kręcichwost – Durchowska /-/M. Dybowski /-/B. Popowska Decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, z późn. zm.), orzekł o wymeldowaniu P. N. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. A. i W. N. [...] w P.. W uzasadnieniu organ wskazał, iż art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w ust. 1 wyraźnie precyzuje obowiązki osoby, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące. Organ podniósł, iż zgodnie z tym przepisem osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Natomiast zgodnie z art. art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego łub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ wyjaśnił, iż oceniając całokształt zgromadzonego materiału dowodowego należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie wyczerpane zostały przesłanki zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ podniósł, iż w trakcie postępowania ustalono, że P. N. opuścił bez wymeldowania się lokal nr [...] przy ul. A. i W. N. [...] w P., a fakt ten potwierdzają podanie R. K., zeznania J. K., ustalenia Komisariatu Policji P.-G., zeznania świadków: Z. R., R. P., R. W.. W ocenie organu zgromadzony materiał dowodowy w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym jest ze sobą spójny w kwestii opuszczenia przedmiotowego lokalu przez P. N.. Rozbieżności w tym materiale dowodowym odnoszą się tylko do okresu, w jakim ww. opuścił przedmiotowy lokal. Organ wyjaśnił, iż nie widział konieczności badania, czy ww. opuścił lokal nr [...] przy ul. A. i W. N. [...] w P.: ok. 15 lat temu, 12 lat temu, czy przynajmniej 5 lat temu, bowiem rozbieżności w dacie opuszczenia przez niego przedmiotowego lokalu w konsekwencji nie mają znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia nin. sprawy. We wszystkich trzech przypadkach ciążył na nim obowiązek wymeldowania się z przedmiotowego lokalu. Zdaniem organu kluczowym dla niniejszego postępowania administracyjnego dowodem przemawiającym za prezentowanym wyżej stanowiskiem okazały się zeznania R. W. (zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, jest ojczymem P. N.), które charakteryzowały się spontanicznością, wywarzonym sposobem prezentowania odtwarzanych faktów i logiką w powiązaniu określonych zdarzeń. Organ wskazał, iż świadek ten nie próbował faktów tych koloryzować na korzyść bądź niekorzyść P. N., a jedynie w rzeczowej, logicznej i wewnętrznie spójnej relacji przedstawił swoje własne spostrzeżenia. Ponadto zeznania te -w kluczowych elementach - znalazły również potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym. Materiał ten jest ze sobą spójny i należy w związku z tym przyznać mu walor wiarygodności. Zdaniem Organu orzekającego zgromadzony materiał prowadzi on do stwierdzenia, że P. N. opuścił lokal nr [...] przy ul. A. i W. N. 26 w P. w sposób dobrowolny i trwały nie dopełniając obowiązku meldunkowego. Dalej organ podniósł, iż stosownie do zapisów art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiącego, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy stwierdzić należy, że informacje nadesłane przez P. N. w toku postępowania administracyjnego nie są wiarygodne oraz, że stoją w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym uznanym za wiarygodny i jednocześnie mają tylko i wyłącznie stworzyć iluzoryczny obraz nin. sprawy i wskazywać, że nie opuścił on w sposób stały przedmiotowego lokalu z zamiarem skoncentrowania swoich interesów życiowych w innym miejscu. Organ nie może dać wiary tej części materiału dowodowego, gdyż zawierają one sprzeczne ze sobą informacje, które wzajemnie się wykluczają, a także nie korespondują one z powołanymi wyżej dowodami uznanymi przez organ za wiarygodne i dające podstawę do skonstruowania stanu faktycznego pozwalającego na uznanie, że P. N. opuścił w sposób dobrowolny i trwały lokal nr [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. N. wskazując, iż od 16 lat związany jest z E. Ł., z którą ma dwójkę dzieci, a która zajmuje bardzo małe mieszkanie. Odwołujący przyznał, że większość czasu przebywa z rodziną pod "tym właśnie adresem". Odwołujący wskazał, iż pragnie na stałe zamieszkiwać z partnerką i dziećmi ale dopiero pod warunkiem przydziału większego mieszkania. Odwołujący podniósł, iż do tego czasu musi posiadać niezależny pokój, a takie warunki zapewnia mu lokal przy ul N.. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Wojewoda W. utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ prowadzący postępowanie był obowiązany do ustalenia, czy P. N. faktycznie opuścił przedmiotowy lokal bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego w tym lokalu. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem organu z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, iż P. N. opuścił i nie mieszka w lokalu [...] przy ul. A. i W. N. [...] w P.. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, iż wymieniony faktycznie opuścił i nie mieszka w przedmiotowym lokalu, a opuszczając lokal nie dopełnił obowiązku meldunkowego. Organ odwoławczy uznał za wiarygodne dowody z zeznania i informacji wnioskodawcy, zeznań świadków oraz informacji organu Policji. Organ odwoławczy podniósł, iż odmówił wiarygodności części informacjom P. N., które pozostają w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Sam zainteresowany w trakcie prowadzonego postępowania nie przedstawił wiarygodnych dowodów potwierdzających fakt jego zamieszkania w spornym lokalu przed aresztowaniem. Dalej organ wyjaśnił, iż zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. (sygn. akt K 20/01) orzekającym o niezgodności z Konstytucją art.9 ust. 2 ustawy, przesłankę konieczną do wymeldowania danej osoby z pobytu stałego lub czasowego stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca tego pobytu. O takim opuszczeniu można mówić w przypadku trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co zachodzi w przypadkach dobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu, bądź też jego opuszczenia wbrew własnej woli, niepołączonego jednak z podejmowaniem prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania (m.in. wyrok NSA z 15 lutego 2002r. sygn. akt II SA/Po 1942/00; wyrok NSA z 12 kwietnia 2001r. Sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937; wyrok NSA z 22 sierpnia 2000r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954). Sprawy administracyjne prowadzone w przedmiocie ewidencji ludności mają zatem na celu wyłącznie potwierdzenie faktycznego miejsca pobytu czasowego lub stałego. Organ wskazał, iż o ocenie charakteru pobytu czy też opuszczenia lokalu nie decyduje tylko werbalna treść oświadczenia woli, ale głównie okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Organ odwoławczy podziela pogląd organu I instancji, iż odwołujący, który opuścił miejsce stałego zameldowania wiele lat temu i który w innym miejscu lokuje swoje centrum życiowe, wypełnił dyspozycje przepisu art. 15 ust. 2 ustawy. Jeżeli wymieniony opuścił sporny lokal o czym świadczą zgromadzone dowody - żaden zgromadzony dowód nie potwierdził stałego przebywania wymienionego w tym lokalu i od dłuższego czasu mieszka w innym miejscu bez zameldowania, to przebywając w innym lokalu bez zameldowania tym samym naruszał przepisy prawa materialnego, co jest wykroczeniem, a zgodnie z obowiązującymi przepisami winien dopełnić obowiązku meldunkowego - wymeldować się z przedmiotowego lokalu gdzie nie przebywa i dokonać rejestracji zameldowania w lokalu w którym obecnie przebywa. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że do spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy niezbędnych do wymeldowania osoby z pobytu stałego, wystarczy ustalenie, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały i dobrowolny. Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł P. N. wskazując, iż obecnie przebywa w zakładzie karnym oraz że od 1997 r. z matką, siostrą i ojczymem zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu. Dalej skarżący wyjaśnił, iż jest w stałym związku z E. Ł., z którą ma dwójkę dzieci, jednak ze względu na warunki socjalne cała rodzina mieszka w lokalu jego konkubiny. Skarżący podniósł, iż ze zrozumiałych względów często przebywa pod "tym właśnie adresem" oraz że nie zamierzał nigdy wymeldować się z mieszkania rodziców. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji oraz podnosząc, iż skarga nie wnosi żądnych nowych dowodów, które miałyby wpływ na rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie naruszono art. przede wszystkim 7 i art. 77 § 1 Kpa, w zakresie gromadzenia dowodów. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w myśl którego osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego jest obowiązana wymeldować się, a w razie niedopełnienienia przez nią tego obowiązku, na wniosek strony lub z urzędu organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania takiej osoby. Zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Uwzględniając tę definicję, należy przyjąć, iż stanowiące hipotezę przepisu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy "opuszczenie miejsca pobytu stałego", nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego, ale konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Wskazać również należy, iż choć w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ustawodawca nie sprecyzował, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu, to w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, utrwalił się pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Zatem obowiązkiem organu było dokładne ustalenie czy skarżący opuścił przedmiotowy lokal oraz czy opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały oraz czy przebywaniu skarżącego