IV SA/Po 829/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski (spr) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant Sekr.sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 07 listopada 2007r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich, oddala skargę /-/E. Kręcichwost - Durchowska /-/P. Miładowski /-/E. Makosz - Frymus A. M. złożył w dniu [...] roku wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich, powołując się na art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 30 marca 2002 roku nr 42 poz. 371 z późn. zm. - zwana dalej "ustawą o kombatantach"). Skarżący wskazał, iż nocą [...] roku 5-cio osobowy oddział Ukraińskiej Armii Powstańczej włamał się do mieszkania rodziny skarżącego i zastrzelił matkę skarżącego oraz jego rodzeństwo - trzy siostry. Skarżący zaś został ciężko ranny i do dziś dnia jest inwalidą. Ojciec skarżącego przebywał wówczas poza miejscem zamieszkania. Skarżący uważa zatem, iż jako ofiara wskazanych represji podlega przepisom ustawy o kombatantach. Decyzją z dnia [...] roku ([...]) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania A. M. uprawnień kombatanckich podnosząc, iż wskazane przez stronę represje mające stanowić podstawę do przyznania rzeczonych uprawnień nie mieszczą się w katalogu ustawowych przesłanek ich przyznania. W dniu [...] roku A. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podkreślając, iż uprawnienia kombatanckie powinny mu zostać przyznane z uwagi na treść art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach, ponieważ zalicza się on do kręgu podmiotów objętych zakresem podmiotowym tegoż przepisu. Zgodnie z tym przepisem rzeczona ustawa obejmuje swym zakresem podmiotowym m.in. osoby, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia. Zaliczenie do kręgu tych podmiotów daje podstawę do przyznania określonych w ustawie uprawnień kombatanckich. Skarżący podnosił, że z racji faktu, iż rodzina skarżącego zginęła z rąk oddziałów Ukraińskiej Armii Powstańczej, on zaś sam w związku z tym zdarzeniem doznał ciężkiego uszkodzenia ciała jest objęty przepisami ustawy o kombatantach i spełnione zostały przesłanki warunkujące przyznanie mu uprawnień kombatanckich. W związku z powyższym, pismem z dnia [...] roku organ zwrócił się do A. M. o wystąpienie do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach, a na które powoływał się on we wniosku. Jednocześnie, z uwagi na powyższe, postanowieniem z dnia [...] roku zawieszono postępowanie w sprawie do czasu otrzymania rzeczonej decyzji. W odpowiedzi na wniosek A. M. z dnia [...] roku Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wydał w dniu [...] roku decyzję nr [...] odmawiając potwierdzenia, iż A. M. został odebrany rodzicom w celu poddania eksterminacji. W zaistniałych okolicznościach dnia [...] roku podjęto zawieszone postępowanie następnie zaś decyzją nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] roku - odmawiającą przyznania A. M. uprawnień kombatanckich, motywując rozstrzygnięcie tym, iż zapadła decyzja Prezesa IPN odmawiająca potwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 2 oraz, od których uzależnione jest przyznanie owych uprawnień. W dniu [...] roku A. M. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc w sposób ogólny, iż nie zgadza się z jej treścią. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarżący we wniosku powoływał się na art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach jako podstawę przyznania mu uprawnień kombatanckich. Organ w decyzji słusznie odmówił przyznania rzeczonych uprawnień, albowiem okoliczności wskazane przez skarżącego, jak również materiał zgromadzony w aktach sprawy nie pozwalały na stwierdzenie, iż zostały spełnione warunki określone w dyspozycji powołanego przepisu, które kwalifikowałyby skarżącego do przyznania uprawnień kombatanckich. Jak wskazał organ - represje, których doświadczył skarżący mimo swego charakteru nie podlegają regulacji ustawy o kombatantach, a zatem jako takie nie dają podstawy do przyznania z racji ich zaistnienia uprawnień, o których w ustawie mowa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podstawy prawnej przyznania mu uprawnień kombatanckich skarżący upatrywał w art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach. Organ utrzymał jednak w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, jako podstawę odmowy przyznania uprawnień kombatanckich wskazując, iż skarżący nie jest osobą, do której maja zastosowanie przepisy ustawy o kombatantach. Należy zgodzić się z tą