IV SA/Po 821/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami postanawia 1.umorzyć postępowanie w zakresie rozpoznania wniosku z dnia (...) roku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2.przyznać J. S. prawo pomocy w zakresiie ustanowienia adwokata. J. S. w dniu (...) roku w trakcie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem wydanym przez referendarza sądowego w dniu 17 listopada 2009 roku żądane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostało jemu przyznane . W dniu (...) roku J. S. złożył ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy, gdzie w urzędowym formularzu zaznaczył ,że ma ono obejmować zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata. Z informacji zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną a źródłem ich utrzymania jest kwota (...) zł brutto. W formularzu wniosku skarżący przedłożył również zestawienie stałych wydatków, wśród których wymienił energię elektryczną (... zł.), telefon (...zł.), ubezpieczenie na życie (...zł.), wodę i ścieki (...zł.), podatek od nieruchomości (...zł.), leki (...zł.), gaz w butli (...zł.), śmieci (...zł.). Dodatkowo skarżący wskazał na konieczność zakupu butów, spłaty zaległości RTV (...zł.) oraz wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem. Sąd zważył ,co następuje: Na wstępie zwrócić należy uwagę na fakt, iż J. S. w dniu (...) roku złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, który został rozpatrzony pozytywnie i w dniu 17 listopada 2009 r. na mocy postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przyznano wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. To prawo rozciąga się na postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz na postępowanie egzekucyjne. Tym samym zbędne było ponowne składanie w dniu (...) roku wniosku przez J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ,skoro prawo takie zostało już jemu przyznane i nadal takowe posiada. Prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy nie ma powagi rzeczy osądzonej (zob. M. Bogusz, Powaga rzeczy osądzonej w nowym postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2004, z. 6, s. 87). Dlatego też strona ma prawo złożyć ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy, nawet jeżeli jej poprzedni wniosek został załatwiony negatywnie. Sąd nie ma podstaw do odrzucenia takiego wniosku jako niedopuszczalnego. Natomiast przyznanie prawa pomocy na podstawie ponownie złożonego wniosku będzie możliwe, jeżeli zmieniła się sytuacja majątkowa lub rodzinna strony i w nowym stanie faktycznym spełnione będą przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. Z postanowieniem o przyznaniu prawa pomocy nie wiąże się bowiem powaga rzeczy osądzonej. Dlatego zawarte nim rozstrzygnięcie powinno być adekwatne w toku całego postępowania sądowego do przesłanek, które dają podstawę do udzielenia prawa pomocy w świetle art. 246 p.p.s.a. Z tego też względu sąd administracyjny z urzędu lub na wniosek może je w każdym czasie zmienić zarówno na korzyść (przyznając prawo pomocy, mimo wcześniejszej odmowy), jak i na niekorzyść (cofając przyznane prawo pomocy) strony, jeśli zmienią się okoliczności dotyczące jej zdolności płatniczych. Komentarz do art. 254 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270), [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III. Powyższa wykładnia prawa oznacza ,że jeżeli J. S. mimo przyznanego prawomocnym postanowieniem wcześniej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, złożył ponownie wniosek w tym samym przedmiocie, postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć na podstawie art.161§1pkt 3ppsa. Takie rozstrzygnięcie Sądu nie oznacza ,że J. S. wcześniej przyznane prawo w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych utracił. Sąd zaś z urzędu nie dopatrzył się jakichkolwiek przesłanek do cofnięcia prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych czy to w części ,czy w całości. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Uwzględniając wcześniejsze przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stwierdzić należy, że skarżący poszerzył jego zakres wnosząc obecnie o przyznanie prawa pomocy w całości. Na podstawie art. 245 § 1-3 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, zgodnie, z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). W świetle powyższego, mając na uwadze deklarowany dochód wynoszący (...) zł., przy uwzględnieniu wydatków w kwocie (...) zł. (bez uwzględnienia wszystkich koniecznych wydatków w tym m.in. wyżywieniem, zakupem obuwia) stwierdzić należy, iż J. S. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i dlatego Sąd uznał ,że przysługuje jemu oprócz prawa w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wobec powyższego, uwzględniając wcześniejsze przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz art. 245 §1 - §2, art. 246 §1 pkt 1 ppsa, postanowiono jak w sentencji. MZ