IV SA/Po 819/12
PostanowienieWSA w Poznaniu2012-09-11
Skład orzekający: Damian Mataczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, którzy nie przedłożyli wszystkich wymaganych dokumentów dotyczących swojej sytuacji finansowej, mogą zostać uznani za niezdolnych do poniesienia kosztów postępowania sądowego w celu przyznania im prawa pomocy?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, ponieważ skarżący nie wykazali w pełni swojej sytuacji finansowej, nie przedkładając wszystkich wymaganych dokumentów, co uniemożliwiło ocenę ich rzeczywistej zdolności do ponoszenia kosztów postępowania. Ponadto, sąd uznał, że ponoszone przez skarżących wydatki na dobra niebędące niezbędne do utrzymania (np. telewizja satelitarna, internet) oraz posiadanie dwóch samochodów, wskazują, że nie są oni niezdolni do poniesienia kosztów sądowych.Stan faktyczny
Skarżący R.S. i L.S. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. dotyczącą lokalizacji inwestycji celu publicznego. Jednocześnie złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując na dochody z renty chorobowej i wynagrodzenia za pracę, posiadanie domu, nieruchomości rolnej, dwóch samochodów oraz hodowlę trzody chlewnej i kur. Sąd wezwał skarżących do przedłożenia szeregu dokumentów mających na celu doprecyzowanie ich sytuacji finansowej, jednak skarżący nie przedłożyli wszystkich żądanych dokumentów, w szczególności dotyczących lokat, kont i kart kredytowych.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy R.S. i L.S. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 11 września 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.S. i L.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2012r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy
R.S. i L.S. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2012r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego. Skarżący złożyli również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z którego wnika, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a na ich utrzymaniu pozostaje dwójka dzieci. Z informacji zawartych we wniosku wynika również, iż źródłem utrzymania jest renta chorobowa skarżącej wynosząca [...] zł. i dochód z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawców ich majątek stanowi dom o pow. [...] m2 i nieruchomość rolna o pow. [...] ha przeliczeniowego.
Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 22 sierpnia 2012r. (odebranym w dniu 27 sierpnia 2012r. k. 86 akt) wezwano skarżących do wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energia elektr., wodę, telefon itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 3 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżących oraz dokumentów dotyczących lokat i kont należących do tych osób, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2010-2011, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych) i wskazania = czy wnioskodawcy korzystają z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania).
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożyli wyciąg z konta bankowego R.S. w banku [...] za okres 19.04. - 01.07.2012, zaświadczenie o wysokości dochodu skarżących w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2010 i 2011r., oświadczenie o posiadanych dwóch pojazdach mechanicznych marki OPEL ASTRA 1,6 1992. Wnioskodawcy oświadczyli również, iż gospodarstwo role ma pow. [...] ha i w 2011r. otrzymali płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w kwocie [...] zł. (decyzja w załączeniu). W gospodarstwie. W gospodarstwie hodują trzodę chlewną (3 sztuki) i kury (15 sztuk). Wnioskodawcy przesłali również faktury za energię elektryczną za okres 22.06.2012 do 24.08.2012r. na kwotę [...] zł., [...] zł. i [...] zł., fakturę za wodę i ścieki na kwotę [...] zł., dowód wpłaty za Internet za sierpień ([...] zł.) i za CANAL+ Cyfrowy za sierpień (105,90 zł.)
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnili w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyli wszystkich żądanych dokumentów, w tym w szczególności dotyczących posiadanych lokat, kont oraz kart kredytowych należących do L.S.
Brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej, oznacza że wnioskodawcy nie wywiązali się z ciążącego na nich obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Ponadto wskazać należy, iż rodzina wnioskodawców nie należy do ubogich. Zamieszkuje w domu o pow. [...] m², opłaca związane ze swym utrzymaniem koszty stałe w postaci wydatków za wodę, elektryczność. Wnioskodawcy nie są również dłużnikami. Rodzina ma zapewnione warunki mieszkaniowe i posiada dwa samochody. Wymaga zwrócenia uwagi, że od utrzymania tych przedmiotów nie zależy minimum egzystencji osoby fizycznej. Dlatego związanych z nimi wydatków nie można zakwalifikować jako koniecznych dla rodziny a tym samym podlegających ochronie realizowanej poprzez instytucje prawa pomocy. Podane przez stronę wydatki mogą w całości zrekompensować pełne koszty postępowania sądowego. Podobnie należy ocenić opłaty w kwocie [...] zł w miesiącu za dostęp do sygnału telewizji satelitarnej CANAL PLUS i dostawę internetu. O ponoszeniu tych kosztów przez skarżących świadczą przesłane do Sądu dowody wpłaty.
Reasumując, ponoszenie kosztów zbędnych dla utrzymania osoby fizycznej oraz nie przesłanie informacji dotyczących lokat, kont oraz kart kredytowych należących do L.S., powoduje że wnioskujących nie można uznać za niezdolnych do poniesienia kosztów niniejszego postępowania. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło