IV SA/Po 822/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski As.sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant ref.staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2006 r. sprawy ze skarg J. O. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] i z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargi /-/I. Kucznerowicz /-/E. Makosz-Frymus /-/P. Miładowski MW Pismem z dnia 18 maja 2004 r. J. S. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w N . T. z wnioskiem o przyznanie stałej zapomogi – środków pieniężnych na zakup: podstawowych produktów żywnościowych, leków i ochrony zdrowia, opału oraz środków utrzymania czystości. Wskazał, że jest osobą samotną pozbawioną możliwości korzystania z praw i wolności obywatelskich. Nie może korzystać z żadnej z trzech zarejestrowanych działalności gospodarczych. Pismem z dnia [...] czerwca 2004 r. J. S. zwrócił się z wnioskiem o opłacenie przez Ośrodek Pomocy Społecznej składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dnia [...] maja 2004 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy. Ustalono, że Wnioskodawca nie pracuje zarobkowo. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy. Figuruje w ewidencji podatników jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Zainteresowany nie uzyskuje żadnego dochodu. Utrzymuje się z wyprzedaży ruchomości. W oświadczeniu z dnia [...] maja 2004 r. Zainteresowany wskazał, że z działalności gospodarczej jego podmiot uzyskuje znaczne zyski, do których on nie ma dostępu. Decyzją z dnia [...] marca 2005 r., [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w N. T., działający z upoważnienia Burmistrza, odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, opału, leków i środków czystości oraz objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym. W uzasadnieniu wskazano, że pomimo ustalenia, iż Zainteresowany spełnia kryterium dochodowe, nie stwierdzono wystąpienia żadnych z okoliczności wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 t. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm., dalej: ups). W toku wywiadu środowiskowego Zainteresowany wskazał, że choruje przewlekle. Przedłożył również zaświadczenie lekarskie. Z zaświadczenia i recepty wynika, że korzysta ze świadczeń zdrowotnych w ramach ubezpieczenia zdrowotnego, ma więc zaspokojone potrzeby w tym zakresie. Pomimo wskazań dotyczących celowości wyrejestrowania działalności gospodarczej Zainteresowany tego nie uczynił. Zainteresowany był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, jednakże nie potwierdzał swojej gotowości do pracy wskutek czego został wykreślony z rejestru Urzędu. W ocenie organu okoliczność ta wyczerpuje przesłankę braku współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Dnia [...] marca 2005 r. Zainteresowany złożył odwołanie, żądając uchylenia decyzji jako niezgodnej z prawem. Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazano, że sam fakt braku regularnych dochodów nie może być podstawą przyznania pomocy. Zainteresowany nie współdziała z Ośrodkiem Pomocy Społecznej w rozwiązywaniu swojej sytuacji bytowo-materialnej. Pismem z dnia [...] lutego 2004 r. J. S. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w N. T. z wnioskiem o przydzielenie środków na zakup pieca kuchennego, który byłby jednocześnie piecem grzewczym, oraz o przyznanie środków na przyłącze wody. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w N. T., działając z upoważnienia Burmistrza, odmówił przyznania zasiłku celowego. Wskazano, że Zainteresowany nie wykorzystuje własnych możliwości przezwyciężenia trudnej sytuacji, o czym świadczy niepodejmowanie przez niego starań o uzyskanie pracy za pośrednictwem Powiatowego Urzędu Pracy. Organ stwierdził, że Zainteresowany nie współdziała z pracownikami socjalnymi, co wypełnia wskazaną w art. 11 ust. 2 ups przesłankę odmowy przyznania świadczeń. Podkreślono również, że założenie przyłącza wodnego jako działanie inwestycyjne o charakterze modernizacyjnym nie mieści się w celach określonych w art. 39 ust. 1 i 2 ups i nie odpowiada ograniczonym możliwościom finansowym Ośrodka. J. S. odwołał się od decyzji żądając jej uchylenia. Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Pismem z dnia [...] sierpnia 2005 r. J. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2005 r. oraz decyzję ją poprzedzającą żądając ich uchylenia oraz przyznania zasiłku celowego wraz z odsetkami; a także na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2005 r., żądając uchylenia tej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i przyznanie wnioskowanych środków. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie. W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2006 r. Skarżący sprecyzował swoje wnioski odnośnie żądanych działań organów. Na posiedzeniu w dniu [...] maja 2006 r. Skarżący wskazał, że szukał pracy we własnym zakresie, ale jej nie znalazł. Ma miliardowe wierzytelności, ale nie może z nich korzystać. Obowiązkiem państwa jest zapewnić mu pomoc finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Art. 2 ust. 1 ups stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nadto art. 4 tej ustawy obliguje osoby zainteresowane do współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że - jak wskazywano w uzasadnieniu do projektu ustawy – "Stan finansów publicznych państwa uniemożliwia wprowadzenie powszechnego gwarantowanego wsparcia finansowego dla wszystkich, którzy posiadają niskie dochody, dlatego nowe regulacje koncentrują się na grupach "adresowanych", w których występują dodatkowe kryteria uprawniające do świadczeń, między innymi takie jak: długotrwała choroba, niepełnosprawność, brak możliwości zatrudnienia." (System Informacji Prawnej LEX). Organy realizujące zadania Państwa w zakresie pomocy społecznej stają przed koniecznością podjęcia rozstrzygnięcia co do rzeczywistego, obiektywnie sprawdzonego istnienia przesłanek udzielenia pomocy. Narzędziem, jakie należy stosować, są przepisy nadające kształt procedurze, w tym regulujące tryb dokonywania poszczególnych, składających się na jej tok czynności. To właśnie przepisy procesowe mają za zadanie gwarantować, by zadania pomocy społecznej realizowane były zgodnie ze standardami obowiązującymi w państwie prawa. Ocena działania organów administracji publicznej w sprawach, które stały się przedmiotem skarg J. O. prowadzi do konkluzji, iż w toku postępowań przestrzegane były zarówno przepisy proceduralne, jak i normy prawa materialnego. W szczególności podkreślić należy, że organy działały zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej, dążąc do wyjaśnienia całokształtu spraw. Przeprowadzone zostało wnikliwe postępowanie dowodowe, w wyniku którego uzyskano wiedzę wystarczającą dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Na pełną aprobatę zasługuje wyrażona w uzasadnieniach decyzji organu odwoławczego teza, iż sam brak regularnych dochodów nie przesądza o konieczności udzielenia pomocy. Sytuacja, w jakiej znajduje się Skarżący nie wyłącza możliwości podjęcia przez niego starań celem poprawy własnej sytuacji bytowej. Wyrażony w przepisach ustawy o pomocy społecznej obowiązek współdziałania stanowi bowiem jeden z zasadniczych elementów konstruujących istniejący w Polsce system pomocy społecznej. Podniesione przez Skarżącego w skardze zarzuty odnoszące się do naruszenia art. 8 ust. 1 pkt 1 ups oraz art. 39 ust. 1 "pkt 2 i 3" w zw. z art. 7 pkt 14 ups nie znajdują potwierdzenia. Pod pojęciem sytuacji kryzysowej, do którego odwołuje się Skarżący, rozumie się sytuację, "w której istnieje zagrożenie naruszenia określonych dóbr osobistych, materialnych, zdrowia i życia ludzi, z której to sytuacji trudne jest znalezienie rozwiązania przy użyciu normalnych środków (Ł. Borkowski, R. Krajewski, S. Szymański: Komentarz do nowej ustawy o pomocy społecznej, Wydawnictwo Prawnicze "Leges" 2004, s. 26). Podkreślenia wymaga bowiem, że pracownicy pomocy społecznej wielokrotnie wskazywali Skarżącemu, jakie działania winien podjąć w celu poprawy własnej sytuacji. W takim stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargi. /-/I. Kucznerowicz /-/E. Makosz-Frymus /-/P. Miładowski MW