argumentacją. Wskazuje na to nie tylko przeprowadzona przez organ analiza materiału zgromadzonego w aktach sprawy, ale rzeczona teza znajduje również potwierdzenie w decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej ([...]) odmawiającej potwierdzenia (na mocy art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. b rzeczonej ustawy) w stosunku do skarżącego okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach. Jak słusznie wskazał Prezes IPN bezspornym jest fakt zamordowania w [...] roku matki oraz trzech sióstr skarżącego. Nie jest jednak pewną okoliczność kto dokonał rzeczonego mordu, jak również ta, czy wnioskodawca został odebrany rodzicom w celu poddania go procesowi eksterminacji. Nie ulega również wątpliwości bandycki charakter mordu dokonanego na rodzinie skarżącego, brak jednak przekonujących dowodów wskazujących na to, iż sprawcą zabójstwa była Ukraińska Armia Powstańcza. Nawet jednak uznanie, iż zabójstwa dokonała UPA nie przesądza, a brak na to dowodów w aktach sprawy, aby motywem zbrodni była chęć odebrania dziecka rodzicom i poddanie go eksterminacji. Intencja zaś w przypadku przepisu art. 4 ust. 2 ma rozstrzygające znaczenie dla uznania spełnienia okoliczności, o których mowa w tymże artykule (por. w tej mierze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 2063/05, LEX nr 194446 "Powszechny charakter przestępstw popełnianych na ludności cywilnej w trakcie drugiej wojny światowej, przemawia za wykładnią ścieśniającą pojęcia eksterminacji w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), tj. jako zbrodni prawa międzynarodowego. Do spełnienia okoliczności wymienionych w art. 4 ust. 2 powołanej ustawy, musi zaistnieć fakt odebrania dziecka rodzicom z wyraźną intencją jego eksterminacji (pozbawienia życia)"). Materiał zgromadzony w aktach sprawy pozwala stwierdzić, że skarżący nie podlegał również wynarodowieniu. Nie można zatem uznać, iż wypełniona została dyspozycja art. 4 ust. 2 w tym zakresie, jako że zdarzenie było istocie zabójstwem, nie ukierunkowanym bezpośrednio ani na eksterminację, ani na wynarodowienie skarżącego. Nadto, jak słusznie podniesiono, skarżący nie został w wyniku opisywanego zdarzenia w pełni osierocony, ponieważ jego wychowaniem zajął się ojciec. W powoływanej przez skarżącego podstawie prawnej mowa zaś o "rodzicach". Należy uznać, iż zarówno rozstrzygnięcie, jaki uzasadnienie decyzji pierwszo- oraz drugoinstancyjnej organu są prawidłowe i zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym, zwłaszcza w świetle przytoczonej decyzji Prezesa IPN - niekorzystnej dla skarżącego. Wskazane bowiem przez skarżącego we wniosku represje nie podlegają przepisom ustawy o kombatantach. Jednocześnie skarżący, w opozycji do twierdzeń znajdujących się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie mieści się w kręgu podmiotów, do których zastosowanie ma art. 4 ust. 2 rzeczonej ustawy. Zgodnie z art. 21 ustawy o kombatantach wynikające z ustawy uprawnienia przysługują osobie, która uzyskała decyzję potwierdzająca fakty, o których mowa art. 4, o czym z kolei - zgodnie z art. 22 ustawy o kombatantach - orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W niniejszej sprawie Kierownik rzeczonego Urzędu nie znalazł podstaw do potwierdzenia wskazanych okoliczności i w konsekwencji odmówił przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Organ nie kwestionował tragizmu sytuacji w jakiej znalazł się skarżący w związku ze wskazanymi zdarzeniami z [...] roku, nie jest jednak jego zadaniem zajmowanie stanowiska w tej mierze, a jedynie orzekanie na podstawie przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Jak zatem słusznie podniósł Prezes IPN w decyzji - ustawa o kombatantach dotyczy jedynie kombatantów oraz "niektórych" osób będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a zatem dotyczy jedynie "niektórych", nie zaś wszystkich ofiar represji. W zaistniałych okolicznościach należy stwierdzić, iż brak postaw do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich tak na mocy art. 4 ust. 1, na który się pierwotnie powoływał oraz art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach, jak również na jakiejkolwiek innej podstawie. Chociaż bowiem niewątpliwym jest, iż skarżący był ofiarą represji, to jednak nie są to represje w rozumieniu ustawy o kombatantach, uprawniające do uzyskania świadczeń kombatanckich. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. /-/ E. Makosz-Frymus /-/ Paweł Miładowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska AT