IV SA/Po 827/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności otrzymanych przez osobę uprawnioną z funduszu alimentacyjnego p o s t a n a w i a 1) przyznać skarżącemu A. W. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu; 2) umorzyć postępowanie sądowe w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 27 września 2012 r. oddalił skargę A. W. na decyzję wskazaną w rubrum niniejszego postanowienia. Wskutek wniosku Skarżącego Sąd doręczył odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w dniu 17 października 2012 r. (k. 62). Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z 20 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 827/12, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, wskazując, że wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (k. 77). Zarządzenie doręczono Skarżącemu w dniu 23 listopada 2012 r. (k. 81). W terminie otwartym do wniesienia sprzeciwu Skarżący wniósł sprzeciw od ww. zarządzenia wskazując m.in., że w zakreślonym przez Sąd terminie złożył wniosek na formularzu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Zaskarżenie rozstrzygnięcia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje zatem ten skutek, iż sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku, tzn. tak, jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem rozstrzygnięcia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy zarządzenia i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku. Ponieważ w niniejszej sprawie sprzeciw został wniesiony w terminie, to zgodnie z art. 260 p.p.s.a. Sąd merytorycznie rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na wstępie Sąd wyjaśnia, że w dniu 06 listopada 2012 r. do biura podawczego tut. Sądu wpłynął wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu PPF. Jednakże Skarżący w nagłówku wniosku wskazał sygnaturę akt: IV SA/Po 36/12 – i do tych akt pierwotnie włączono ów wniosek – a dopiero w treści wniosku przywołał również sygnaturę akt niniejszej sprawy (IV SA/Po 827/12). Wniosek dotyczył przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z uwagi na fakt, że niniejsza sprawa dotyczy zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, Skarżący z mocy prawa jest zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Skoro Skarżący jest z mocy prawa zwolniony od konieczności ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, to jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Z tego względu na mocy art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie drugim sentencji postanowienia. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ustanowionej w art. 199 p.p.s.a ogólnej zasady, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a., spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, przy uwzględnieniu faktu, iż jedynym dochodem Skarżącego jest zasiłek stały, stwierdzić należy, że Skarżący zalicza się do osób znajdujących się w sytuacji materialnej uniemożliwiającej opłacenie kosztów pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.