w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. W przedmiotowej sprawie bezspornym pozostaje, że skarżący nie przebywa aktualnie w spornym lokalu. Jak wynika z akt sprawy skarżący obecnie przebywa w Zakładzie Karnym. Wobec powyższego ciężko jest uznać, iż skarżący ma zamiar stałego związania się z miejscem aktualnego pobytu. Zatem istotne w niniejszej sprawie jest ustalenie czy skarżący opuścił lokal w związku z wykonywaniem kary pozbawienia wolności czy też opuścił lokal już wcześniej. Przy czym wskazać należy, iż nie można zgodzić się z organem I instancji, iż rozbieżności w zeznaniach świadków, co do daty opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu nie mają znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Opuszczenie lokalu w celu wykonania kary pozbawienia wolności nie oznaczać będzie automatycznie, iż skarżący opuścił lokal dobrowolnie i trwale. Spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Jednakże ocena ta nie może być oceną bezkrytyczną. Niezbędnym jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim. Postępowanie administracyjne przeprowadzone przed wydaniem przez organ administracji publicznej decyzji o wymeldowaniu powinno zapewnić dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten wynika z art. 7 Kpa. Przepis ten nakłada na organ administracji obowiązek zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, jak i stosowania norm prawa materialnego. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego i często uniemożliwia prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 Kpa stanowiący, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu organy administracji nie wykazały, że w sposób rzetelny zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w celu wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych mających wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu wskazać należy, iż w zeznaniach świadków, na co zwrócił uwagę zarówno organ jak i skarżący istnieją rozbieżności, co do daty opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu. R. P. zeznał, iż w przedmiotowym lokalu mieszkał nieznany mu mężczyzna, którego nie widział od przynajmniej 5 lat. R. W. zeznał natomiast, iż skarżący nie mieszka w lokalu od 12 lat. Na powyższe rozbieżności w piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. zwrócił uwagę skarżący, w którym podniósł również, iż nie zrozumiałe jest dla niego dlaczego w toku postępowania nie została przesłuchania jego siostra M. W., która posiada odpowiednią wiedzę jako lokator przedmiotowego lokalu. Na skutek ww. pisma organ wezwał M. W. do złożenia zeznań w dniu [...] maja 2009 r., o godz. 13.40. (akta administracyjne k. 49). Powyższe wezwanie odebrała teściowa świadka w dniu [...] maja 2009 r. Co prawda w świetle art. 43 Kpa mamy do czynienia ze skutecznym zastępczym doręczeniem, to jednakże nie można uznać, iż doręczenie wezwania w dniu, w którym świadek stawić miał się na przesłuchanie jest w świetle art. 6 i 8 Kpa prawidłowe. W ocenie Sądu doręczenia wezwania świadkowi w tym samym dniu, w którym miał się stawić nie może prowadzić do uznania, iż świadek ten nie stawił się na wezwanie, a w konsekwencji do pominięcia tego dowodu. Organ administracji w toku postępowania dążąc do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wzywając świadków powinien uczynić to w sposób który umożliwi im faktycznie stawienie się tzn. doręczyć wezwanie, co najmniej na 3 dni przed planowanym przesłuchaniem. Zachowanie ww. procedury jest tym bardziej nakazane w sytuacji gdy, to podmiot wymeldowywany wskazuje daną osobę jako mającą istotną wiedzę w sprawie, a więc traktując jego wezwania jako mające zasadnicze znaczenie w sprawie. Ponadto w niniejszej sprawie powyższe nabiera większego znaczenia z uwagi na fakt, iż skarżący jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji wyraźnie podniósł, że po śmierci matki jego stosunki z ojczymem pogorszyły się. Zatem skarżący przed wydaniem decyzji kwestionował zeznania świadka uznane przez organ za najbardziej wiarygodne w sprawie i na których organ ten oparł swoje rozstrzygnięcie. Takie zachowanie organu wskazuje na naruszenie jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego tj. zasadę pogłębienia zaufania do organów państwa, ponieważ organ doręczając wezwanie do stawiennictwa w dniu w którym świadek miał się stawić faktycznie uniemożliwia przeprowadzenie powyższego dowodu. Rozpoznając sprawę ponownie organ dążąc do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przesłucha w charakterze świadka siostrę skarżącego tj. M. W.. Organ wzywając ww. do osobistego stawiennictwa winien mieć na uwadze ww. poczynione zastrzeżenia dotyczące doręczenia wezwania przed planowanym dniem stawiennictwa świadka. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. /-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska jh