IV SA/Po 828/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Stowarzyszenia [...] od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po [...] odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lipca 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Stowarzyszenie [...] w niniejszym postępowaniu występowało wcześniej z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W kwestii powyższego żądania wypowiadał się referendarz sądowy i Wojewódzki Sąd Administracyjny, który rozpoznając sprzeciw od odmownego postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 lutego 2016r., postanowieniem z dnia 22 marca 2016r. utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazywał, że Wnioskodawca pomimo wezwania nie dołączył do akt sprawy aktualnego wykazu członków Stowarzyszenia, jak również aktualnego wykazu ponoszonych wydatków. Nadto Sąd podzielił stanowisko, że w sytuacji w której nie istnieje żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, przyjąć należy, że organizacja sama pozbawia się zdobycia środków finansowych na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy przyznania prawa pomocy. Nawet bowiem jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej. Nie może być tak, że prawo pomocy zostanie przyznane Stowarzyszeniu, co do którego nie wiadomo ile osób zrzesza, jakie ma dochody i jakie ponosi wydatki. Nie może być i tak, że prawo pomocy zostanie przyznane Stowarzyszeniu, które rezygnuje z gromadzenia środków finansowych. Stowarzyszenie [...] kolejny raz wystąpiło z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z uwagi na brak podstaw do uznania, iż podstawą do złożenia tego wniosku była zmiana sytuacji wnioskodawcy postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 czerwca 2016r. umorzono postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Wskazane wyżej postanowienie referendarza zostało utrzymane w mocy postanowieniem tut. Sądu z dnia 9 sierpnia 2016r. Po uiszczeniu wpisu od skargi w kwocie [...]zł. i doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu w kwocie [...]zł. od zażalenia na postanowienie tut. Sądu z dnia 10 maja 2016r. dotyczącego odmowy sprostowania postanowienia, skarżące Stowarzyszenie złożyło kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w którym ponownie powołano ogólnikową argumentację o braku m.in. zdolności do uiszczenia kosztów sądowych z uwagi na społeczną działalność członków stowarzyszenia, które działa na zasadzie non profit. Postępowanie z powyższego wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało umorzone prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 lutego 2017r. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy, skarżące stowarzyszenie złożyło kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu powyższego wniosku stowarzyszenie wskazało, że prowadzi działalność o charakterze społecznym, nie posiada żądnego majątku, ani akcji, udziałów czy obligacji. Ponadto stowarzyszenie nie korzysta z żądnych dotacji a środki finansowe na działalność bieżącą pochodzą wyłącznie w dobrowolnych składek członkowskich. We wniosku wskazano, że członkowie zarządu działają społecznie i nie pobierają żadnego wynagrodzenia. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 828/15 Referendarz sądowy umorzył postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie Referendarz podniósł, co następuje. W jego ocenie pomimo przywołanej wcześniej treści orzeczenia kończącego postępowanie w przedmiocie poprzednio złożonych wniosków o przyznanie prawa pomocy, gdzie m.in. Sąd w postanowieniu z dnia 22 marca 2016r. wskazał na okoliczność uchylenia się przez wnioskodawcę od nałożonego obowiązku przedstawiania aktualnego wykazu członków Stowarzyszenia, jak również aktualnego wykazu ponoszonych wydatków, Wnioskodawca składając obecnie rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił dokumentacji, którą miał obowiązek przedłożyć w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia informacji zawartych w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w przedmiotowej sprawie (k. 27 akt sądowych). Zdaniem Referendarza skoro zatem skarżące stowarzyszenie w kolejnym wniosku o prawo pomocy ponownie powołuje ogólnikową i nieudokumentowaną argumentację o braku m.in. zdolności do uiszczenia kosztów sądowych, to taka postawa Skarżącego dowodzi dalszego i świadomego uchylania się od złożenia pełnego i rzetelnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym kontekście złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy z tożsamą argumentacją, co wniosek o prawo mocy już prawomocnie rozstrzygnięty, nosi zatem znamiona nadużycia prawa w postaci obejścia przepisów o obowiązku strony postępowania w zakresie przedstawienia dokładnych danych o swym stanie majątkowym. Wnioskodawca ma bowiem pełną świadomość zasad regulujących wpadkowe postępowanie w przedmiocie prawa pomocy i informacji, które musi ujawnić w postępowaniu dotyczącym złożonego przez siebie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tych okolicznościach sprawy, zbędne jest prowadzenie powstępowania wyjaśniającego, a tym samym zbędne jest ponowne uruchamianie trybu z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej Ppsa). Porównanie poprzednich oświadczeń z aktualnie składanym wnioskiem, ujawnia, zdaniem Referendarza, brak podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia przez skarżące stowarzyszenie z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się jego sytuacji majątkowej. Referendarz wyjaśnił, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, ze spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia 16 lutego 2016r. Powyższe, zdaniem Referendarza, uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 249 a Ppsa, zgodnie z którym, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Art. 249a Ppsa może znaleźć bowiem zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 Ppsa, a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie (R. Hauser, M Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2015, str. 989). Sprzeciw od powyższego postanowienia wnisło Stowarzyszenie domagając się jego uchylenia, uchylenia postanowienia Referendarza sądowego z dnia 14 lutego 2017 r., sprostowania i uzupełnienia części orzekającej oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że prawidłowo Referendarz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o ustanowienie radcy prawnego na podstawie art. 249 a Ppsa, gdyż postępowanie w tym zakresie stało się zbędne. Należy zgodzić się, że w kontekście przywołanych okoliczności sprawy, że brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, że spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia 16 lutego 2016 r. Jak trafnie wskazał referendarz sądowy art. 249 a Ppsa znajduje zastosowanie, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym zakresie. Prawo pomocy nie może zostać przyznane na skutek ponownego wniosku o jego przyznanie opartego na takich samych podstawach faktycznych jak poprzedni wniosek. A taka właśnie sytuacja występuje w tym przypadku, co prawidłowo wykazał Referendarz sądowy i te ustalenia Sąd podziela. Niezależnie od powyższego Sąd nie dopatrzył się potrzeby sprostowania lub uzupełnienia zaskarżonego postanowienia we wskazanym w sprzeciwie zakresie, uznając zaskarżone rozstrzygnięcie za wolne od wad i dostatecznie precyzyjne. W związku z powyższym na podstawie art. 260 §1 Ppsa postanowiono jak w sentencji.